ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 24
ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാട് രംഗത്തിന്റെ പ്രധാന അടിത്തറയായി യുണിഫൈഡ് പേയ്മെന്റ്സ് ഇന്റർഫേസ് എന്ന യുപിഐ മാറിയെന്ന് പി.ഐ.ബി പശ്ചാത്തല റിപ്പോർട്ട്. നാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ വികസിപ്പിച്ച യുപിഐ ഇന്ന് വ്യക്തികൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വ്യാപാരികൾക്കും സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങൾക്കും എളുപ്പത്തിൽ പണമിടപാട് നടത്താൻ സഹായിക്കുന്ന സംവിധാനമാണ്. 2026 ജൂലൈയിൽ മാത്രം 2,365.8 കോടി ഇടപാടുകളാണ് യുപിഐ വഴി നടന്നത്. ഇവയുടെ ആകെ മൂല്യം 29.87 ലക്ഷം കോടി രൂപയാണ്. ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്തും യുപിഐയുടെ സാന്നിധ്യം വ്യാപിച്ചു. നിലവിൽ പണമടയ്ക്കുന്നതിനോ അതിർത്തി കടന്നുള്ള പണമയയ്ക്കലിനോ ആയി 11 വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ സംവിധാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഗ്രീസ്, മാലദ്വീപ് എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും പുതിയതായി യുപിഐ സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ.
ഒരു മൊബൈൽ ആപ്പിൽ നിരവധി ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ
പങ്കെടുക്കുന്ന ബാങ്കിന്റെയോ പണമിടപാട് സേവനദാതാവിന്റെയോ ഒരൊറ്റ മൊബൈൽ ആപ്പിലൂടെ നിരവധി ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ ഉപയോഗിക്കാനാകുന്ന തത്സമയ പണമിടപാട് സംവിധാനമാണ് യുപിഐ. ബാങ്കിങ് സേവനങ്ങൾ, പണം കൈമാറ്റം, വ്യാപാരികൾക്കുള്ള പണമടയ്ക്കൽ എന്നിവ ഒരേ സംവിധാനത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്നു. ദിവസവും മുഴുവൻ സമയവും പണമിടപാട് നടത്താം. രണ്ട് ഘട്ടത്തിലുള്ള തിരിച്ചറിയൽ പരിശോധനയും തുടക്കം മുതൽ അവസാനം വരെയുള്ള എൻക്രിപ്ഷനും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇടപാടുകളുടെ സുരക്ഷ ശക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
യുപിഐയുടെ തുടക്കം 2016 ഏപ്രിലിലായിരുന്നു. 21 അംഗ ബാങ്കുകളുമായി പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ആദ്യം സംവിധാനം ആരംഭിച്ചത്. അതേ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ പങ്കെടുത്ത ബാങ്കുകൾ യുപിഐ പിന്തുണയുള്ള മൊബൈൽ ആപ്പുകൾ ഗൂഗിൾ പ്ലേ സ്റ്റോറിൽ ലഭ്യമാക്കിയതോടെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സംവിധാനം തുറന്നു. ഡിസംബറിൽ ഭീം ആപ്പ് പുറത്തിറക്കി. മൊബൈൽ ഉപകരണത്തിലൂടെ നേരിട്ട് ഒരു ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പണം അയയ്ക്കാൻ ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു.
ക്യു.ആർ കോഡിൽ നിന്ന് യുപിഐ 2.0 വരെ
2017ൽ ഡൈനാമിക് ക്യു.ആർ സംവിധാനം അവതരിപ്പിച്ചു. പണം സ്വീകരിക്കുന്നയാളുടെ വിവരങ്ങളും നൽകേണ്ട കൃത്യമായ തുകയും ഉൾപ്പെടെ ഇടപാടിന്റെ വിവരങ്ങൾ ക്യു.ആർ കോഡിൽ തന്നെ ലഭ്യമാക്കിയതിനാൽ ഉപഭോക്താവിന് തുക കൈകൊണ്ട് നൽകേണ്ട സാഹചര്യം ഒഴിവായി.
2018ൽ യുപിഐ 2.0 പുറത്തിറക്കി. പണമടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ബില്ലോ ഇൻവോയ്സോ കാണാൻ സഹായിക്കുന്ന ഇൻവോയ്സ് ഇൻ ദ ഇൻബോക്സ്, സുരക്ഷ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പണമടയ്ക്കാനുള്ള അനുമതി ലളിതമാക്കുന്ന സൈൻഡ് ഇന്റന്റ് ആൻഡ് ക്യു.ആർ, മുൻകൂട്ടി അനുമതി നൽകിയ നിർദേശങ്ങളിലൂടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള പണമടയ്ക്കലുകൾ സാധ്യമാക്കുന്ന യുപിഐ മാൻഡേറ്റ്, ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് അക്കൗണ്ടുമായി യുപിഐ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സൗകര്യം എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി.
2019ൽ പ്രാഥമിക ഓഹരി വിൽപ്പനയ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കുന്ന ചെറുകിട വ്യക്തിഗത നിക്ഷേപകർക്ക് അംഗീകൃത ഇടനിലക്കാർ വഴി യുപിഐ ഉപയോഗിക്കാൻ സെബി അനുമതി നൽകി. 2019 ഒക്ടോബറിൽ ഒരുമാസത്തിനിടെ യുപിഐ ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണം 100 കോടി കടന്നു.
ഓട്ടോപേ, 123പേ, ലൈറ്റ്; ഉപയോഗം കൂടുതൽ വ്യാപിച്ചു
2020 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലത്ത് യുപിഐ ഓട്ടോപേ അവതരിപ്പിച്ചു. സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ, വൈദ്യുതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവന ബില്ലുകൾ, ഇൻഷുറൻസ് പ്രീമിയം, സിസ്റ്റമാറ്റിക് ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് പ്ലാൻ, പ്രതിമാസ വായ്പാ തിരിച്ചടവ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള ആവർത്തിച്ചുള്ള ഇ-മാൻഡേറ്റുകൾ ഇതിലൂടെ നടത്താനായി.
സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഇല്ലാത്ത ഫീച്ചർ ഫോൺ ഉപയോക്താക്കളെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാട് സംവിധാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ യുപിഐ 123പേ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ററാക്ടീവ് വോയ്സ് റെസ്പോൺസ് നമ്പർ, ആപ്പ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സൗകര്യം, മിസ്ഡ് കോൾ സംവിധാനം, സമീപ ശബ്ദ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പണമടയ്ക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ ഇടപാടുകൾ നടത്താൻ ഇത് സഹായിച്ചു.
ചെറിയ തുകയുടെ ഇടപാടുകൾ കൂടുതൽ വേഗത്തിലും പിൻ നൽകാതെയും നടത്താൻ യുപിഐ ലൈറ്റ് കൊണ്ടുവന്നു. ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ യുപിഐയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചതോടെ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ഡിജിറ്റൽ പണമടയ്ക്കൽ മാർഗങ്ങളും വർധിച്ചു. 2021-22 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ യുപിഐ വഴി ഒരു ലക്ഷം കോടി അമേരിക്കൻ ഡോളറിലധികം മൂല്യമുള്ള ഇടപാടുകൾ നടന്നു. 2022 മാർച്ചിൽ പ്രതിമാസ ഇടപാട് എണ്ണം 500 കോടി കടന്നു. ഭൂട്ടാനിൽ യുപിഐ ആരംഭിച്ചതോടെ രാജ്യത്തിന് പുറത്തേക്കുള്ള ആദ്യ വ്യാപനവും നടന്നു.
2023ൽ ബാങ്കുകൾ മുൻകൂട്ടി അനുവദിച്ച ക്രെഡിറ്റ് ലൈൻ യുപിഐയിലെ പണമിടപാട് അക്കൗണ്ടായി ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സൗകര്യം ആരംഭിച്ചു. 2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകളുടെ ഏകദേശം 70 ശതമാനവും യുപിഐ വഴിയായിരുന്നു.
പരിധികൾ ഉയർന്നു; മുഖം തിരിച്ചറിയലും വിരലടയാളവും
2024ൽ യുപിഐ സർക്കിൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പ്രധാന അക്കൗണ്ട് ഉടമയ്ക്ക് നിശ്ചിത ഇടപാട് പരിധിക്കുള്ളിൽ മറ്റൊരാൾക്ക് തന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് യുപിഐ ഉപയോഗിക്കാൻ അനുമതി നൽകാനാണ് ഇത് സഹായിക്കുന്നത്.
നികുതി അടയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഓരോ യുപിഐ ഇടപാടിന്റെയും പരിധി റിസർവ് ബാങ്ക് ഒരു ലക്ഷം രൂപയിൽ നിന്ന് അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപയായി ഉയർത്തി. മൂലധന വിപണി, പ്രാഥമിക ഓഹരി വിൽപ്പന, വായ്പാ പിരിവ്, ഇൻഷുറൻസ്, ആരോഗ്യപരിചരണം, വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ ചില വിഭാഗങ്ങൾക്കും ഉയർന്ന പരിധി ബാധകമാണ്. യുപിഐ 123പേയുടെ ഓരോ ഇടപാടിന്റെയും പരിധി 10,000 രൂപയാക്കി. യുപിഐ ലൈറ്റ് വാലറ്റിന്റെ പരിധി 5,000 രൂപയായും ഓരോ ഇടപാടിന്റെയും പരിധി 1,000 രൂപയായും ഉയർത്തി.
2025ൽ ഉപകരണത്തിൽ തന്നെയുള്ള തിരിച്ചറിയൽ പരിശോധന അവതരിപ്പിച്ചു. സ്മാർട്ട്ഫോണിലെ വിരലടയാളമോ മുഖം തിരിച്ചറിയുന്ന സംവിധാനമോ ഉപയോഗിച്ച് യുപിഐ പണമിടപാട് നടത്താൻ ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു. ആധാർ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സൗകര്യം യുപിഐ പിൻ സജ്ജീകരണവും ലളിതമാക്കി. ആദ്യമായി യുപിഐ ഉപയോഗിക്കുന്നവർ, മുതിർന്ന പൗരന്മാർ, കാർഡ് എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ലാത്തവർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ഇത് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കി.
പത്ത് വർഷത്തിൽ വൻ വളർച്ച; ലോകത്തേക്കും വ്യാപനം
2016-17 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ രണ്ട് കോടി മാത്രമായിരുന്ന വാർഷിക യുപിഐ ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണം 2025-26ൽ 24,162 കോടിയിലധികമായി. ഏകദേശം 12,000 മടങ്ങാണ് വർധന. ഇടപാടുകളുടെ വാർഷിക മൂല്യം 0.07 ലക്ഷം കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 314 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി. 4,000 മടങ്ങിലധികമാണ് വർധന.
2026 ജൂലൈയിലെ കണക്കുപ്രകാരം യുപിഐ സംവിധാനത്തിൽ 741 ബാങ്കുകൾ സജീവമാണ്. ആ മാസം 2,365.8 കോടി ഇടപാടുകൾ നടന്നു. ആകെ ഇടപാട് മൂല്യം 29.87 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി.
ലോകത്തിലെ പ്രധാന തത്സമയ പണമിടപാട് സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നായും യുപിഐ മാറിയിട്ടുണ്ട്. 2024ൽ ലോകത്തെ തത്സമയ പണമിടപാടുകളുടെ ഏകദേശം 49 ശതമാനവും യുപിഐ വഴിയായിരുന്നു. പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കാവുന്ന പണമിടപാട് സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം വിശദീകരിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധി 2025 ജൂണിൽ പുറത്തിറക്കിയ റിപ്പോർട്ടിലും ഈ നേട്ടം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ഭൂട്ടാൻ, നേപ്പാൾ, സിംഗപ്പൂർ, യുഎഇ, ഫ്രാൻസ്, ശ്രീലങ്ക, മൗറീഷ്യസ്, ഖത്തർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ യുപിഐ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 2026 ജൂണിൽ എൻ.പി.സി.ഐ ഇന്റർനാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് ലിമിറ്റഡ് കംബോഡിയയിലെ എ.സി.എൽ.ഇ.ഡി.എ ബാങ്കുമായി സഹകരിച്ച് അവിടെ യുപിഐ സ്വീകരിക്കൽ ആരംഭിച്ചു. അതേ മാസം യൂറോബാങ്ക് വഴി ഗ്രീസ്-ഇന്ത്യ ഇടയിൽ യോഗ്യരായ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തത്സമയം സുരക്ഷിതമായി പണം അയയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യവും തുടങ്ങി.
2026 ജൂലൈ 30ന് മാലദ്വീപിന്റെ തത്സമയ പണമിടപാട് സംവിധാനമായ ഫവാരയും ഇന്ത്യയുടെ യുപിഐയും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി കടന്നുള്ള പണമയയ്ക്കൽ സംവിധാനം പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. ഇന്ത്യയും മാലദ്വീപും തമ്മിലുള്ള ഡിജിറ്റൽ സാമ്പത്തിക ബന്ധത്തിലും സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിലും ഇത് പ്രധാന ഘട്ടമായാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. നിലവിൽ യുപിഐ സ്വീകരിക്കാനോ അതിർത്തി കടന്നുള്ള പണമയയ്ക്കലിനോ ആയി 11 വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ സംവിധാനം ലഭ്യമാണ്.
ലളിതവും സുരക്ഷിതവും വ്യത്യസ്ത ബാങ്കുകൾക്കിടയിൽ പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കാവുന്നതുമായ പണമിടപാട് സംവിധാനം ഒരുക്കിയതിലൂടെ ഇന്ത്യയിലെ ഇടപാട് രീതിയെ യുപിഐ മാറ്റിമറിച്ചുവെന്നാണ് പി.ഐ.ബി പശ്ചാത്തല റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അതിവേഗത്തിലുള്ള സ്വീകരണം, തുടർച്ചയായ സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങൾ, ലോകത്തേക്കുള്ള വ്യാപനം എന്നിവയിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ പൊതു അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകമായി യുപിഐ മാറിയിട്ടുണ്ട്.
