മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ് ഒഡീഷയിലെ തെരുവുകളിൽ ഒരു യുവാവ് മുദ്രാവാക്യം മുഴക്കിയിരുന്നു.

“ചോദ്യപേപ്പർ ചോർത്തുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കരുത്… വിദ്യാർഥികളുടെ ഭാവി നശിപ്പിക്കരുത്.”

ആ യുവാവിന്റെ പേര് ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ.

2026 ജൂലൈ 25ന് അതേ മുദ്രാവാക്യം ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ നഗരങ്ങളിൽ വീണ്ടും മുഴങ്ങി. പക്ഷേ ഇത്തവണ പ്രതിഷേധക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടത് ഒരു അന്വേഷണം മാത്രമായിരുന്നില്ല.

“ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെക്കണം.”

രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അപൂർവമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒരു വിരോധാഭാസമാണ് ഇത്. ഒരു പേപ്പർ ചോർച്ചാ സമരം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്നു. മറ്റൊരു പേപ്പർ ചോർച്ചാ വിവാദം കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ കസേരയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഇറക്കി.

അവസാനം വരെ നീണ്ട പ്രതിഷേധം… ഒടുവിൽ വഴങ്ങിയത് കേന്ദ്രം

നീറ്റ് പരീക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച, പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾ, പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിലെ വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധി എന്നിവയെ ചൊല്ലി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വിദ്യാർഥി പ്രതിഷേധം ശക്തമായി. ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തർ ഉൾപ്പെടെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ദിവസങ്ങളോളം സമരങ്ങൾ നടന്നു. പ്രതിഷേധം ക്രമേണ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയായി മാറി.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ രാജി ആവശ്യങ്ങൾ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. എന്നാൽ പ്രതിഷേധം അവസാനിക്കാതെ ശക്തമായതോടെ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദവും വർധിച്ചു. ഒടുവിൽ ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് രാജിക്കത്ത് സമർപ്പിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. രാജിയിലൂടെ യുവജനങ്ങളുടെ വികാരങ്ങളെ മാനിക്കുകയാണെന്നും നിലവിലെ സാഹചര്യം മറ്റാർക്കും മുതലെടുക്കാൻ ഇടവരരുതെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചത്.

രാജിക്കത്തിൽ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ തന്റെ രാജിക്കത്തിൽ രാജ്യത്തെ യുവജനങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെയും പ്രതീക്ഷകളെയും താൻ ആഴത്തിൽ ബഹുമാനിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു.

വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തോടുള്ള വിശ്വാസം നിലനിർത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്നും നിലവിലെ സാഹചര്യം രാജ്യവിരുദ്ധ ശക്തികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്താതിരിക്കാനാണ് രാജിവെക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. അന്വേഷണത്തോട് പൂർണമായി സഹകരിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.

എങ്ങനെ ഇവിടെവരെ എത്തി? സംഭവങ്ങളുടെ സമയരേഖ

പ്രതിഷേധം ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് ഉണ്ടായതല്ല.

• ആദ്യം നീറ്റ് പരീക്ഷയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയുടെയും ക്രമക്കേടുകളുടെയും ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു.
• തുടർന്ന് ദേശീയ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസിയുടെ പ്രവർത്തനം ശക്തമായ വിമർശനത്തിന് വിധേയമായി.
• വിദ്യാർഥികളും രക്ഷിതാക്കളും പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ചു.
• പ്രതിപക്ഷം പാർലമെന്റിനകത്തും പുറത്തും വിഷയമുയർത്തി.
• പിന്നീട് വിദ്യാർഥി സംഘടനകളും യുവജന കൂട്ടായ്മകളും രാജ്യവ്യാപക പ്രക്ഷോഭത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
• ജന്തർ മന്തറിൽ നിരാഹാര സമരങ്ങളും ധർണകളും നടന്നു.
• സർക്കാരുമായി ചർച്ചകൾ നടന്നെങ്കിലും പ്രതിഷേധം അവസാനിച്ചില്ല.
• അവസാനം മന്ത്രിയുടെ രാജി കേന്ദ്രസർക്കാർ അംഗീകരിച്ചതോടെയാണ് പ്രതിഷേധത്തിന് വഴിത്തിരിവായത്.

മോദി സർക്കാരിന്റെ അപൂർവ പിൻവാങ്ങൽ?

നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ദീർഘകാല ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങി ഒരു കേന്ദ്രമന്ത്രി രാജിവെക്കുന്നത് അപൂർവ സംഭവമായാണ് ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയത്.

കർഷക സമരത്തിനുശേഷം പൊതുസമ്മർദം സർക്കാരിനെ നിർണായക തീരുമാനത്തിലേക്ക് നയിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്നായാണ് പല അന്തർദേശീയ മാധ്യമങ്ങളും ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഇത് ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജിയെന്നതിലുപരി യുവജന പ്രതിഷേധം രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിച്ച സംഭവമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

പ്രതിഷേധം അവസാനിപ്പിച്ചത് എന്തുകൊണ്ട്?

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിക്ക് പിന്നാലെ പ്രതിഷേധത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ സംഘടനകൾ സമരം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

രാജി മാത്രമല്ല, പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കുക, വിദ്യാർഥികൾക്കെതിരായ ചില കേസുകൾ പിൻവലിക്കുക, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ വിശ്വാസം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ ഉറപ്പുകളും സർക്കാരിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചെന്നാണ് പ്രതിഷേധ നേതാക്കൾ വ്യക്തമാക്കിയത്.

ഒരിക്കൽ പേപ്പർ ചോർച്ചക്കെതിരെ പോരാടിയ നേതാവ്

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം അറിയുന്നവർക്ക് ഈ രാജി കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

1997ൽ ഒഡീഷ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മിഷൻ പരീക്ഷയുടെ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർന്നെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് എബിവിപി നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന വിദ്യാർഥി സമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ അദ്ദേഹം ഉണ്ടായിരുന്നു.

ആ സമരത്തിൽ പോലീസിന്റെ ലാത്തിച്ചാർജിൽ പരിക്കേറ്റ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളാണ് പിന്നീട് ഒഡീഷയിൽ അദ്ദേഹത്തെ വിദ്യാർഥി നേതാവായി ഉയർത്തിയത്.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ സുതാര്യത ആവശ്യപ്പെട്ട് സമരം ചെയ്ത അതേ നേതാവാണ് ഇന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിലെ വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുത്ത് രാജിവെക്കേണ്ടി വന്നത്.

രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് ഇതിനെ പല നിരീക്ഷകരും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ എന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘാടകൻ

രാജിക്ക് മുമ്പുവരെ ബിജെപിയിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്ത സംഘാടകരിൽ ഒരാളായിരുന്നു ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ.

• എബിവിപിയിലൂടെ വിദ്യാർഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തുടക്കം.
• ബിജെപി യുവമോർച്ച ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ.
• ദേശീയ സെക്രട്ടറി.
• ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി.
• രാജ്യസഭാംഗം.
• ലോക്സഭാംഗം.
• പെട്രോളിയം മന്ത്രി.
• സ്റ്റീൽ മന്ത്രി.
• നൈപുണ്യ വികസന മന്ത്രി.
• വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലും പാർട്ടി സംഘടന ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും മികവ് തെളിയിച്ച നേതാവെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായ.

രാജി കൊണ്ട് എല്ലാം അവസാനിച്ചോ?

അല്ല.

രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു രാജി പലപ്പോഴും ഒരു പുതിയ അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കമാകാറുണ്ട്.

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ ഇപ്പോഴും ലോക്സഭാംഗമാണ്. ബിജെപിക്കുള്ളിലെ സംഘടനാ സ്വാധീനവും പൂർണമായി നഷ്ടമായിട്ടില്ല.

എന്നാൽ കേന്ദ്രമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം തിരിച്ചുവരുമോ, അതോ പാർട്ടി സംഘടനയിലേക്ക് മാത്രമോ ചുരുങ്ങുമോ എന്നത് വരും ദിവസങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ നിർണയിക്കും.

ഇനി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയോടെ പ്രതിഷേധം അവസാനിച്ചേക്കാം.

പക്ഷേ വിവാദം അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.

• രാജ്യത്തെ പ്രവേശന പരീക്ഷകളുടെ വിശ്വാസ്യത എങ്ങനെ വീണ്ടെടുക്കും?
• ദേശീയ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസിയിൽ എന്തെല്ലാം പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരും?
• ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച തടയാൻ പുതിയ സുരക്ഷാ സംവിധാനം എന്താകും?

ഇവയ്ക്കുള്ള മറുപടിയാണ് ഇനി കേന്ദ്രസർക്കാർ നൽകേണ്ടത്.

കാരണം വിദ്യാർഥികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടത് ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജി മാത്രമല്ല.

“പരീക്ഷ എഴുതുമ്പോൾ ഫലം കഴിവ് തീരുമാനിക്കണം, ചോർന്ന ചോദ്യപേപ്പറല്ല” എന്ന വിശ്വാസം തിരികെ ലഭിക്കണമെന്നാണ് അവരുടെ ആവശ്യം. അതാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയുടെ യഥാർഥ കേന്ദ്രബിന്ദുവും.