പുരി, 2026 നവംബർ 2 –

ഒഡീഷയിലെ പ്രശസ്തമായ പുരി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് വർഷങ്ങളായി തർക്കത്തിലായിരുന്ന 28.84 ഏക്കർ ഭൂമി തിരികെ ലഭിച്ചു. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഒഡീഷ റവന്യൂ ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഭൂമി ഏകീകരണ കമ്മീഷണർ ഉത്തരവിട്ടു. ഒക്ടോബർ 30 വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് നിർണായക ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. പുരി തഹസീലിലെ ശങ്കർപുർ പ്രദേശത്തുള്ള ഭൂമിക്കാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അംഗീകരിച്ചത്. ഓംകാരേശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ഭൂമിക്ക് നിലവിലെ വിപണിവില അനുസരിച്ച് 600 കോടിയിലധികം രൂപ വിലമതിക്കുമെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന നിയമപോരാട്ടത്തിനൊടുവിലാണ് ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് അനുകൂലമായ തീരുമാനം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്.

ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ക്ഷേത്രത്തിന്

ഒഡീഷ റവന്യൂ ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഭൂമി ഏകീകരണ കമ്മീഷണർ പ്രബീർ കുമാർ നായക്കാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. 2016ൽ ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതി നൽകിയ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജിയിലാണ് തീരുമാനം. തർക്കത്തിലായിരുന്ന ഭൂമിയുടെ രേഖകൾ പരിശോധിച്ച കമ്മീഷണർ, ഭൂമി ജഗന്നാഥ മഹാപ്രഭുവിന്റെ പേരിൽ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന് നിർദേശിച്ചു. ക്ഷേത്ര മാനേജിങ് കമ്മിറ്റിയുടെ മുഖേനയാണ് ഉടമസ്ഥാവകാശം രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടത്. ഇതിനായി പുരി തഹസിൽദാർക്ക് പ്രത്യേക നിർദേശവും നൽകി. ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ അംബിക പ്രസാദ് മിശ്രയാണ് കേസിൽ ഹാജരായത്.

1962 മുതൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഉടമസ്ഥാവകാശം

1962-63 കാലഘട്ടത്തിലെ ഭൂമി സെറ്റിൽമെന്റിലാണ് തർക്കത്തിന്റെ തുടക്കം. അന്നത്തെ മഠാധിപതി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രയോജനത്തിനായി ഭൂമി സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ജഗന്നാഥ മഹാപ്രഭുവിന്റെ പേരിൽ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. തുടർന്ന് 1977ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഭൂമിരേഖകളിൽ ഉത്തര പാർശ്വ മഠം എൻഡോവ്മെന്റ് ട്രസ്റ്റ് ബോർഡിന്റെ മുഖേന ജഗന്നാഥ മഹാപ്രഭുവിന്റെ പേരിലാണ് ഭൂമി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് നടന്ന ഭൂമി ഏകീകരണ നടപടികളിലും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അംഗീകരിച്ചിരുന്നു.

2010ൽ ഭൂമിരേഖകളിൽ മാറ്റം വരുത്തി

2010 ജൂൺ 18ന് പുരി അഡീഷണൽ സബ് കളക്ടർ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിനെ തുടർന്നാണ് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖകളിൽ മാറ്റമുണ്ടായത്. ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിയെ അറിയിക്കാതെ ഭൂമി മഠാധിപതിയുടെ പേരിലേക്ക് മാറ്റിയെന്നാണ് ആരോപണം. വെറും 26 ദിവസത്തിനുള്ളിലാണ് ജഗന്നാഥ മഹാപ്രഭുവിന്റെ പേര് രേഖകളിൽനിന്ന് നീക്കിയത്. തുടർന്ന് 2013ൽ മഠാധിപതിയുടെ പേരിൽ പട്ടയവും അനുവദിച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതി 2016ൽ ഭൂമി ഏകീകരണ കമ്മീഷണറെ സമീപിച്ചത്. ചരിത്രരേഖകളും മുൻകാല കോടതി വിധികളും ഹാജരാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രം ഉടമസ്ഥാവകാശം തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്.

ഭൂമിരേഖകളിലെ മാറ്റത്തിൽ ഗുരുതര ക്രമക്കേടെന്ന് കണ്ടെത്തൽ

കേസിലെ രേഖകൾ പരിശോധിച്ച കമ്മീഷണർ 2010ലെ നടപടികളിൽ ഗുരുതരമായ നിയമലംഘനങ്ങൾ നടന്നതായി കണ്ടെത്തി. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ് ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിക്കും ബന്ധപ്പെട്ട എൻഡോവ്മെന്റ് കമ്മീഷണർക്കും നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നില്ല. ഇതിലൂടെ സ്വന്തം വാദം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിക്ക് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതായി കമ്മീഷണർ നിരീക്ഷിച്ചു. മുൻകാല മഠാധിപതികൾ ഭൂമി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമർപ്പിച്ചതിനെയോ പഴയ ഭൂമിരേഖകളെയോ ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്നും ഉത്തരവിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങൾ ലംഘിച്ചാണ് ഭൂമിരേഖകൾ മാറ്റിയതെന്ന് കണ്ടെത്തിയ കമ്മീഷണർ വിവാദമായ രേഖകൾ റദ്ദാക്കുകയായിരുന്നു.

ക്ഷേത്രഭൂമി സംരക്ഷിക്കാൻ തുടർനടപടികൾ

തർക്കത്തിലായിരുന്ന ഭൂമിയിൽ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നതായും പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭൂമി ജഗന്നാഥ മഹാപ്രഭുവിന്റെ പേരിൽ പുനഃരേഖപ്പെടുത്താൻ പുരി തഹസിൽദാർക്ക് നിർദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്വത്തുക്കൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന നടപടിയായാണ് ഉത്തരവിനെ ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതി കാണുന്നത്. ഒഡീഷയിൽ ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭൂമികൾ തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ നേരത്തെയും നടന്നിരുന്നു. ഖുർദ ജില്ലയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ രേഖകൾ തിരുത്തുന്ന നടപടികളും സർക്കാർ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുതിയ ഉത്തരവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭൂസ്വത്തുക്കൾക്ക് കൂടുതൽ നിയമപരമായ സംരക്ഷണം നൽകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.