പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 17-

ഏഴുവർഷത്തെ കഠിനതടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട രാം പ്രതാപ് സിങ്ങിന് ശിക്ഷാകാലം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള മോചനം നിഷേധിച്ച 2025 ജൂൺ 26ലെ ഉത്തരവ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ജെ. ജെ. മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് തരുൺ സക്സേന എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് രാം പ്രതാപ് സിങ് നൽകിയ ഹർജി അനുവദിച്ചത്. ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനവും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ജാഫർ ഹുസൈനും സയ്യിദ് വാജിദ് അലിയും ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി എ.ജി.എ.-ഒന്നാം ഗ്രേഡ് ഘനശ്യാം കുമാറാണ് ഹാജരായത്. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 161 പ്രകാരമുള്ള ഗവർണറുടെ അധികാരം പരമാധികാര സ്വഭാവമുള്ളതാണെങ്കിലും ഏകപക്ഷീയമായി പ്രയോഗിക്കാനാവില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിർണായക നിരീക്ഷണം.

കൊലപാതകശ്രമക്കേസിൽ ഏഴുവർഷം തടവ്; മോചന അപേക്ഷയിൽ തർക്കം

2002ൽ ഫത്തേപുർ അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയാണ് ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 307, 34 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമുള്ള കൊലപാതകശ്രമക്കേസിൽ രാം പ്രതാപ് സിങ്ങിനെ കുറ്റക്കാരനാക്കി ഏഴുവർഷത്തെ കഠിനതടവും 2,000 രൂപ പിഴയും വിധിച്ചത്. ഇതിനെതിരായ അപ്പീൽ ഹൈക്കോടതി 2019ൽ തള്ളി. തുടർന്ന് സുപ്രീംകോടതിയിലെ പ്രത്യേകാനുമതി ഹർജിയും തള്ളപ്പെട്ടു. 2022 സെപ്റ്റംബറിൽ ശിക്ഷാകാലം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള മോചനത്തിനുള്ള നിർദേശം ജയിൽ അധികൃതർക്കും ഫത്തേപുർ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിനും അയച്ചെങ്കിലും തീരുമാനമായില്ല. 2025 ഫെബ്രുവരിയിൽ രാം പ്രതാപ് സിങ് വീണ്ടും അപേക്ഷ നൽകി.

നാലര വർഷം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രേഖപ്പെടുത്തിയത് രണ്ടുവർഷം മാത്രം

ജയിൽ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം ഇളവ് കണക്കാക്കാതെ രാം പ്രതാപ് സിങ് നാല് വർഷം ആറുമാസം ആറുദിവസവും ഇളവ് ഉൾപ്പെടുത്തി അഞ്ച് വർഷം നാലുമാസവും തടവിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ജയിലിലെ പെരുമാറ്റവും തൃപ്തികരമാണെന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ മോചനം നിഷേധിച്ച തീരുമാനത്തിൽ ഇളവില്ലാതെ രണ്ടുവർഷം ആറുദിവസവും ഇളവോടെ രണ്ടുവർഷം ഒരുമാസം 27 ദിവസവും മാത്രമാണ് തടവിൽ കഴിഞ്ഞതെന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. രേഖകളിലെ വസ്തുതകൾ പരിശോധിക്കാതെയുള്ള വ്യക്തമായ പിഴവാണിതെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി.

മൂന്നിലൊന്ന് ശിക്ഷ പൂർത്തിയാക്കിയാൽ പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹത; രാം പ്രതാപ് പകുതിയിലേറെ അനുഭവിച്ചു

1938ലെ ഉത്തർപ്രദേശ് പ്രിസണേഴ്സ് റിലീസ് ഓൺ പ്രൊബേഷൻ ചട്ടങ്ങളിലെ ചട്ടം നാലിന്റെ ഉപചട്ടം മൂന്നുപ്രകാരം ബാധകമായ വിഭാഗത്തിലെ തടവുകാരൻ ഇളവ് കണക്കാക്കാതെ ആകെ ശിക്ഷയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് പൂർത്തിയാക്കിയാൽ നേരത്തെയുള്ള മോചനത്തിന് പരിഗണിക്കപ്പെടാൻ അർഹനാകുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഏഴുവർഷത്തെ ശിക്ഷയിൽ രാം പ്രതാപ് സിങ് നാല് വർഷം ആറുമാസം ആറുദിവസം യഥാർഥ തടവ് അനുഭവിച്ചിരുന്നു. അതായത് പകുതിയിലധികം ശിക്ഷ പൂർത്തിയാക്കിയിരുന്നു. ഇത് രണ്ടുവർഷം ആറുദിവസമായി വായിച്ചത് പ്രകടമായ നിയമവിരുദ്ധതയാണെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

അനുച്ഛേദം 161 ഭരണഘടനാ അധികാരം; പക്ഷേ വസ്തുതാപിഴവിൽ തീരുമാനം പാടില്ല

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 161 പ്രകാരം ശിക്ഷയിൽ ഇളവ് നൽകി നേരത്തെ മോചിപ്പിക്കാനുള്ള ഗവർണറുടെ അധികാരം പരമാധികാര സ്വഭാവമുള്ള ഭരണനിർവഹണ അധികാരമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ വകുപ്പ് 432 പ്രകാരമുള്ള നിയമപരമായ അധികാരത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ഇത്. എന്നിരുന്നാലും അനുച്ഛേദം 161 പ്രകാരമുള്ള തീരുമാനം ഏകപക്ഷീയമോ രേഖകളിലെ പ്രകടമായ പിഴവിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതോ ആകരുത്. ബാധകമായ ചട്ടങ്ങളും ശിക്ഷയിളവ് നയവും പരിഗണിക്കപ്പെടണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെയും പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെയും എതിർപ്പ് കാരണസഹിതമാകണം

ഫത്തേപുർ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റും പൊലീസ് സൂപ്രണ്ടും രാം പ്രതാപ് സിങ്ങിന്റെ നേരത്തെയുള്ള മോചനത്തെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് നിരസിക്കൽ ഉത്തരവിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ എന്താണ് പറഞ്ഞിരുന്നതെന്ന് ഉത്തരവിലോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറുപടിയിലോ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നില്ല. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ എതിർപ്പ് കാരണങ്ങളില്ലാത്ത വ്യക്തിപരമായ നിലപാട് മാത്രമാണെങ്കിൽ അവരിൽനിന്ന് പുതിയ അഭിപ്രായം തേടേണ്ടിവരുമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ശരിയായ തടവുകാലം അധികൃതരുടെ പരിഗണനയിൽ വന്നിരുന്നെങ്കിൽ തീരുമാനം വ്യത്യസ്തമാകാമായിരുന്നെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

നിരസിക്കൽ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; ഒരു മാസത്തിനകം സർക്കാർ വീണ്ടും തീരുമാനിക്കണം

രാം പ്രതാപ് സിങ്ങിനെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്നല്ല ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി. പകരം, നേരത്തെയുള്ള മോചനം നിഷേധിച്ച 2025 ജൂൺ 26ലെ ഉത്തരവാണ് റദ്ദാക്കിയത്. അപേക്ഷയിൽ സർക്കാർ വീണ്ടും തീരുമാനമെടുക്കാൻ കേസ് തിരിച്ചയച്ചു. ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് ലഭിച്ച് ഒരു മാസത്തിനകം പുതിയ തീരുമാനം എടുക്കണമെന്നാണ് നിർദേശം. അതിനാൽ ഹർജിക്കാരന് ഇപ്പോൾ ലഭിച്ച ആശ്വാസം നേരിട്ടുള്ള മോചനമല്ല; ശരിയായ തടവുകാലവും പ്രസക്തമായ രേഖകളും പരിഗണിച്ച് അപേക്ഷ വീണ്ടും തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശമാണ്.

മോചനാധികാരം നിലനിൽക്കും; ഏകപക്ഷീയ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിയന്ത്രണം

വിധിയുടെ നിയമപരമായ കാതൽ അനുച്ഛേദം 161 പ്രകാരമുള്ള ഗവർണറുടെ ഭരണഘടനാ അധികാരം ഇല്ലാതാക്കുകയോ ചുരുക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നതാണ്. എന്നാൽ തടവുകാരന്റെ ശിക്ഷാകാലം പോലുള്ള നിർണായക വസ്തുത തെറ്റായി രേഖപ്പെടുത്തി ആ അധികാരം പ്രയോഗിച്ചാൽ കോടതിയുടെ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഉത്തർപ്രദേശിലെ നേരത്തെയുള്ള മോചന അപേക്ഷകളിൽ ശരിയായ ജയിൽ രേഖകളും ബാധകമായ ചട്ടങ്ങളും ശിക്ഷയിളവ് നയവും അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനമെടുക്കണമെന്ന നിലപാടിനാണ് ഈ വിധി ഊന്നൽ നൽകുന്നത്.