ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 30
കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ ഇന്ത്യയുടെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും വിദ്യാർഥി പ്രവേശനത്തിലും അധ്യാപകരുടെ എണ്ണത്തിലും വലിയ വളർച്ചയുണ്ടായതായി കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ. 2014–15ൽ 3.42 കോടി വിദ്യാർഥികളുണ്ടായിരുന്നത് 2023–24ൽ 4.50 കോടിയായി. സർവകലാശാലകളുടെ എണ്ണം 760ൽ നിന്ന് 1,289 ആയും ഉയർന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം വർഷംതോറും നടത്തുന്ന അഖിലേന്ത്യാ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സർവേയിലെ കണക്കുകളാണ് പുരോഗതി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020 മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന സമഗ്രവും ബഹുവിഷയാധിഷ്ഠിതവുമായ പഠനം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം എല്ലാവർക്കും തുല്യവും ഗുണമേന്മയുള്ളതുമായ വിദ്യാഭ്യാസവും ജീവിതകാല പഠനാവസരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്ന സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം നാലിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റത്തിനും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം പ്രധാനമാണെന്ന് പി.ഐ.ബി പശ്ചാത്തലക്കുറിപ്പ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ യാത്രയുടെ അടിത്തറയായാണ് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തെ കാണുന്നത്.
സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടി; ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വലുതായി
ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020 പ്രകാരമുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ പുരോഗതി വിലയിരുത്താനും പുതിയ പോരായ്മകൾ കണ്ടെത്താനും അതനുസരിച്ച് നയപരമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനും അഖിലേന്ത്യാ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സർവേ സഹായിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ വിവരങ്ങളാണ് സർവേ നൽകുന്നത്.
2014–15ൽ രാജ്യത്ത് 760 സർവകലാശാലകളുണ്ടായിരുന്നത് 2023–24ൽ 1,289 ആയി. 69.6 ശതമാനമാണ് വർധന. കോളേജുകളുടെ എണ്ണം 38,498ൽ നിന്ന് 48,246 ആയി ഉയർന്നു. 25.3 ശതമാനം വർധനയാണിത്. സ്വതന്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ 12,276ൽ നിന്ന് 15,221 ആയി. ഏകദേശം 24 ശതമാനമാണ് വളർച്ച. സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അടിത്തറ വിപുലമായതോടെ കൂടുതൽ വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കാനുള്ള ശേഷിയും വർധിച്ചു. പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ വ്യാപകമാകുകയും ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിക്കായി കൂടുതൽ പ്രാപ്യവും വൈവിധ്യപൂർണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ വിജ്ഞാന അന്തരീക്ഷം ശക്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
വിദ്യാർഥികൾ 4.50 കോടി; പ്രവേശന അനുപാതം 30 ശതമാനത്തിലെത്തി
ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ ആകെ വിദ്യാർഥി പ്രവേശനം 2014–15ലെ 3.42 കോടിയിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 4.50 കോടിയായി. 31.5 ശതമാനമാണ് വർധന. മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതം 2014–15ലെ 23.7 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2022–23ൽ 29.5 ശതമാനമായും 2023–24ൽ 30 ശതമാനമായും ഉയർന്നു. 2035ഓടെ ഇത് 50 ശതമാനത്തിലെത്തിക്കുകയെന്ന ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020ന്റെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റമായാണ് ഈ വർധന വിലയിരുത്തുന്നത്.
പഠനനിലകൾ തിരിച്ചുള്ള കണക്കിലും വർധനയുണ്ട്. പി.എച്ച്.ഡി വിദ്യാർഥികൾ 1.17 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 3.43 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. 192.89 ശതമാനമാണ് വർധന. ബിരുദാനന്തര വിദ്യാർഥികൾ 38.53 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 57.85 ലക്ഷമായി, 50.15 ശതമാനം വർധിച്ചു. ബിരുദ വിദ്യാർഥികൾ 2.71 കോടിയിൽ നിന്ന് 3.45 കോടിയായി, 27.27 ശതമാനം ഉയർന്നു. ഡിപ്ലോമ വിദ്യാർഥികൾ 25.08 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 33.15 ലക്ഷമായി, 32.22 ശതമാനം വർധിച്ചു. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കോഴ്സുകളിലെ പ്രവേശനം 1.70 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2.08 ലക്ഷമായി, 22.55 ശതമാനം ഉയർന്നു. സംയോജിത കോഴ്സുകളിലെ പ്രവേശനം 1.41 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 5.69 ലക്ഷമായി. 301.36 ശതമാനമാണ് വർധന.
വനിതാ വിദ്യാർഥികളുടെ പ്രവേശനവും വേഗത്തിൽ ഉയർന്നു. 2014–15ലെ 1.57 കോടിയിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 2.24 കോടിയായി. 42.2 ശതമാനമാണ് വർധന. ആകെ വിദ്യാർഥി പ്രവേശനത്തിലെ വളർച്ചയെക്കാൾ കൂടുതലാണിത്. 2023–24ൽ പി.എച്ച്.ഡിയിൽ 1.71 ലക്ഷം, ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളിൽ 32.53 ലക്ഷം, ബിരുദ കോഴ്സുകളിൽ 1.71 കോടി വനിതകൾ പഠിച്ചു. പി.ജി ഡിപ്ലോമയിൽ 91,332 പേരും ഡിപ്ലോമയിൽ 13.27 ലക്ഷവും സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കോഴ്സുകളിൽ 1.10 ലക്ഷവും സംയോജിത കോഴ്സുകളിൽ 2.73 ലക്ഷവും വനിതകളായിരുന്നു.
വനിതകളുടെ മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതം 2014–15ലെ 22.9 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 31.2 ശതമാനമായി. പുരുഷന്മാരുടെ 28.9 ശതമാനത്തെ മറികടന്ന് തുടർച്ചയായ ഏഴാം വർഷമാണ് വനിതകൾ മുന്നിലെത്തുന്നത്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി പുറത്തിറങ്ങുന്ന വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം 2014–15ലെ 88.28 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 1.09 കോടിയിലധികമായി. 24.06 ശതമാനമാണ് വർധന. പഠനപദ്ധതികൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്നതിലുണ്ടായ പുരോഗതി, പഠനം തുടരുന്നവരുടെ വർധന, കൂടുതൽ പ്രവേശനം, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശേഷിവികസനം എന്നിവയാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ പിന്തുണയോടെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ പ്രാപ്യത, തുല്യത, ഗുണമേന്മ, പ്രകടനം എന്നിവ മെച്ചപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ട് വിലയിരുത്തുന്നു. ഒരു അധ്യയന വർഷത്തിൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠനം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി പുറത്തിറങ്ങുന്ന വിദ്യാർഥികളുടെ ആകെ എണ്ണമാണ് ഈ കണക്ക് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ലിംഗസമത്വത്തിലും സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തത്തിലും മുന്നേറ്റം
ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ ലിംഗസമത്വ സൂചിക 2014–15ലെ 0.92ൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 1.08 ആയി ഉയർന്നു. പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ ഇത് 0.91ൽ നിന്ന് 1.11 ആയും പട്ടികവർഗ വിഭാഗത്തിൽ 0.81ൽ നിന്ന് 1.08 ആയും ഉയർന്നു. വനിതകളുടെ മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതവും പുരുഷന്മാരുടെ മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതവും തമ്മിലുള്ള അനുപാതമാണ് ലിംഗസമത്വ സൂചിക. സൂചിക ഒന്ന് ആണെങ്കിൽ സ്ത്രീ-പുരുഷ പങ്കാളിത്തത്തിൽ തുല്യതയാണ്. പൂജ്യത്തിനും ഒന്നിനുമിടയിലാണെങ്കിൽ പുരുഷന്മാർക്ക് അനുകൂലമായ വ്യത്യാസവും ഒന്നിന് മുകളിലാണെങ്കിൽ വനിതകൾക്ക് അനുകൂലമായ വ്യത്യാസവുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉയരുന്ന സൂചിക വനിതകളുടെ പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുന്നതിന്റെ സൂചനയാണെന്നും തുല്യതയും ഉൾക്കൊള്ളലും സമതുലിത പങ്കാളിത്തവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന സർക്കാർ നടപടികളുടെ സ്വാധീനം ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുവെന്നും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
ആകെ വിദ്യാർഥി പ്രവേശനത്തിൽ പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിന്റെ പങ്ക് 2014–15ലെ 13.44 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 15.5 ശതമാനമായി. പട്ടികവർഗ വിഭാഗത്തിന്റെ പങ്ക് 4.8 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 6.4 ശതമാനമായി. മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം 32.8 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 40.1 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. എല്ലാ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിലും ഏറ്റവും വലിയ വർധന ഇതിലാണ്.
പട്ടികജാതി വിദ്യാർഥികളുടെ മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതം 18.9 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 27.8 ശതമാനമായി. പട്ടികവർഗ വിദ്യാർഥികളുടേത് 13.5 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 22.8 ശതമാനമായി. പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർഥികളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിക്കുന്നത് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം കൂടുതൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാകുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്.
നിർദിഷ്ട മാനദണ്ഡത്തിലുള്ള ഭിന്നശേഷിയുള്ള വിദ്യാർഥികളുടെ പ്രവേശനം 2014–15ലെ 64,298ൽ നിന്ന് 2022–23ൽ 88,816 ആയി. 38.1 ശതമാനമാണ് വർധന. ഈ കാലയളവിൽ പുരുഷന്മാരുടെ പ്രവേശനം 54.4 ശതമാനവും വനിതകളുടേത് 19 ശതമാനവും വർധിച്ചു. 2023–24ൽ ഈ വിഭാഗത്തിൽ 54,080 വിദ്യാർഥികളാണ് പഠിച്ചത്. ഇതിൽ 34,080 പേർ പുരുഷന്മാരും 20,000 പേർ വനിതകളുമാണ്. പുരുഷന്മാരുടെ എണ്ണം കൂടുതലായി തുടരുന്നത് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിൽ ലിംഗപരമായ അസന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രവേശനസൗകര്യത്തിലുണ്ടായ പുരോഗതി സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഒരുപോലെ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക പഠനവും വിദേശ വിദ്യാർഥികളും അധ്യാപകരും കൂടി
ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, എൻജിനിയറിങ്, ഗണിതശാസ്ത്ര മേഖലകളിലെ വിദ്യാർഥി പ്രവേശനം കഴിഞ്ഞ ദശാബ്ദത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഉയർന്നു. 2014–15ലെ 91.5 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 1.02 കോടിയായി. ഏകദേശം 11.5 ശതമാനമാണ് വർധന. സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശേഷിവികസനവും ഈ വിഷയങ്ങളിലുള്ള വിദ്യാർഥികളുടെ തുടർച്ചയായ താൽപര്യവുമാണ് വളർച്ചയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. സർക്കാർ പദ്ധതികൾ, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, നവീകരണം, ഗവേഷണം, തൊഴിലവസരങ്ങൾ എന്നിവയും ഇന്ത്യയുടെ വിജ്ഞാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഈ മുന്നേറ്റത്തിന് പിന്തുണ നൽകുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ പ്രവേശനം 2014–15ലെ 42,293ൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 58,134 ആയി. ഏകദേശം 37.5 ശതമാനമാണ് വർധന. അന്താരാഷ്ട്ര വിദ്യാർഥികളുടെ ഉന്നതപഠന കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആകർഷണം വർധിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തുന്നത്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അന്താരാഷ്ട്രവൽക്കരണം, അക്കാദമിക സഹകരണം, ഇന്ത്യൻ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ആഗോള അംഗീകാരം എന്നിവയും ശക്തിപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ അധ്യാപകരുടെ എണ്ണം 2014–15ലെ 14.73 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2023–24ൽ 17.32 ലക്ഷമായി. 2.59 ലക്ഷം അധ്യാപകരാണ് കൂടിയത്. ഏകദേശം 17.6 ശതമാനമാണ് വളർച്ച. വനിതാ അധ്യാപകരുടെ എണ്ണം ഇതേ കാലയളവിൽ 36.7 ശതമാനം വർധിച്ചു. സ്ത്രീകൾക്കുള്ള തൊഴിൽ അവസരങ്ങളിൽ കൂടുതൽ തുല്യത കൈവരിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്. എന്നാൽ 2022–23ലും 2023–24ലും ആകെ അധ്യാപകരിൽ പുരുഷന്മാരുടെ പങ്ക് വനിതകളെക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു. 2022–23ൽ വനിതാ അധ്യാപകരുടെ പങ്ക് 44.3 ശതമാനമായിരുന്നു. 2023–24ൽ ഇത് നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന് 44.9 ശതമാനമായി.
അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളിലും മുന്നേറ്റം; ഭാവിയിലേക്കുള്ള അടിത്തറ ശക്തം
2014–15നും 2023–24നും ഇടയിൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായി. ഭൗതിക, ഡിജിറ്റൽ, ഹരിത അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്കൊപ്പം വനിതകൾക്കും നിർദിഷ്ട മാനദണ്ഡത്തിലുള്ള ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കും പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചു.
2023–24ൽ 94 ശതമാനം സർവകലാശാലകളിലും 95 ശതമാനം കോളേജുകളിലും 91 ശതമാനം സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലും കളിസ്ഥലമുണ്ടായിരുന്നു. 98 ശതമാനം സർവകലാശാലകളിലും 98 ശതമാനം കോളേജുകളിലും 98 ശതമാനം സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഗ്രന്ഥശാലാ സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നു. 89 ശതമാനം സർവകലാശാലകളിലും 85 ശതമാനം കോളേജുകളിലും 94 ശതമാനം സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലും ലബോറട്ടറി സൗകര്യവും ലഭ്യമായിരുന്നു. ഇതിന് പുറമെ ഭൂരിഭാഗം സർവകലാശാലകളിലും കോളേജുകളിലും സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലും ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ, നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങൾ, കമ്പ്യൂട്ടർ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഓഡിറ്റോറിയങ്ങൾ, സമ്മേളന ഹാളുകൾ തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങളും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.
കഴിഞ്ഞ ദശാബ്ദത്തിൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാർഥി പ്രവേശനം, അധ്യാപകരുടെ എണ്ണം, പഠനം പൂർത്തിയാക്കി പുറത്തിറങ്ങുന്നവരുടെ എണ്ണം എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മേഖല ഗണ്യമായി വളർന്നുവെന്നാണ് കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മൊത്ത പ്രവേശന അനുപാതം, വനിതാ പങ്കാളിത്തം, ലിംഗസമത്വം, പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെയും മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെയും പങ്കാളിത്തം എന്നിവയിലെ പുരോഗതി പ്രാപ്യതയും തുല്യതയും മെച്ചപ്പെട്ടതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക മേഖലകളിലെയും വിദേശ വിദ്യാർഥികളിലെയും വർധന ഇന്ത്യയുടെ വിജ്ഞാന അന്തരീക്ഷം ശക്തിപ്പെടുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. ഗുണമേന്മയും ഉൾക്കൊള്ളലും മികവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020ന്റെ സ്വാധീനമാണ് ഈ നേട്ടങ്ങൾ എടുത്തുകാട്ടുന്നതെന്ന് പി.ഐ.ബി പശ്ചാത്തലക്കുറിപ്പ് പറയുന്നു.
.
