ന്യൂഡൽഹി, 2026 നവംബർ 05 –

വായുമലിനീകരണം രൂക്ഷമാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ കൃത്രിമ മഴ പെയ്യിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഡൽഹി സർക്കാർ വീണ്ടും ആരംഭിച്ചു. കഴിഞ്ഞ 15 ദിവസത്തിനിടെ രണ്ട് ക്ലൗഡ് സീഡിങ് പരീക്ഷണങ്ങളാണ് നടത്തിയതെന്ന് സർക്കാർ വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു. ഇന്ദിരാഗാന്ധി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് സമീപമാണ് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടന്നത്. ദീപാവലി, ഛഠ് പൂജ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ മലിനീകരണം കൂടുതൽ രൂക്ഷമായാൽ കൃത്രിമ മഴയ്ക്കുള്ള കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താനാണ് ആലോചന. എന്നാൽ പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമോ കൃത്രിമ മഴ പെയ്തതായുള്ള വിവരമോ സർക്കാർ പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല. ദീപാവലിക്ക് മുമ്പ് പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനം ഉണ്ടാകാനിടയില്ലെന്നാണ് വിവരം.

30,000 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ പരീക്ഷണം

കഴിഞ്ഞ രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കിടെ ഡൽഹി വിമാനത്താവളത്തിന് സമീപം നടത്തിയ രണ്ട് പരീക്ഷണങ്ങളും ഏകദേശം 30,000 മീറ്റർ ഉയരത്തിലായിരുന്നുവെന്നാണ് സർക്കാർ വൃത്തങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരം. കഴിഞ്ഞ വർഷം ഏകദേശം 10,000 മീറ്റർ ഉയരത്തിലായിരുന്നു സമാനമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഇത്തവണ കൂടുതൽ ഉയരത്തിൽ പരീക്ഷണം നടത്തിയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. കാലാവസ്ഥയും മേഘങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും പരിശോധിച്ച് കൃത്രിമ മഴയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കണ്ടെത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച വിശദാംശങ്ങൾ ഡൽഹി പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല.

ദീപാവലിക്ക് ശേഷം കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് സാധ്യത

ദീപാവലി, ഛഠ് പൂജ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ ഡൽഹിയിലെ വായുമലിനീകരണം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുമെന്ന ആശങ്ക നിലനിൽക്കുകയാണ്. പടക്കങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പുക, വാഹനങ്ങളുടെ പുക, നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പൊടി, വ്യവസായ മലിനീകരണം, അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളിലെ കാർഷികാവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നതുമൂലമുള്ള പുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ. കാറ്റിന്റെ വേഗം കുറയുന്നതും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും മലിനീകരണം അന്തരീക്ഷത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസങ്ങളിൽ കൂടി ക്ലൗഡ് സീഡിങ് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താനുള്ള സാധ്യത സർക്കാർ പരിശോധിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അന്തിമ തീയതികളോ പദ്ധതിയോ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.

ഡൽഹിയിലെ വായുനിലവാരം വീണ്ടും മോശമായി

നവംബർ അഞ്ച് വ്യാഴാഴ്ച രാവിലെ പത്തുമണിയോടെ ഡൽഹിയിലെ ശരാശരി വായുനിലവാര സൂചിക 367 രേഖപ്പെടുത്തി. ഇത് വളരെ മോശം വിഭാഗത്തിലാണ്. തലേദിവസം ശരാശരി സൂചിക 377 ആയിരുന്നു. ജഹാംഗീർപുരിയിൽ 459ഉം ഐഐടി ഡൽഹിയിലും പഞ്ചാബി ബാഗിലും 445ഉം രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ വായുനിലവാരം അതീവ ഗുരുതര വിഭാഗത്തിലായിരുന്നു. നഗരത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും കനത്ത പുകമഞ്ഞ് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ മലിനീകരണം കൂടുതൽ ഉയരാനുള്ള സാധ്യതയാണ് അധികൃതരെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നത്.

എന്താണ് ക്ലൗഡ് സീഡിങ്?

മേഘങ്ങളിൽ രാസപദാർഥങ്ങൾ വിതറി മഴ പെയ്യാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ക്ലൗഡ് സീഡിങ്. സിൽവർ അയഡൈഡ്, സോഡിയം ക്ലോറൈഡ് തുടങ്ങിയ പദാർഥങ്ങളാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വിമാനങ്ങളിലൂടെയോ മറ്റ് സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയോ ഇവ മേഘങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കും. മേഘങ്ങളിലെ ജലകണങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് മഴത്തുള്ളികളായി മാറാൻ സഹായിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. മഴ പെയ്താൽ അന്തരീക്ഷത്തിലെ പൊടിയും മറ്റ് സൂക്ഷ്മകണങ്ങളും താഴേക്ക് പതിക്കുന്നതിലൂടെ വായുമലിനീകരണം താൽക്കാലികമായി കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ആവശ്യത്തിന് ഈർപ്പമുള്ള മേഘങ്ങളും അനുകൂലമായ കാലാവസ്ഥയും ഇല്ലെങ്കിൽ പരീക്ഷണം വിജയിക്കണമെന്നില്ല.

കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ പരീക്ഷണത്തിൽ മഴ ലഭിച്ചില്ല

2025ൽ കാൺപുർ ഐഐടിയുമായി സഹകരിച്ചാണ് ഡൽഹി സർക്കാർ കൃത്രിമ മഴയ്ക്കുള്ള പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. സെപ്റ്റംബർ 25നാണ് ഡൽഹി പരിസ്ഥിതി വകുപ്പും കാൺപുർ ഐഐടിയും തമ്മിൽ ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചത്. തുടർന്ന് ഒക്ടോബറിൽ രണ്ട് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. ഓരോ പരീക്ഷണത്തിലും സിൽവർ അയഡൈഡും സോഡിയം ക്ലോറൈഡും അടങ്ങിയ എട്ട് കെമിക്കൽ ഫ്ലെയറുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. എന്നാൽ മഴ പെയ്യിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. മഴ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലും പരീക്ഷണം നടത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ അന്തരീക്ഷത്തിലെ സൂക്ഷ്മ മലിനീകരണ കണങ്ങളുടെ അളവ് കുറഞ്ഞതായി ഡൽഹി സർക്കാർ പിന്നീട് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇത്തവണയും പരീക്ഷണങ്ങൾ തുടരുന്നത്.

കൃത്രിമ മഴ മലിനീകരണത്തിന് സ്ഥിരപരിഹാരമല്ല

ക്ലൗഡ് സീഡിങ് വിജയിച്ചാൽ വായുമലിനീകരണത്തിൽ താൽക്കാലിക കുറവുണ്ടാകാമെങ്കിലും ഇത് സ്ഥിരമായ പരിഹാരമല്ലെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ. അന്തരീക്ഷത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് ഈർപ്പവും അനുയോജ്യമായ മേഘങ്ങളും ഉണ്ടാകണം. മഴ പെയ്യിച്ചാലും വാഹനങ്ങൾ, വ്യവസായങ്ങൾ, നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽനിന്നുള്ള മലിനീകരണം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ വായുനിലവാരം വീണ്ടും മോശമാകാം. അതിനാൽ മലിനീകരണത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനൊപ്പം അടിയന്തര നടപടിയായാണ് കൃത്രിമ മഴയെ സർക്കാർ പരിഗണിക്കുന്നത്.