ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 18-

സ്ത്രീയാണെന്ന കാരണത്താൽ പാചകവാതക ബോട്ടിലിങ് പ്ലാന്റിലെ ജോലി നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ഹരിയാന സ്വദേശി സുമിത്രയ്ക്ക് ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപ്പറേഷൻ 12 ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് ഉത്തരവിട്ടു. ജസ്റ്റിസ് അരവിന്ദ് കുമാർ, ജസ്റ്റിസ് വിപുൽ എം. പഞ്ചോളി എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് സുമിത്രയുടെ ഹർജി പരിഗണിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപ്പറേഷനാണ് എതിർകക്ഷി. സുമിത്രയ്ക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ ഹിമാൻഷു ജെയ്ൻ ഹാജരായി. അഭിഭാഷകൻ സൂര്യനാഥ് പാണ്ഡെ മുഖേനയാണ് ഹർജി സമർപ്പിച്ചത്. കോർപ്പറേഷനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകന്റെ പേര് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിവരങ്ങളിൽ വ്യക്തമല്ല.

1988-ൽ ശുപാർശപ്പട്ടികയിലെ 49 പേരിൽ സുമിത്രയും; നിയമനം ലഭിച്ചത് 43 പേർക്ക്

ഹരിയാനയിലെ കർണാലിൽ പാചകവാതക ബോട്ടിലിങ് പ്ലാന്റ് ആരംഭിച്ചപ്പോൾ റീഫില്ലിങ് സഹായി ജോലിക്കായി സുമിത്ര അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു. ജില്ലാ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മിഷണർ അധ്യക്ഷനായ പ്രാദേശിക സമിതി ശുപാർശ ചെയ്ത 49 പേരിൽ സുമിത്രയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യത ഉൾപ്പെടെ നിബന്ധനകൾ പാലിച്ച് അഭിമുഖത്തിലും പങ്കെടുത്തെങ്കിലും സുമിത്രയ്ക്ക് നിയമന ഉത്തരവ് നൽകിയില്ല. പട്ടികയിലെ മറ്റ് 43 പേർക്ക് നിയമനം ലഭിച്ചു. സ്ത്രീയാണെന്നതായിരുന്നു തന്നെ ഒഴിവാക്കിയതിന്റെ കാരണമെന്ന് സുമിത്ര കോടതിയിൽ ആരോപിച്ചു.

സിലിണ്ടർ ഉയർത്തേണ്ട ജോലിയും രാത്രി ജോലിയും സ്ത്രീക്ക് യോജിക്കില്ലെന്ന് കോർപ്പറേഷൻ

റീഫില്ലിങ് സഹായിക്ക് പാചകവാതക സിലിണ്ടറുകൾ ഉയർത്തേണ്ടിവരുമെന്നും രാത്രി ജോലിയുണ്ടാകുമെന്നും കോർപ്പറേഷൻ വാദിച്ചു. ശുപാർശപ്പട്ടികയിൽ പേരുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നിയമനത്തിന് അവകാശമുണ്ടാകില്ലെന്നും അധികൃതർ സുമിത്രയെ ജോലിക്ക് അനുയോജ്യമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരിക്കാമെന്നും അറിയിച്ചു.

കഠിനാധ്വാനവും പുരുഷന്മാർക്കൊപ്പമുള്ള അസാധാരണ ജോലിസമയവും പരിഗണിച്ചാണ് സുമിത്രയെ നിയമിക്കാതിരുന്നതെന്നായിരുന്നു കോർപ്പറേഷന്റെ വിശദീകരണം. കേസ് മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് വിടണമെന്ന ആവശ്യവും കോർപ്പറേഷൻ മുന്നോട്ടുവച്ചു. എന്നാൽ വിഷയം കൂടുതൽ നീട്ടാൻ സുപ്രീംകോടതി തയ്യാറായില്ല.

വീടുകളിൽ സ്ത്രീകൾ സിലിണ്ടർ ഉയർത്തുന്നില്ലേയെന്ന് കോടതി

സ്ത്രീയാണെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താലാണോ നിയമനം നിഷേധിച്ചതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ചോദിച്ചു. വീടുകളിൽ പുരുഷന്മാർ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ തന്നെയാണ് പാചകവാതക സിലിണ്ടറുകൾ ഉയർത്തുകയും മാറ്റിവയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കേന്ദ്രസർക്കാർ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഈ സമീപനം സ്ത്രീത്വത്തിനും സ്ത്രീയുടെ അന്തസ്സിനും അപമാനമാണെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. തുല്യാവസരം നൽകാതിരിക്കുകയും ലിംഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തൊഴിൽയോഗ്യത തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്ത നടപടിയെ ബെഞ്ച് രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചു.

കീഴ്‌ക്കോടതി നിയമനം അനുവദിച്ചു; അപ്പീൽക്കോടതിയും ഹൈക്കോടതിയും ആശ്വാസം നിഷേധിച്ചു

സുമിത്ര യോഗ്യതാ നിബന്ധനകൾ പാലിച്ചിരുന്നെന്നും സ്ത്രീയായതിനാലാണ് നിയമനം നിഷേധിച്ചതെന്നും കീഴ്‌ക്കോടതി കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ശാരീരികാധ്വാനം ആവശ്യമില്ലാത്ത താൽക്കാലിക ജീവനക്കാരി, ഭരണവിഭാഗം ജീവനക്കാരി അല്ലെങ്കിൽ പ്യൂൺ തസ്തികയിൽ സുമിത്രയെ നിയമിക്കാനായിരുന്നു നിർദേശം.

ആദ്യ അപ്പീൽക്കോടതി ഈ വിധി റദ്ദാക്കി. സുമിത്രയുടെ പേര് ശുപാർശ ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ചെയ്തതെന്നും അന്തിമമായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു. അഭിമുഖം നടത്താത്ത മറ്റൊരു തസ്തികയിൽ നിയമിക്കാൻ കീഴ്‌ക്കോടതിക്ക് നിർദേശിക്കാനാവില്ലെന്നും വിലയിരുത്തി. 2025 ഒക്ടോബർ 14-ന് പഞ്ചാബ് ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിയും ഈ തീരുമാനം ശരിവച്ചു.

വിരമിക്കൽപ്രായം കഴിഞ്ഞതിനാൽ ജോലിക്ക് പകരം 12 ലക്ഷം രൂപ

പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിയമപോരാട്ടം നടത്തിയ സുമിത്രയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ 63 വയസ്സായെന്നും വിരമിക്കൽപ്രായം കഴിഞ്ഞെന്നും സുപ്രീംകോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ നേരിട്ട് നിയമനം നൽകുന്നതിനുപകരം ലിംഗവിവേചനത്തിനുള്ള ഒറ്റത്തവണ നഷ്ടപരിഹാരമാണ് ഉചിതമെന്ന് ബെഞ്ച് തീരുമാനിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ കോർപ്പറേഷൻ സുമിത്രയ്ക്ക് 12 ലക്ഷം രൂപ നൽകണമെന്ന് ഉത്തരവിട്ടു.

ലിംഗത്തെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ തൊഴിൽനിഷേധത്തിനെതിരെ വ്യക്തമായ സന്ദേശം

സുമിത്രയുടെ നിയമനാവകാശം ഇപ്പോൾ പ്രായോഗികമായി നടപ്പാക്കാനാകാത്തതിനാലാണ് നഷ്ടപരിഹാരം അനുവദിച്ചത്. സ്ത്രീകൾക്ക് ചില ജോലികൾ ചെയ്യാനാവില്ലെന്ന പൊതുധാരണ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ തൊഴിൽ നിഷേധിക്കരുതെന്ന സന്ദേശമാണ് ഉത്തരവ് നൽകുന്നത്. എന്നാൽ ഓരോ നിയമനത്തിലും യോഗ്യതയും ജോലിയുടെ നിബന്ധനകളും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന നിയമസ്ഥിതിക്ക് ഉത്തരവ് മാറ്റം വരുത്തുന്നില്ല.