ന്യൂഡൽഹി  / 2026  / സെപ്റ്റംബർ 29

ബന്ധംബഹിരാകാശ രംഗത്തെ സഹകരണം കൂടുതൽ മേഖലകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യയും ഫ്രാൻസും ന്യൂഡൽഹിയിൽ ചർച്ച നടത്തി. ഫ്രാൻസിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ, ബഹിരാകാശ മന്ത്രി പ്രൊഫസർ ഫിലിപ്പ് ബാപ്റ്റിസ്റ്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം സെപ്റ്റംബർ 28ന് കേന്ദ്രമന്ത്രി ഡോ. ജിതേന്ദ്ര സിങ്ങുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. 1960കളിലെ പരീക്ഷണ റോക്കറ്റുകളിൽ തുടങ്ങിയ സഹകരണം സംയുക്ത ഉപഗ്രഹ ദൗത്യങ്ങൾ, വിക്ഷേപണ വാഹന സാങ്കേതികവിദ്യ, മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്ര, പുതിയ ബഹിരാകാശ ഉപയോഗങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് വളർന്നതായി ജിതേന്ദ്ര സിങ് പറഞ്ഞു.

ഇരുസംഘങ്ങളിലും ആരൊക്കെ?

ശാസ്ത്ര സാങ്കേതികവിദ്യ, ഭൗമശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര സഹമന്ത്രിയാണ് ജിതേന്ദ്ര സിങ്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ്, പേഴ്‌സണൽ, പൊതുപരാതികൾ, പെൻഷൻ, ആണവോർജം, ബഹിരാകാശം എന്നീ വകുപ്പുകളുടെയും സഹമന്ത്രിയാണ് അദ്ദേഹം. ബഹിരാകാശ ഉച്ചകോടി, 2026ലെ ഇന്ത്യ–ഫ്രാൻസ് നവീകരണ വർഷം, ബഹിരാകാശം, സെഫിപ്ര, സമുദ്രാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സഹകരണ മുൻഗണനകൾ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ചർച്ചയായി. ഫ്രഞ്ച് സംഘത്തിന്റെ വൈവിധ്യം തന്നെ ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ശാസ്ത്ര സഹകരണത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കാണിക്കുന്നുവെന്ന് ജിതേന്ദ്ര സിങ് പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യൻ സംഘത്തിൽ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി പ്രൊഫസർ ഉമേഷ് വി. വാഘ്മരെ, ഭൗമശാസ്ത്ര മന്ത്രാലയ സെക്രട്ടറി ഡോ. ടി. ശ്രീനിവാസ കുമാർ, ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി ഡോ. രാജേഷ് എസ്. ഗോഖലെ, സി.എസ്.ഐ.ആർ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഡോ. എൻ. കലൈസെൽവി എന്നിവരുണ്ടായിരുന്നു. ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പിലെ അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണ വിഭാഗം മേധാവി ഡോ. പ്രവീൺകുമാർ സോമസുന്ദരം, ബഹിരാകാശ വകുപ്പിന്റെയും വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെയും പ്രതിനിധികൾ, സെഫിപ്ര ഡയറക്ടർ, ഫ്രാൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചുമതലയുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞൻ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.

ഫ്രഞ്ച് സംഘത്തിൽ ബാപ്റ്റിസ്റ്റിനൊപ്പം ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് ലൂ ലെ നബാസ്ക്, നയതന്ത്ര ഉപദേഷ്ടാവ് അലക്സിയ ലകാസ്, സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ജെറമി റോളർ, ഇന്ത്യാ ഡെസ്ക് ഓഫീസർ ബെന്വാ തലോ, ഇസെക് ഡയറക്ടർ ജനറൽ വിൻചെൻസോ വിൻസി എന്നിവരുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഫ്രഞ്ച് അംബാസഡർ തിയറി മാതൂ, സഹകരണ സാംസ്കാരിക കാര്യ കൗൺസിലർ ഗ്രെഗോർ ട്രൂമെൽ, ഡെപ്യൂട്ടി കൗൺസിലർ നിക്കോളാസ് ഗാസ്ക്വിൻ, ശാസ്ത്ര സഹകരണ അറ്റാഷെ സിൽവിയാൻ പിയേ, തന്ത്രപ്രധാന കാര്യ ഉപദേഷ്ടാവ് റഫായേൽ സനാനെസ്, ബഹിരാകാശ കാര്യ കൗൺസിലർ തമാര ടെസെലെ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.

ത്രിഷ്ണയും ഗഗൻയാനും ചർച്ചയിൽ

ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ബഹിരാകാശ ഏജൻസികൾ രൂപംകൊണ്ട കാലത്തോളം പഴക്കമുണ്ട് ഈ സഹകരണത്തിനെന്ന് ജിതേന്ദ്ര സിങ് പറഞ്ഞു. ഐ.എസ്.ആർ.ഒയും ഫ്രഞ്ച് ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയായ സി.എൻ.ഇ.എസും ചേർന്ന് നിർമിച്ച മേഘാ-ട്രോപിക്സ്, സരൾ ഉപഗ്രഹങ്ങളും വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങളുടെ എൻജിൻ വികസനത്തിലെ സഹകരണവും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മൂന്നാമത്തെ സംയുക്ത ഉപഗ്രഹമായ ത്രിഷ്ണയുടെ പ്രവർത്തനം നന്നായി പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും പറഞ്ഞു. ഗഗൻയാൻ പദ്ധതിക്കായി ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ നൽകുന്നതിലും ബഹിരാകാശയാത്രികരുടെ ആരോഗ്യപരിചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡോക്ടർമാർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിലും സി.എൻ.ഇ.എസ് നൽകുന്ന പിന്തുണയെ അദ്ദേഹം അഭിനന്ദിച്ചു. മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭാരരഹിതാവസ്ഥയിലെ ഗവേഷണത്തെയും പ്രത്യേക വിമാനയാത്രകളെയും കുറിച്ച് ഇന്ത്യൻ, ഫ്രഞ്ച് സംഘങ്ങൾ ചർച്ച തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ മേഖലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കപ്പുറത്തേക്കും സഹകരണം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ അവസരം നൽകുന്നതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു. രാജ്യത്ത് റോക്കറ്റ് നിർമാണം, ഉപഗ്രഹ നിർമാണം, ബഹിരാകാശ ഉപയോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ 400ലധികം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളെയും വ്യവസായങ്ങളെയും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെയും കൂട്ടിയിണക്കിയാൽ കൂടുതൽ വിപുലമായ സഹകരണ സംവിധാനവും വിഭവശേഷിയും സൃഷ്ടിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

നവീകരണ വർഷത്തിൽ പുതിയ അവസരങ്ങൾ

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റും ഈ വർഷം ഫെബ്രുവരിയിൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത ഇന്ത്യ–ഫ്രാൻസ് നവീകരണ വർഷം പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലെ സഹകരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള വേദിയാണെന്ന് ജിതേന്ദ്ര സിങ് പറഞ്ഞു. ഒക്ടോബർ 11ന് ബെംഗളൂരുവിൽ ജലചക്രത്തെയും ത്രിഷ്ണ ദൗത്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പരിപാടി നടക്കും. അതിനായി ഐ.എസ്.ആർ.ഒ ബോധവത്കരണ സാമഗ്രികൾ നൽകും. ത്രിഷ്ണ ഉപഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ഉപയോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ സംസാരിക്കും.

ബയോടെക്നോളജി, ഡിജിറ്റൽ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതികവിദ്യ, സമുദ്രശാസ്ത്രം എന്നിവയിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും സഹകരിക്കുന്നതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു. സെഫിപ്രയും ഇന്ത്യ–ഫ്രാൻസ് സംയുക്ത കേന്ദ്രങ്ങളും വഴിയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. ആഴക്കടലിലെ ശാസ്ത്രീയ സാധ്യതകളും വിഭവങ്ങളും പഠിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ആഴക്കടൽ ദൗത്യത്തിലും സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിലും സഹകരണത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളെയും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെയും ബന്ധിപ്പിക്കും

ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ബഹിരാകാശം എന്നീ മേഖലകളിലെ പങ്കാളിത്തം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാട് ഫ്രാൻസും പങ്കിടുന്നതായി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പറഞ്ഞു. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും ഒരുമിച്ച് എന്ത് നേടാനാകുമെന്നതിന്റെ നല്ല ഉദാഹരണമാണ് ത്രിഷ്ണയെന്ന് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു. മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്ര, ബഹിരാകാശയാത്രികരുടെ ആരോഗ്യം, ഭാരരഹിതാവസ്ഥയിലെ ഗവേഷണം, പ്രത്യേക വിമാനയാത്രകൾ എന്നിവയിൽ കൂടുതൽ സഹകരണത്തെ അദ്ദേഹം സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളെയും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെയും ബന്ധിപ്പിക്കാനും ഫ്രാൻസിന് താൽപര്യമുണ്ട്.

2026 ഇന്ത്യ–ഫ്രാൻസ് നവീകരണ വർഷമായി ആചരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നത്. ബഹിരാകാശം മുതൽ സമുദ്രശാസ്ത്രം വരെയുള്ള നിലവിലെ പങ്കാളിത്തം പുതിയ മേഖലകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാനും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വ്യവസായങ്ങൾക്കും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്കും കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനുമാണ് ചർച്ചകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടത്.