ചരിത്രം മുതൽ ലഹരിവിരുദ്ധ പോരാട്ടവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും വരെ; 137-ാം ‘മൻ കി ബാത്തിൽ’ ജനകീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ പങ്കുവച്ച് പ്രധാനമന്ത്രി

ന്യൂഡൽഹി  / 2026  / ഓഗസ്റ്റ് 30 

രാജ്യത്തെ നൂതന ജനകീയ സംരംഭങ്ങൾ, ലഹരിവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സ്ത്രീശാക്തീകരണം, ശുചിത്വം, കൃഷിയിലെ പുതുമകൾ, ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി 137-ാം ‘മൻ കി ബാത്തിൽ’ പങ്കുവച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 30-ന് നടത്തിയ പ്രഭാഷണത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സാധാരണക്കാരുടെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹം പരിചയപ്പെടുത്തി. ചരിത്രത്തെ ജനങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ ആകർഷകമായി എത്തിക്കാൻ മുംബൈ സ്വദേശി കൃഷ്ണ ശേഷാദ്രി ആരംഭിച്ച ‘ഭാരത് രാജ്യ’ വെബ്സൈറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണത്തോടെയാണ് പ്രധാനമന്ത്രി വിവിധ ജനകീയ സംരംഭങ്ങളിലേക്ക് കടന്നത്.

ചരിത്രത്തെ കഥപോലെ അറിയാൻ ‘ഭാരത് രാജ്യ’

ചരിത്രത്തെ കൂടുതൽ രസകരമാക്കാനുള്ള സംരംഭത്തെക്കുറിച്ച് ആഷാഢി ഏകാദശി ദിനത്തിൽ സമൂഹമാധ്യമത്തിൽ വന്ന കുറിപ്പാണ് തന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. വെബ്സൈറ്റിൽ ഏതെങ്കിലും വർഷം തിരഞ്ഞെടുത്താൽ ആ സമയത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ഏതൊക്കെ ഭാഗങ്ങൾ ഏതെല്ലാം ഭരണാധികാരികളുടെ കീഴിലായിരുന്നുവെന്ന് അറിയാം. മുംബൈ സ്വദേശി കൃഷ്ണ ശേഷാദ്രിയാണ് ഈ സംരംഭത്തിന് പിന്നിൽ.

കൃഷ്ണ ശേഷാദ്രിയുമായി പ്രധാനമന്ത്രി ഫോണിൽ സംസാരിച്ചു. സാങ്കേതികവിദ്യാ മേഖലയിലോ ചരിത്ര അധ്യാപനത്തിലോ പ്രവർത്തിക്കാത്ത ശേഷാദ്രി എങ്ങനെയാണ് ചരിത്രത്തിനായി സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് മോദി ചോദിച്ചു. താൻ ആദ്യം എൻജിനീയറായിരുന്നെന്നും പിന്നീട് എംബിഎ പഠിച്ച് മാർക്കറ്റിങ് മേഖലയിലെത്തിയെന്നും ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു. കുട്ടിക്കാലം മുതൽ ചരിത്രത്തിൽ വലിയ താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ചരിത്രത്തെ കഥപോലെ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കാനും ചരിത്രപഠനരീതിയിൽ മാറ്റം കൊണ്ടുവരാനും കഴിയുമെന്നാണ് താൻ കരുതിയതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും ഇന്ത്യൻ ചരിത്രം പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഒരു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെയോ രാജവംശത്തിന്റെയോ കാഴ്ചപ്പാടിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നതായി ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു. അതിനാൽ ചോളർ, പല്ലവർ, കശ്മീരിലെ കാർക്കോട്ട രാജവംശം, അസമിൽ കുറഞ്ഞത് 600 വർഷത്തോളം സ്വന്തം സംസ്കാരവും മൂല്യവ്യവസ്ഥയും സംരക്ഷിച്ച അഹോം രാജവംശം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് പലർക്കും വേണ്ടത്ര അറിയില്ല. ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങളെ ജനങ്ങൾക്ക് പരിചയപ്പെടുത്താനാണ് വെബ്സൈറ്റ് ആരംഭിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ മൂന്ന് വ്യക്തികളോട് സംസാരിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചാൽ ആരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ചോദ്യത്തിന് രാജരാജ ചോളനെയോ രാജേന്ദ്ര ചോളനെയോ ആദ്യം തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്ന് ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു. ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം, ഗംഗൈകൊണ്ട ചോളപുരം തുടങ്ങിയ വൻ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ദർശനവും ആസൂത്രണവും അറിയാനാണ് ആഗ്രഹം. ആയിരമോ രണ്ടായിരമോ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും മനുഷ്യരെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന നിർമ്മിതികൾ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന ചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടായെന്നും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

രണ്ടാമതായി ഹെമുവിനെയാണ് ശേഷാദ്രി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. സാധാരണക്കാരനും വ്യാപാരിയുമായിരുന്ന ഹെമു പിന്നീട് സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. സൈനിക ചിന്തകനും പ്രതിഭയുമായ അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ 23 യുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി 22 എണ്ണത്തിൽ വിജയിച്ചുവെന്ന് ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു. സാധാരണക്കാരനിൽ നിന്ന് വലിയ രാജാവിലേക്കുള്ള ഹെമുവിന്റെ യാത്ര മനസ്സിലാക്കാനാണ് താൽപര്യം.

മൂന്നാമതായി ഒഡീഷയിലെ ഭൗമകര രാജവംശത്തിലെ ത്രിഭുവന മഹാദേവിയെയാണ് അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത്. ഏകദേശം ക്രിസ്തുവർഷം 850-ൽ അയൽരാജ്യമായ പാല സാമ്രാജ്യം അവരുടെ രാജ്യത്തെ ആക്രമിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ രാജാവായ ഭർത്താവ് വീരമൃത്യു വരിച്ചു. സാമ്രാജ്യം ചുരുങ്ങുകയും പ്രാദേശിക നേതാക്കൾ വിട്ടുപോകാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ത്രിഭുവന മഹാദേവി ഭരണചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യകാല സ്വതന്ത്ര വനിതാ ഭരണാധികാരികളിലൊരാളായി അവർ മാറി. ഭരണകൂടത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും അടുത്ത നൂറുവർഷത്തേക്ക് കലിംഗയിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും ഭരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയായി രാജ്യത്തെ മാറ്റുകയും ചെയ്തതായി ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു.

വെബ്സൈറ്റിൽ തിരുത്തലുകളും നിർദേശങ്ങളും നൽകാനുള്ള സൗകര്യം ഒരുക്കിയതിനെ പ്രധാനമന്ത്രി അഭിനന്ദിച്ചു. ജനങ്ങളിൽനിന്ന് രണ്ട് തരത്തിലുള്ള നിർദേശങ്ങളാണ് പ്രധാനമായും ലഭിക്കുന്നതെന്ന് ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു. ഒരു രാജാവ് ഏതുസമയത്ത് ഏതു പ്രദേശം ഭരിച്ചു, ഒരു യുദ്ധം എപ്പോൾ നടന്നു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലെ തിരുത്തലുകളാണ് ഒരു വിഭാഗം. പുതിയ സൗകര്യങ്ങൾ ചേർക്കാനുള്ള നിർദേശങ്ങളാണ് മറ്റൊന്ന്. ലഭിക്കുന്ന തിരുത്തലുകൾ തങ്ങളുടെ സ്രോതസ്സുകളുമായി ഒത്തുനോക്കിയാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയെ മൊത്തമായി കാണിക്കുന്നതിനൊപ്പം പ്രാദേശിക തലത്തിലും വിവരങ്ങൾ കാണിക്കണമെന്ന നിർദേശം ലഭിച്ചതോടെ ആ സൗകര്യം ഉൾപ്പെടുത്തി. വിവിധ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ വിവരങ്ങളും കണക്കുകളും കുട്ടികൾക്ക് ആകർഷകമാകുന്ന ‘ട്രംപ് കാർഡ്’ മാതൃകയിൽ അവതരിപ്പിക്കണമെന്ന നിർദേശവും നടപ്പാക്കി. വിവരങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത് പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യവും ഒരുക്കിവരുന്നു. തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാമെന്ന് അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ് തിരുത്തൽ സൗകര്യം ഉൾപ്പെടുത്തിയതെന്നും എല്ലാവരുടെയും പങ്കാളിത്തത്തോടെ ചരിത്രത്തെ രസകരമായ വിഷയമാക്കുന്ന വേദി സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും ശേഷാദ്രി പറഞ്ഞു.

ചരിത്രത്തിനുപുറമെ മറ്റ് വിനോദങ്ങളുണ്ടോയെന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ചോദ്യത്തിന് താൻ അൽപ്പം വിരസനായ വ്യക്തിയാണെന്ന് ശേഷാദ്രി തമാശയായി മറുപടി നൽകി. സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ചരിത്രത്തിലുമാണ് വലിയ താൽപര്യമെന്നും രണ്ടും ഒന്നിച്ചതോടെ ദിവസം മുഴുവൻ അതിൽ മുഴുകുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ശേഷാദ്രിയുടെ സംരംഭം ചരിത്രവിദ്യാർഥികൾക്ക് മാത്രമല്ല എല്ലാവർക്കും ഭൂതകാലം ആകർഷകമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഇത്തരം സംരംഭങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ലഹരിമുക്ത യുവത്വം മുതൽ ദേശീയപതാകയുടെ ലോകയാത്ര വരെ

‘വികസിത ഭാരതത്തിനായി ലഹരിമുക്ത യുവത്വം’ പ്രചാരണം രാജ്യത്തുടനീളം വേഗത്തിൽ മുന്നേറുകയാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ലഹരിമുക്ത യുവത്വവും ലഹരിമുക്ത ഇന്ത്യയുമാണ് ലക്ഷ്യം. ഇത് വെറും ഔപചാരിക പ്രചാരണമായി നിൽക്കാതെ യുവാക്കൾ ഉൾപ്പെടെ വലിയൊരു വിഭാഗം അതിന്റെ ഭാഗമാകുന്നതിൽ സന്തോഷമുണ്ടെന്നും ഇന്ത്യയിലെ യുവാക്കളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും സന്തോഷത്തിനും മികച്ച ഭാവിക്കും വേണ്ടിയുള്ള കൂട്ടായ പ്രതിജ്ഞയാണിതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ലഹരിയാസക്തി ഒരാളെ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നമല്ല. കുടുംബവും സമൂഹവും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും. ലഹരിക്കെതിരെ ബോധവത്കരണം നടത്തുന്നവരെയും ലഹരിയാസക്തരായവരെ സഹായിക്കുന്നവരെയും പ്രധാനമന്ത്രി അഭിനന്ദിച്ചു. ലഹരിമുക്ത ഇന്ത്യയ്ക്കായി ശക്തമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും യുവ സംഗീതജ്ഞർ ലഹരിമുക്ത ജീവിതത്തിന്റെ സന്ദേശമുള്ള ഗാനങ്ങൾ ഒരുക്കാനും വിദ്യാർഥികളും നാടകസംഘങ്ങളും ലഹരിയുടെ അപകടവും അതിൽനിന്നുള്ള മോചനപാതയും വ്യക്തമാക്കുന്ന ഹ്രസ്വനാടകങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനും അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

വിവിധ ഭാഷകളിൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉള്ളടക്കം സൃഷ്ടിക്കണമെന്നും സർഗാത്മകതയെ സാമൂഹികമാറ്റത്തിനുള്ള മാർഗമാക്കണമെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഔപചാരിക പ്രചാരണങ്ങളേക്കാൾ സർഗാത്മക ശ്രമങ്ങൾക്ക് ചിലപ്പോൾ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയും. യുവാക്കളെ ലഹരിയിൽനിന്ന് അകറ്റാനുള്ള ദൗത്യത്തിൽ എല്ലാവരും പങ്കാളികളാകണമെന്നും ‘നശാമുക്ത് യുവ’ എന്ന ഹാഷ്ടാഗോടെ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഓഗസ്റ്റ് മാസം ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ വിവിധ നിറങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ദേശീയ കൈത്തറി ദിനം, ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വാർഷികം, വിഭജനഭീതിയുടെ ഓർമദിനം, സ്വാതന്ത്ര്യദിനം, ദേശീയ ബഹിരാകാശ ദിനം തുടങ്ങിയവ ഈ മാസത്തെ പ്രത്യേകമാക്കുന്നു. ‘ഹർ ഘർ തിരംഗ’ പ്രചാരണം ദേശസ്നേഹത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. വന്ദേമാതരത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികം കൂടിയായതിനാൽ ഈ വർഷത്തിന് കൂടുതൽ പ്രത്യേകതയുണ്ട്. ഇത്തവണ എട്ട് കോടിയിലധികം ‘തിരംഗ സെൽഫികൾ’ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തതായി പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

ത്രിവർണപതാകയുടെ ആഘോഷം ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. ‘സൂര്യപഥ് തിരംഗ’ സംരംഭത്തിലൂടെ പതാക ലോകമെമ്പാടും സവിശേഷമായ യാത്ര നടത്തി. ഫിജിയിലെ സുവയിൽ പുലരിയുടെ ആദ്യവെളിച്ചത്തിൽ ത്രിവർണപതാക ഉയർന്നു. തുടർന്ന് ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഇന്ത്യൻ ദൗത്യകേന്ദ്രങ്ങളിലും ഒടുവിൽ അമേരിക്കയിലെ സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലും പതാക ഉയർന്നു. സൂര്യൻ ലോകത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ പിന്തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ ത്രിവർണപതാകയും ഉയർന്നുവെന്ന അനുഭവമാണ് ഉണ്ടായതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ സമൂഹത്തെ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും രാജ്യവുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായും ഇതിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

തെരുവുകച്ചവടക്കാരായ സ്ത്രീകൾക്ക് പുതിയ കരുത്ത്; ശുചിത്വം ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമാകുന്നു

നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും തെരുവുകളിൽ രാവിലെ മുതൽ വൈകുന്നേരം വരെ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ചിലർ പച്ചക്കറിയും പഴങ്ങളും വിൽക്കുന്നു. ചിലർ ചായക്കട നടത്തുന്നു. മറ്റു ചിലർ പൂക്കൾ, മൺചിരാതുകൾ, പൂജാസാധനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വിൽക്കുന്നു. മൂലധനത്തിന്റെ കുറവാണ് പലപ്പോഴും അവരുടെ കച്ചവടം വളരുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നത്. എന്നാൽ ‘പിഎം സ്വനിധി യോജന’യിലൂടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾക്ക് പുതിയ കരുത്ത് ലഭിക്കുന്നു.

പദ്ധതിയുടെ ഗുണഭോക്താക്കളിൽ ഏകദേശം 46 ശതമാനവും സ്ത്രീകളാണ്. രാജ്യത്തുടനീളം ഏകദേശം 35 ലക്ഷം സ്ത്രീകൾ പദ്ധതിയുമായി ചേർന്ന് കച്ചവടം വിപുലീകരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിന്റെ ഈ വശം വേണ്ടത്ര ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ലെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

ഗാസിയാബാദിലെ ബബിത ശർമ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. പൂക്കൾ, മൺചിരാതുകൾ, ചന്ദനത്തിരികൾ, തേങ്ങ തുടങ്ങിയ പൂജാസാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന ചെറിയ വഴിയോരക്കടയായിരുന്നു അവർ നടത്തിയിരുന്നത്. കുടുംബത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന് ഇതിലൂടെ സഹായിച്ചിരുന്നു. കച്ചവടം വളർത്താൻ മൂലധനം ആവശ്യമായപ്പോൾ പിഎം സ്വനിധിയിലൂടെ സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭിച്ചു. കൂടുതൽ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങി കച്ചവടം വിപുലീകരിച്ചു. ഉപഭോക്താക്കളും വരുമാനവും വർധിച്ചു. ക്രമേണ ചെറിയ വഴിയോരക്കട ഒരു നല്ല കടയായി മാറി.

ബെംഗളൂരുവിലെ ടി.എസ്. നിംഗമ്മയുടെയും കഥ പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കുവച്ചു. നിംഗമ്മയും ഭർത്താവും ഇഡ്ഡലി, ദോശ, സാമ്പാർ എന്നിവ വിൽക്കുന്ന ചെറിയ സംരംഭമാണ് ആരംഭിച്ചത്. കച്ചവടം വളർന്നെങ്കിലും അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ മൂലധനം ആവശ്യമായി. പിഎം സ്വനിധിയുടെ സഹായത്തോടെ അവർ വണ്ടി നവീകരിച്ചു. സാധനങ്ങൾ മൊത്തമായി വാങ്ങാൻ തുടങ്ങി. മെനുവിൽ പുതിയ വിഭവങ്ങളും ചേർത്തു. ഉപഭോക്താക്കളും വരുമാനവും വർധിച്ചതോടെ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെട്ടു. ഇന്ന് മൂന്ന് മക്കൾക്കും മെച്ചപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസം നൽകാൻ നിംഗമ്മയ്ക്ക് കഴിയുന്നുണ്ട്.

ഒരു സ്ത്രീയുടെ കച്ചവടം വളരുമ്പോൾ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാവിയും മുന്നോട്ടുപോകുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. കുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കും. വീട്ടിലെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാം. സ്ത്രീയുടെ ആത്മവിശ്വാസവും ഉയരും. ഇതാണ് സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉദാഹരണമെന്നും തെരുവുകച്ചവടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും മികച്ച ഭാവി ആശംസിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ശുചിത്വം ജനങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞയായി മാറുമ്പോൾ ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെ വൃത്തിയിൽ മാത്രമല്ല, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മാറ്റമുണ്ടാകുമെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഉത്തർപ്രദേശിലെ രാംപുരിലുള്ള പട്‌വായ് ഗ്രാമത്തിലെ ആകാശും രോഹനും സ്വന്തം പ്രദേശത്ത് മാലിന്യം കൂടുന്നത് കണ്ടതോടെയാണ് ശുചീകരണത്തിനിറങ്ങിയത്. മാലിന്യച്ചാക്കുകളുമായി ഇരുവരും ശുചീകരണം തുടങ്ങി. പിന്നീട് കൂടുതൽ യുവാക്കൾ ചേർന്നു. അങ്ങനെ ‘ക്ലീൻ-അപ് പട്‌വായ്’ സംഘം രൂപപ്പെട്ടു. ഇതുവരെ നാല് ഗംഗാഘട്ടുകൾ വൃത്തിയാക്കുകയും ഒരു ടണ്ണിലധികം പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യം നീക്കുകയും ചെയ്തു. നിരവധി കുളങ്ങളും പൊതുസ്ഥലങ്ങളും ഇവർ വൃത്തിയാക്കി.

അടുത്തിടെ നടന്ന ശ്രീ അമർനാഥ് യാത്രയിലും ശുചിത്വത്തിന്റെയും ജനപങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും മാതൃക കണ്ടതായി പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ദുഷ്കരമായ യാത്രാമാർഗങ്ങളിൽ തീർഥാടകരെ സേവിക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ശുചീകരണ തൊഴിലാളികൾ രാവും പകലും പ്രവർത്തിച്ചു. ഇത്തവണത്തെ യാത്രയിൽ 400 മെട്രിക് ടണ്ണിലധികം മാലിന്യം ശേഖരിച്ച് സംസ്കരിച്ചു.

തീർഥാടകർ തന്നെ ശുചിത്വപ്രവർത്തനത്തിന്റെ സജീവ പങ്കാളികളായതാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയെ ഏറെ ആകർഷിച്ചത്. 16,000-ത്തിലധികം തീർഥാടകർ ശുചിത്വ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. 10,000-ത്തിലധികം പേർക്ക് ‘റെസ്പോൺസിബിൾ യാത്രി’ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകി. യാത്രയിൽ ഉപയോഗിച്ച കുതിരകളുടെയും കോവർകഴുതകളുടെയും ചാണകം ബയോഗ്യാസാക്കി മാറ്റുകയും ആ ശുദ്ധ ഊർജം ഉപയോഗിച്ച് ‘സ്വച്ഛ് ജ്യോതി’ തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു. ബാബാ ബർഫാനിയിലേക്കുള്ള വിശുദ്ധ യാത്രയിൽ ശുചിത്വം സേവനത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും ഭാഗമായി മാറിയെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

ഗ്രാമങ്ങളായാലും നഗരങ്ങളായാലും നദികളായാലും തീർഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളായാലും നമ്മുടെ പെരുമാറ്റമാണ് അവയുടെ സ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നത്. ശുചിത്വം ആ പെരുമാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമാകുമ്പോൾ സ്ഥലങ്ങളുടെ ഭംഗിയും വർധിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

പൂക്കൃഷി മുതൽ വനസംരക്ഷണവും ബഹിരാകാശ സ്വപ്നങ്ങളും അവക്കാഡോ കൃഷിയും വരെ

ചെറിയൊരു വിനോദം ജീവിതത്തിൽ വലിയ സാധ്യതകളുടെ വാതിൽ തുറക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞ പ്രധാനമന്ത്രി നാഗാലാൻഡിലെ ഫെക് ജില്ലക്കാരിയായ വെസാലു പുരോയുടെ യാത്ര പങ്കുവച്ചു. കർഷക കുടുംബത്തിൽ വളർന്ന വെസാലു കുട്ടിക്കാലം മുതൽ മാതാപിതാക്കളുടെ കൃഷി കണ്ടാണ് വളർന്നത്. പൂക്കളോട് വലിയ ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നു. 2021-ൽ ഈ ഇഷ്ടത്തെ പിന്തുടർന്ന് ചെറിയ തോതിൽ പൂക്കൃഷി ആരംഭിച്ചു.

വിവാഹങ്ങൾക്കും മറ്റ് ആഘോഷങ്ങൾക്കും പൂക്കൾക്ക് സ്ഥിരമായ ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കി. തുടർന്ന് പ്രാദേശിക കൃഷിവിജ്ഞാന കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് ശാസ്ത്രീയ പൂക്കൃഷിയിൽ പരിശീലനം നേടി. വെറും കാൽ ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് ഗ്ലാഡിയോലസ് കിഴങ്ങുകൾ നട്ടു. ആദ്യ ശ്രമത്തിൽ തന്നെ 5,000-ത്തിലധികം പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു. അതോടെ പൂക്കൃഷി കൂടുതൽ വിപുലീകരിച്ചു. ഒരിക്കൽ പ്രാദേശിക വിപണിയിൽ മാത്രം എത്തിയിരുന്ന പൂക്കൾ ഇന്ന് നാഗാലാൻഡിൽനിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്കും മുംബൈയിലേക്കും എത്തുന്നു. താൽപര്യത്തിനൊപ്പം കഠിനാധ്വാനവും ശരിയായ മാർഗനിർദേശവും ചേരുമ്പോൾ പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കാമെന്നാണ് വെസാലുവിന്റെ യാത്ര കാണിക്കുന്നതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

ഒഡീഷയിലെ ദേബ്രിഗഢ് മേഖലയിലെ ധോദ്രോകുസും ഗ്രാമത്തിലെ മൈഥിലി ഭുയെയുടെ അനുഭവവും അദ്ദേഹം പങ്കുവച്ചു. ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുവരെ മൈഥിലി മിക്ക ദിവസങ്ങളിലും വനത്തിലെത്തുമായിരുന്നു. വിറക്, മഹുവ പൂക്കൾ, കേന്ദു ഇലകൾ, മുളങ്കൂമ്പുകൾ തുടങ്ങിയ വനവിഭവങ്ങളാണ് ശേഖരിച്ചിരുന്നത്. അവരുടെ കുടുംബത്തിന്റെയും പ്രദേശത്തെ നിരവധി കുടുംബങ്ങളുടെയും ആവശ്യങ്ങൾ വനമാണ് നിറവേറ്റിയിരുന്നത്.

പിന്നീട് മൈഥിലി ദേബ്രിഗഢ് ഇക്കോ ടൂറിസവുമായി ചേർന്നു. അതോടെ വനവുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധം പുതിയ വഴിയിലേക്ക് മാറി. വനസംരക്ഷണം തന്നെ ഉപജീവനമാർഗമായി. മൈഥിലിയുടെ ജീവിതത്തിലെ മാറ്റം മറ്റു സ്ത്രീകൾക്കും പ്രചോദനമായി. ഇന്ന് 60-ലധികം സ്ത്രീകൾ വനസംരക്ഷണത്തിൽ സജീവമാണ്. ചിലർ വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. മറ്റുചിലർ പുൽമേടുകളുടെ വികസനത്തിലും ഇക്കോ ടൂറിസം പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിതത്തിൽ സമൃദ്ധി നേടാമെന്നാണ് ഇവർ തെളിയിക്കുന്നതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

പെൺകുട്ടികളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ ഇന്ന് ഭൂമിയിൽനിന്ന് ബഹിരാകാശത്തേക്കാണ് ഉയരുന്നതെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇത്തരം സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പെൺകുട്ടികളെ ഇന്ത്യ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന സംരംഭമാണ് ‘മിഷൻ ശക്തിസാറ്റ്’. 108 രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള 12,000 വിദ്യാർഥിനികൾക്ക് ഉപഗ്രഹ സാങ്കേതികവിദ്യ പഠിക്കാനും നവീകരണ മേഖലയിൽ മുന്നേറാനും ഇതിലൂടെ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.

ദേശീയ ബഹിരാകാശ ദിനമായ ഓഗസ്റ്റ് 23-ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലുള്ള ഗൗതം ബുദ്ധ സർവകലാശാലയിൽ മിഷൻ ശക്തിസാറ്റിന്റെ രണ്ടാംഘട്ടം ആരംഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലുമുള്ള നൂറോളം വിദ്യാർഥിനികൾ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയിലെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട വിദ്യാർഥിനികളും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്.

വിദ്യാർഥിനികളുടെ പൂർണ പങ്കാളിത്തത്തോടെ വികസിപ്പിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹം ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് അയക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇവരിൽ പലരും ഭാവിയിൽ ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നവീകരണം എന്നീ മേഖലകളിൽ സ്വന്തം വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു.

അവക്കാഡോ പഴത്തിന് ഇന്ന് വലിയ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മുമ്പ് അധികം ആളുകൾക്ക് അറിയാത്ത പഴത്തിന് വിലയും ആവശ്യവും കുറവായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് ഭക്ഷണമേശകളിൽ അവക്കാഡോ പതിവായി കാണുന്നു. ആരോഗ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും പ്രീമിയം വിപണിയുടെയും ഇഷ്ടവിഭവമായി അത് മാറി. കർഷകർക്കും ഇതിലൂടെ നേട്ടമുണ്ടാകുന്നു.

ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ കടപ്പ സ്വദേശി വരദരാജ് വർഷങ്ങളായി തക്കാളിയും വാഴയും കൃഷി ചെയ്തിരുന്നു. ഒരു ദിവസം സുഹൃത്തിന്റെ കൃഷിയിടത്തിൽ അവക്കാഡോ കണ്ടു. തുടർന്ന് യൂട്യൂബിലൂടെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. ഇതുവരെ ഏകദേശം നാല് ടൺ അവക്കാഡോ ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് പ്രാദേശിക കടകളിലേക്ക് നേരിട്ടാണ് വിതരണം. പുതിയ വിളയും ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശവും നേരിട്ടുള്ള വിപണനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെറിയ കൃഷിയിടത്തിൽനിന്നുള്ള വരുമാനത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കി.

തമിഴ്നാട്ടിലെ കൊടൈക്കനാലിലെ കർഷകനായ ചന്ദ്രശേഖരൻ അര ഹെക്ടർ സ്ഥലത്താണ് അവക്കാഡോ കൃഷി ആരംഭിച്ചത്. നല്ല വില ലഭിച്ചതോടെ വരുമാനം വർധിച്ചു. കർണാടകയിലെ ചിക്കമഗളൂരുവിൽ ചില കർഷകർ കാപ്പിത്തോട്ടങ്ങൾക്കിടയിലും അവക്കാഡോ നട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതിലൂടെ കാപ്പിക്കും കുരുമുളകിനുമൊപ്പം അധിക വരുമാനം നേടുന്നു. നഗരത്തിലെ ഭക്ഷണശാലകളിലെ ‘അവക്കാഡോ ടോസ്റ്റിനെ’ കുറിച്ച് നമ്മൾ കേൾക്കാറുണ്ടെങ്കിലും അതേ അവക്കാഡോയിലൂടെ നൂതനമായി ചിന്തിക്കുന്ന കർഷകർ വരുമാനത്തിനുള്ള പുതിയ വഴിയാണ് കണ്ടെത്തിയതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

ഉത്തംകുമാറിന് ആദരം; ഉത്സവകാലത്ത് ‘വോക്കൽ ഫോർ ലോക്കൽ’ ആകണമെന്ന് ആഹ്വാനം

സെപ്റ്റംബർ മൂന്നിന് ഇതിഹാസ നടൻ ഉത്തംകുമാറിന്റെ ജന്മശതാബ്ദി ആഘോഷിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. അഭിനയത്തിലൂടെ ജനഹൃദയങ്ങളിൽ ഇടം നേടിയ ബഹുമുഖ പ്രതിഭയായിരുന്നു ഉത്തംകുമാർ. ‘നായക്’ സിനിമയുടെ തിരക്കഥ മുഴുവനും മഹാനായക് ഉത്തംകുമാറിനെ മനസ്സിൽ കണ്ടാണ് സത്യജിത് റേ എഴുതിയതെന്നാണ് സിനിമാപ്രേമികൾ വിശ്വസിക്കുന്നത്.

ഉത്തംകുമാറിന് വലിയ അന്തസ്സിനൊപ്പം അസാധാരണമായ വൈകാരിക ആഴവുമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് സത്യജിത് റേ പറഞ്ഞതായി പ്രധാനമന്ത്രി ഓർമിപ്പിച്ചു. കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകാൻ അദ്ദേഹം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തു. സ്വാഭാവിക അഭിനയത്തിനൊപ്പം ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഉത്തംകുമാർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒരിക്കലും കൈവിടരുതെന്ന വലിയ പാഠവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം നൽകുന്നു. ആദ്യകാല സിനിമകൾ വിജയിച്ചില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹം തന്റെ ജോലിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ആ സമർപ്പണമാണ് വലിയ ഉയരങ്ങളിലെത്തിച്ചത്.

കൊൽക്കത്തയിൽ റോഡ് ഷോ നടത്തുന്നതിനിടെ ഉത്തംകുമാറിന്റെ വീടിനരികിലൂടെ കടന്നുപോയത് പ്രധാനമന്ത്രി ഓർത്തെടുത്തു. അവിടെവച്ച് ഒരാൾ ഉത്തംകുമാറിന്റെ ചിത്രം സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉത്തംകുമാറിന് വീണ്ടും ആദരമർപ്പിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം ജനഹൃദയങ്ങളിൽ എന്നും രാജാവായി തുടരുമെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. “മഹാനായക് ഉത്തംകുമാർ ചിരോദിൻ മാനുഷേർ ഹൃദയേ രാജ് കോർബെ” എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഉത്സവങ്ങളും ആഘോഷങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടാനുള്ള അവസരങ്ങളും നൽകുന്നതായി പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. സെപ്റ്റംബർ നാലിനാണ് ജന്മാഷ്ടമി. സെപ്റ്റംബറിൽ വിശ്വകർമ പൂജയും ആഘോഷിക്കും. ഈ അവസരത്തിൽ സമൂഹത്തിലെ കരകൗശല തൊഴിലാളികളെയും ശിൽപികളെയും വിശ്വകർമ സുഹൃത്തുക്കളെയും ആദരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ദീപാവലിയും എത്തും. അതിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ഇതിനകം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവകാലത്ത് വീണ്ടും ‘വോക്കൽ ഫോർ ലോക്കൽ’ ആകണമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ആഹ്വാനം ചെയ്തു. പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുക എന്നത് മൺചിരാതുകൾ വാങ്ങുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന കാര്യമല്ല. അതിന് വളരെ വിപുലമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ട്.

വീട്ടിലേക്ക് വാങ്ങുന്ന ഓരോ സാധനവും ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിച്ചതാണോയെന്ന് ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ അഭിമാനം പുലർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സ്വയംപര്യാപ്ത ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കുന്നത്. ഈ സന്ദേശം പരമാവധി ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കേണ്ടതും എല്ലാവരുടെയും ഉത്തരവാദിത്വമാണ്.

സർഗാത്മക മേഖലയിലുള്ളവർക്കും സമൂഹമാധ്യമ സ്വാധീനമുള്ളവർക്കും പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുണ്ടെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ‘വോക്കൽ ഫോർ ലോക്കൽ’ ആശയം സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ സ്വീകരിക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെയും അതിന് പ്രേരിപ്പിക്കുകയും വേണം.

ചെറുതെങ്കിലും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ സമൂഹത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി പേർ എല്ലാവരുടെയും ചുറ്റുമുണ്ടാകുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. അവരെക്കുറിച്ച് ‘മൻ കി ബാത്തിലേക്ക്’ എഴുതണം. ജനങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഗത്തുള്ള ഒരാൾക്ക് പുതിയ പ്രചോദനമാകാം. ജനങ്ങളുടെ നിർദേശങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായും പറഞ്ഞാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പ്രഭാഷണം അവസാനിപ്പിച്ചത്.

.