ഡെറാഡൂൺ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 –

ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഇന്ത്യ-ചൈന-നേപ്പാൾ അതിർത്തികളോട് ചേർന്ന ഗുഞ്ചി ഗ്രാമത്തിൽ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ‘ജുംലി ഹ്യാ സമോ’ വിജയാചാരം 12 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും നടത്തി. ഓഗസ്റ്റ് എട്ടിനായിരുന്നു ചടങ്ങ്. ഐതിഹ്യത്തിലെ ജുംലി രാജാവിന്റെ കോലം പ്രതീകാത്മകമായി ശിരഛേദം ചെയ്താണ് ഗ്രാമവാസികൾ ആചാരം നടത്തിയത്. പിത്തോറഗഢ് ജില്ലയിലെ ധാർചുല മേഖലയിലുള്ള ഗുഞ്ചി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 10,500 അടി ഉയരത്തിലാണ്.

അടിച്ചമർത്തലിനെതിരായ വിജയത്തിന്റെ ഓർമ

വാമൊഴി പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ജുംലി രാജാവിന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിൽ നിന്ന് സമൂഹം മോചിതമായതിന്റെ ഓർമയാണ് ഈ ആചാരം. രാജാവിന്റെ കോലം പല്ലക്കിൽ ഒരുക്കി അതിനുള്ളിൽ ആചാരപ്രകാരം കറുത്ത ആടിന്റെ രക്തവും ആന്തരികാവയവങ്ങളും വച്ചു. യുവാക്കൾ ഇത് ഫാസ്ഗഞ്ച് മൈതാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി കുറ്റിക്കാട്ടിൽ ഒളിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് പരമ്പരാഗത വേഷവും വാളുകളുമായി കുട്ടികളും യുവാക്കളും മുതിർന്നവരും ഗ്രാമത്തലവന്റെയും പ്രാദേശിക ആചാരാനുഷ്ഠാനക്കാരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ മൈതാനത്തെത്തി.

ഒറ്റ വാൾവീശലിൽ കോലിന്റെ ശിരഛേദം

ഒളിപ്പിച്ച കോലം കണ്ടെത്തിയതോടെ ചടങ്ങിന്റെ പ്രധാനഘട്ടം തുടങ്ങി. ഗ്രാമത്തലവൻ ഒറ്റ വാൾവീശലിൽ കോലിന്റെ തല വെട്ടിമാറ്റി. തുടർന്ന് ആചാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി മറ്റുള്ളവരും കോലിൽ വാളുകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു. കോലിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്ന രക്തം നെറ്റിയിൽ ‘വിജയ തിലകമായി’ അണിഞ്ഞു. പിന്നാലെ വിജയഘോഷയാത്രയായി ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ സംഘത്തെ സ്ത്രീകൾ പരമ്പരാഗത മംഗളഗീതങ്ങൾ പാടി സ്വീകരിച്ചു. രാത്രിവരെ സംഗീതവും സാമൂഹിക ആഘോഷങ്ങളും തുടർന്നു.

അതിർത്തി ഗ്രാമത്തിന്റെ പൈതൃകാഘോഷം

കൈലാസ് മാനസസരോവർ തീർഥാടന പാതയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളമാണ് ഗുഞ്ചി. ഒരുകാലത്ത് ടിബറ്റുമായുള്ള അതിർത്തിവ്യാപാരത്തിന്റെ പ്രധാന ഇന്ത്യൻ കേന്ദ്രവുമായിരുന്നു. വ്യാസ്, ദാർമ, ചൗദാസ് താഴ്‌വരകളിൽ നിന്നുള്ളവരും ആഘോഷത്തിനെത്തി. ഇൻഡോ-ടിബറ്റൻ ബോർഡർ പൊലീസ്, സശസ്ത്ര സീമാ ബൽ, ബോർഡർ റോഡ്സ് ഓർഗനൈസേഷൻ പ്രതിനിധികളും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ഓഗസ്റ്റ് ഒമ്പതിന് സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും സമൂഹവിരുന്നും നടന്നു. 12 വർഷത്തിന് ശേഷമുള്ള ആചാരത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് അതിർത്തി മേഖലയിലെ പൈതൃകവും വിവിധ സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും വീണ്ടും ഉയർത്തിക്കാട്ടി.