പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 26 –

സി.ബി.എസ്.ഇയിലോ സി.ഐ.എസ്.സി.ഇയിലോ മറ്റ് ബോർഡുകളിലോ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തതിന്റെ പേരിൽ സ്വകാര്യ സ്കൂളുകൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമത്തിലെ ബാധ്യതകളിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുനിൽക്കാനാകില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ഉത്തർപ്രദേശിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന സ്വകാര്യ സ്കൂളുകൾക്ക് ബോർഡ് വ്യത്യാസമില്ലാതെ Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009 പ്രകാരമുള്ള ബാധ്യതകൾ ബാധകമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് വിനോദ് ദിവാകർ വ്യക്തമാക്കി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25ലെ ഉത്തരവിലാണ് കോടതി ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞത്.
അഞ്ച് വർഷത്തെ കണക്കുകൾ ഹാജരാക്കണം
ആർ.ടി.ഇ നിയമപ്രകാരം അർഹരായ കുട്ടികൾക്ക് സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിൽ പ്രവേശനം യഥാർഥത്തിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് വിശദമായി പരിശോധിക്കാനാണ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ. കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് അധ്യയന വർഷങ്ങളിലെ ജില്ല തിരിച്ചും സ്കൂൾ തിരിച്ചുമുള്ള കണക്കുകൾ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സമർപ്പിക്കണം.
ആർ.ടി.ഇ പ്രകാരം എത്ര കുട്ടികൾക്ക് യഥാർഥത്തിൽ പ്രവേശനം ലഭിച്ചു, സ്കൂളിലേക്ക് അനുവദിച്ചിട്ടും എത്ര കുട്ടികൾക്ക് പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചു, അതിന് സ്കൂളുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ കാരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങളാണ് നൽകേണ്ടത്. എല്ലാ സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളുടെയും അഫിലിയേഷൻ, വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം എന്നിവയും ഹാജരാക്കണം.
പ്രവേശനത്തിന് പണം വാങ്ങിയോ? കുട്ടികളെ പരീക്ഷിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്തോ?
ആർ.ടി.ഇ പ്രവേശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ക്യാപിറ്റേഷൻ ഫീസ്, അതായത് പ്രവേശനത്തിനായി നിയമവിരുദ്ധമായി അധിക പണം ആവശ്യപ്പെട്ടെന്ന പരാതികളുടെ വിവരങ്ങളും സർക്കാർ നൽകണം. കുട്ടികളെയോ രക്ഷിതാക്കളെയോ പരീക്ഷയോ അഭിമുഖമോ നടത്തി തിരഞ്ഞെടുത്തെന്ന നിരോധിത സ്ക്രീനിങ് നടപടിക്രമം (screening procedure) സംബന്ധിച്ച പരാതികളും അതിൽ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും കോടതിയെ അറിയിക്കണം.
സി.ബി.എസ്.ഇ, സി.ഐ.എസ്.സി.ഇ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്കൂളുകൾ ഈ വിവരങ്ങൾ ബേസിക് ശിക്ഷാ അധികാരി (Basic Shiksha Adhikari), ജില്ലാ ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് സ്കൂൾസ് (District Inspector of Schools) എന്നിവർക്ക് നൽകണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.
ബോർഡ് മാറിയാലും കുട്ടിയുടെ അവകാശം മാറില്ല
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21A ആറു മുതൽ 14 വയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പുനൽകുന്നു. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കവും സാമൂഹികമായി അവശത നേരിടുന്നതുമായ വിഭാഗങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിൽ ലഭിക്കേണ്ട പ്രവേശനം നടപ്പാകുന്നുണ്ടോയെന്നാണ് കോടതി പരിശോധിക്കുന്നത്.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ സി.ബി.എസ്.ഇയുടെയോ സി.ഐ.എസ്.സി.ഇയുടെയോ മറ്റേതെങ്കിലും ബോർഡിന്റെയോ അഫിലിയേഷനിലാണെന്നത് മാത്രം ആർ.ടി.ഇ നിയമത്തിലെ സംസ്ഥാനതല ബാധ്യതകളിൽനിന്നുള്ള ഒഴിവിന് കാരണമാകില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.
സ്കൂളുകൾ കുറ്റക്കാരെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല
അതേസമയം, ഏതെങ്കിലും സ്വകാര്യ സ്കൂൾ ആർ.ടി.ഇ നിയമം ലംഘിച്ചുവെന്ന് ഹൈക്കോടതി ഇപ്പോൾ അന്തിമമായി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ഉയർന്ന ആരോപണങ്ങളുടെ ശരിതെറ്റിലും കോടതി ഈ ഘട്ടത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.
ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏതെങ്കിലും സ്ഥാപനത്തിനെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കേണ്ടിവന്നാൽ ആദ്യം നോട്ടീസ് നൽകുകയും നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന നടപടിക്രമം പാലിക്കുകയും വേണം. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവ് ശിക്ഷാനടപടിയല്ല; സംസ്ഥാനത്തെ ആർ.ടി.ഇ പ്രവേശന സംവിധാനം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് പരിശോധിക്കാനുള്ള സംവിധാനപരമായ ഇടപെടലാണ്.
ഉത്തരവ് സി.ബി.എസ്.ഇക്കും സി.ഐ.എസ്.സി.ഇക്കും കൈമാറണം
ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിന്റെ പകർപ്പ് സംസ്ഥാനത്തെ ബന്ധപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ അധികാരികൾക്കൊപ്പം സി.ബി.എസ്.ഇ, സി.ഐ.എസ്.സി.ഇ ഓഫീസുകൾക്കും കൈമാറണം. ആവശ്യപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ ബോർഡുകളും സ്കൂളുകളും സംസ്ഥാന സംവിധാനവുമായി സഹകരിക്കണം.
St. John S School, Babhanauti, Pachwal v. State of U.P. and 2 Others എന്ന കേസിലാണ് ഉത്തരവ്. Writ-C No. 26785 of 2026; 2026 LiveLaw (AB) 625 എന്നാണ് കേസ് വിവരങ്ങൾ.
സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ വിശദമായ സത്യവാങ്മൂലവും അഞ്ചുവർഷത്തെ കണക്കുകളും ലഭിച്ചശേഷമായിരിക്കും തുടർപരിശോധന. കേസ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 15ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടിന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും. അതുവരെ ഏതെങ്കിലും സ്കൂൾ നിയമലംഘനം നടത്തിയെന്ന അന്തിമ നിഗമനത്തിലേക്ക് കോടതി എത്തിയിട്ടില്ല എന്നതാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്