ന്യൂഡൽഹി  /  2026  /നവംബർ 05

ബലാത്സംഗ, പോക്സോ കേസുകളിൽ വേഗത്തിൽ വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതി പദ്ധതി അഞ്ചുവർഷത്തേക്ക് കൂടി തുടരാൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭ അനുമതി നൽകി. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ ചേർന്ന യോഗത്തിലാണ് തീരുമാനം. പോക്സോ കേസുകൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുന്ന കോടതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതി 2026 ഏപ്രിൽ ഒന്നുമുതൽ 2031 മാർച്ച് 31 വരെ തുടരും. ലൈംഗികാതിക്രമത്തിന് ഇരയായ സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും സമയബന്ധിതമായി നീതി ലഭ്യമാക്കുകയും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകൾ കുറയ്ക്കുകയുമാണ് ലക്ഷ്യം.

പദ്ധതിക്കായി ആകെ 3,788.04 കോടി രൂപയാണ് വകയിരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ കേന്ദ്രവിഹിതം 2,353.15 കോടി രൂപയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളുടെയും വിഹിതം 1,434.89 കോടി രൂപയുമാണ്. കേന്ദ്രവിഹിതം നിർഭയ നിധിയിൽനിന്ന് നൽകും. പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾക്കും കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനച്ചെലവിനായി കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതിയുടെ ധനസഹായ അനുപാതവും നിർദിഷ്ട മാർഗനിർദേശങ്ങളും അനുസരിച്ച് സഹായം ലഭിക്കും.

കോടതികളുടെ എണ്ണം 779ൽനിന്ന് 850 ആക്കും

നിലവിലുള്ള 779 അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതികളുടെ എണ്ണം 850 ആയി ഉയർത്താനാണ് പദ്ധതി. പോക്സോ കേസുകൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുന്ന പ്രത്യേക കോടതികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. കൂടുതൽ ജില്ലകളിലേക്ക് കോടതികളുടെ സേവനം വ്യാപിപ്പിക്കും. സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന ബലാത്സംഗ, പോക്സോ കേസുകളുടെ കണക്കുകൾ പരിശോധിച്ചാകും പുതിയ കോടതികൾക്കുള്ള ജില്ലകൾ കണ്ടെത്തുക. നിലവിൽ 29 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന 779 കോടതികളിൽ 399 എണ്ണം പോക്സോ കേസുകൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുന്നവയാണ്.

ഓരോ കോടതിയിലും ഒരു ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസറെയും ആറ് സഹായ ജീവനക്കാരെയും നിയോഗിക്കാൻ പദ്ധതിയിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ഓരോ കോടതിക്കും മാത്രമായി ഒരു പ്രത്യേക പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറെയും നിയോഗിക്കും. ഭരണപരമായ ജോലിഭാരം ക്രമപ്പെടുത്താനും പഴയ കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കാനും ഈ ജീവനക്കാരുടെ സേവനം ഉപയോഗിക്കും. ബലാത്സംഗ കേസുകളിലും 2012ലെ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കേസുകളിലും വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കുകയാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

കുട്ടികൾക്ക് സൗഹൃദാന്തരീക്ഷം; ഇരകൾക്ക് സമയബന്ധിത നീതി

ലൈംഗികാതിക്രമ കേസുകളിൽ വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കി ഇരകൾക്ക് സമയബന്ധിതമായി നീതി ലഭ്യമാക്കാൻ പദ്ധതി സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. ബലാത്സംഗ, പോക്സോ കേസുകളുടെ തീർപ്പാക്കൽ നിരക്ക് ഉയർത്തുകയും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുകയും സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ വിചാരണ നടത്താൻ സൗകര്യമൊരുക്കുകയും ചെയ്യും. ബലാത്സംഗത്തിനും പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും ഇരയായ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഗുണഭോക്താക്കൾ.

മൊഴി നൽകുമ്പോൾ ഇരകൾക്ക് വീണ്ടും മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും പദ്ധതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേക പരിഗണന ആവശ്യമുള്ള സാക്ഷികൾക്കായി മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തൽ കേന്ദ്രങ്ങളും കുട്ടികൾക്ക് സൗഹൃദപരമായ കോടതി ഇടങ്ങളും ഒരുക്കുന്നതിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകും. സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദുർബല വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതിലൂടെ നീതി ലഭിക്കുന്നതിലെ അസമത്വം കുറയ്ക്കാനും പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് നടപ്പാക്കും; പ്രവർത്തനം നിരീക്ഷിക്കും

സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുമായും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലെ ഭരണകൂടങ്ങളുമായും ചേർന്ന് കേന്ദ്ര നീതിന്യായ വകുപ്പാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുക. അംഗീകരിച്ച ധനസഹായ രീതിയും നിർദിഷ്ട മാർഗനിർദേശങ്ങളും അനുസരിച്ച് പങ്കെടുക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രസഹായം നൽകും. കേസുകളുടെ എണ്ണം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കോടതി വിപുലീകരണം, ഓരോ കോടതിക്കും പ്രത്യേക നിയമസഹായം, ആവശ്യമായ ജീവനക്കാരുടെ വിന്യാസം എന്നിവയാണ് പ്രധാന നടപ്പാക്കൽ നടപടികൾ.

അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതികളുടെ ഡാഷ്ബോർഡ്, നിശ്ചിത ഇടവേളകളിലെ പുരോഗതി റിപ്പോർട്ടുകൾ, സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചെലവുപത്രികകൾ എന്നിവയിലൂടെ നീതിന്യായ വകുപ്പ് പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്തും. ഹൈക്കോടതികളിൽനിന്ന് കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ബന്ധപ്പെട്ടവരുമായി അവലോകന യോഗങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യും. പദ്ധതി ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കാൻ ഹൈക്കോടതികളുമായും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുമായും കൂടിയാലോചന നടത്തി അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടും. അഞ്ചുവർഷം കൂടി പദ്ധതി തുടരുന്നതിലൂടെ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ സ്ഥാപനശേഷി വർധിപ്പിക്കാനും ലൈംഗികാതിക്രമ കേസുകളുടെ കെട്ടിക്കിടപ്പ് കുറയ്ക്കാനും പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും സമയബന്ധിത നീതി ഉറപ്പാക്കാനും കഴിയുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

2019ൽ തുടക്കം; ഇതുവരെ തീർപ്പാക്കിയത് 4,02,457 കേസുകൾ

2019 ഒക്ടോബർ രണ്ടിനാണ് കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത അതിവേഗ പ്രത്യേക കോടതി പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. 2018ലെ ക്രിമിനൽ നിയമ ഭേദഗതി നടപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായും സുപ്രീംകോടതിയുടെ 2019 ജൂലൈ 25ലെ നിർദേശം പാലിച്ചുമായിരുന്നു തുടക്കം. സ്വമേധയാ പരിഗണിച്ച 2019ലെ ഒന്നാം നമ്പർ ക്രിമിനൽ റിട്ട് ഹർജിയിലാണ് സുപ്രീംകോടതി നിർദേശം നൽകിയത്. പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള നൂറിലധികം കേസുകൾ കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന ജില്ലകളിൽ അവ മാത്രം പരിഗണിക്കാൻ പ്രത്യേക കോടതികൾ സ്ഥാപിക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം. ഇതനുസരിച്ചാണ് പോക്സോ പ്രത്യേക കോടതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അതിവേഗ കോടതി പദ്ധതി കേന്ദ്രസർക്കാർ ആരംഭിച്ചത്. ബലാത്സംഗ, പോക്സോ കേസുകൾ സമയബന്ധിതമായി തീർപ്പാക്കുന്നതിനായിരുന്നു ഊന്നൽ.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഒരുവർഷത്തേക്കാണ് പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ഘട്ടംഘട്ടമായി കാലാവധി നീട്ടി 2026 മാർച്ച് 31 വരെ തുടർന്നു. പുതിയ അനുമതിയോടെ 2031 മാർച്ച് 31 വരെ പദ്ധതി പ്രവർത്തിക്കും. തുടക്കംമുതൽ ഇതുവരെ 4,02,457 കേസുകളാണ് ഈ കോടതികൾ തീർപ്പാക്കിയത്. ബലാത്സംഗ, പോക്സോ കേസുകൾ പരിഗണിക്കാൻ പ്രത്യേക കോടതികൾ ലഭ്യമാക്കിയതിലൂടെ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ നേരിടുന്ന നീതിന്യായ സംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ പദ്ധതി സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.

.