ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 20-

വാഹനാപകടങ്ങളിൽ പരിക്കേൽക്കുന്നവർക്കും മരിക്കുന്നവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കും ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പുതിയ പദ്ധതിക്ക് വ്യാപക പ്രചാരണം നൽകണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവിട്ടു. 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ.ബി. പർദിവാല, കെ.വി. വിശ്വനാഥൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് നിർദേശം നൽകിയത്. എസ്. രാജശേഖരനും കേന്ദ്രസർക്കാരും തമ്മിലുള്ള കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികൾ പരിഗണിക്കുകയായിരുന്നു കോടതി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ വിക്രംജിത് ബാനർജി ഹാജരായി. കോടതിയെ സഹായിക്കാൻ നിയോഗിച്ച മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗൗരവ് അഗർവാളും നേരിട്ട് ഹാജരായ അപേക്ഷകനും പദ്ധതിയിലെ പോരായ്മകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ അപകടമുണ്ടാക്കുമ്പോഴും നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുമോയെന്ന് വ്യക്തമാക്കാനും പദ്ധതി എങ്ങനെ നടപ്പാക്കുമെന്ന് അടുത്ത വാദം കേൾക്കുമ്പോൾ അറിയിക്കാനും കേന്ദ്രത്തോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പദ്ധതി എത്രയും വേഗം ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു. കേസ് 2026 നവംബർ 25ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.

നിയമം നിലവിൽവന്ന് മൂന്ന് വർഷമായിട്ടും നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയില്ല

1988ലെ മോട്ടോർ വാഹന നിയമത്തിലെ 164എ വകുപ്പ് പ്രകാരം വാഹനാപകടങ്ങളിൽപ്പെട്ടവർക്ക് ഇടക്കാല സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി തയ്യാറാക്കാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്. 2022 ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് ഈ നിയമവ്യവസ്ഥ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നെങ്കിലും മൂന്ന് വർഷത്തോളം പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയിരുന്നില്ല.

ഇതിനെ തുടർന്ന് 2025 ഏപ്രിൽ 28ന് സുപ്രീംകോടതി ഇടപെട്ടു. നാല് മാസത്തിനുള്ളിൽ ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി തയ്യാറാക്കണമെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് നിർദേശിച്ചു. ഈ ഉത്തരവ് പാലിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികൾ പരിഗണിക്കുന്നതിനിടെയാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് പുതിയ നടപടിയുണ്ടായത്.

പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയെങ്കിലും ജനങ്ങൾ അറിയുന്നില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

വാഹനാപകടങ്ങളിൽപ്പെട്ടവർക്കുള്ള ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി 2026 എന്ന പേരിൽ കേന്ദ്ര റോഡ് ഗതാഗത, ദേശീയപാത മന്ത്രാലയം പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയതായി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ വിക്രംജിത് ബാനർജി കോടതിയെ അറിയിച്ചു. എന്നാൽ ഇത്തരമൊരു പദ്ധതി നിലവിലുണ്ടെന്ന വിവരം സാധാരണക്കാർക്ക് അറിയില്ലെന്ന പ്രശ്നമാണ് കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്.

ജനങ്ങൾക്ക് അറിയാത്ത ഒരു നിയമപരമായ ആനുകൂല്യം പ്രായോഗികമായി ഫലപ്രദമാകില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. അപകടത്തിൽപ്പെട്ടവർക്ക് ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന വിവരം പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കണം. അതിനായി കേന്ദ്രസർക്കാർ വ്യാപക പ്രചാരണ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ നിർദേശം.

അപകടത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും മരിച്ചവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കും ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിക്കാം

പുതിയ പദ്ധതിയുടെ ആറാം വ്യവസ്ഥയിലാണ് ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നത്. വാഹനാപകടത്തിൽ പരിക്കേറ്റ വ്യക്തിക്കോ അപകടത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ നിയമപരമായ അവകാശികൾക്കോ ഇതിനായി നിശ്ചയിച്ച ഓൺലൈൻ സംവിധാനത്തിലൂടെ അപേക്ഷ നൽകാം.

മോട്ടോർ വാഹന അപകട നഷ്ടപരിഹാര ട്രൈബ്യൂണലിൽ സമർപ്പിച്ചതോ പരിഗണനയിലുള്ളതോ ആയ നഷ്ടപരിഹാര അപേക്ഷയുടെ വിവരങ്ങളും നൽകണം. അപേക്ഷ ധനമന്ത്രാലയത്തിലെ ധനകാര്യ സേവന വകുപ്പിനും ബന്ധപ്പെട്ട അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനത്തിലൂടെ കൈമാറും. തുടർന്ന് ധനകാര്യ സേവന വകുപ്പ് അപേക്ഷ അപകടത്തിൽപ്പെട്ട വാഹനത്തിന്റെ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനിക്ക് അയയ്ക്കണമെന്നാണ് പദ്ധതിയിലെ വ്യവസ്ഥ.

അപകട റിപ്പോർട്ട് 90 ദിവസത്തിനകം; ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനിക്ക് തീരുമാനമെടുക്കാൻ 30 ദിവസം

അപകടം നടന്ന തീയതി മുതൽ 90 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വിശദമായ അപകട റിപ്പോർട്ട് ഓൺലൈൻ സംവിധാനത്തിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യണം. റിപ്പോർട്ട് ലഭിച്ച് 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ നഷ്ടപരിഹാര അപേക്ഷ സ്വീകരിക്കണോ നിരസിക്കണോ എന്ന് ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനി തീരുമാനിക്കണം. അപേക്ഷ നിരസിക്കുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ കാരണവും വ്യക്തമാക്കണം.

നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാനുള്ള ബാധ്യത ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനി അംഗീകരിച്ചാൽ അടുത്ത 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മോട്ടോർ വാഹന അപകട നഷ്ടപരിഹാര ട്രൈബ്യൂണൽ മുമ്പാകെ തുക അടയ്ക്കണമെന്നാണ് പദ്ധതിയിൽ പറയുന്നത്. അപകടത്തിൽപ്പെട്ടവർക്ക് അന്തിമ നഷ്ടപരിഹാരക്കേസ് തീരുന്നതിന് മുമ്പ് സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭ്യമാക്കുകയാണ് ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാര സംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ അപകടമുണ്ടാക്കിയാൽ നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുമോ?

പദ്ധതിയിലെ പ്രധാന പോരായ്മയായി കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയത് ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അപകടങ്ങളെയാണ്. നിലവിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയുള്ള വാഹനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അപകടങ്ങൾക്കാണ് പദ്ധതി ബാധകമാകുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നതായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗൗരവ് അഗർവാളും നേരിട്ട് ഹാജരായ അപേക്ഷകനും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ അപകടമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ വാഹനത്തിന്റെ ഡ്രൈവർക്കോ ഉടമയ്ക്കോ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാനുള്ള ബാധ്യത ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഇത്തരം കേസുകളിൽ ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാരം എങ്ങനെ ലഭിക്കുമെന്ന കാര്യം പദ്ധതിയിൽ വ്യക്തമല്ലെന്നാണ് കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ച പ്രശ്നം. ഇത് പരിഗണിച്ച സുപ്രീംകോടതി, ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അപകടങ്ങൾക്കും പദ്ധതി ബാധകമാണോ എന്ന് പരിശോധിച്ച് മറുപടി നൽകാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇക്കാര്യത്തിൽ കോടതി അന്തിമ തീരുമാനം എടുത്തിട്ടില്ല.

നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം

മോട്ടോർ വാഹന നിയമത്തിലെ 164എ വകുപ്പ് പ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതി നിയമപരമായ പദ്ധതിയാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമത്തിലെ 212-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണ വ്യവസ്ഥകൾ ഇതിന് ബാധകമാണെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

അതുകൊണ്ട് പദ്ധതി എത്രയും വേഗം ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകി. പദ്ധതി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ലഭ്യമാക്കുമെന്നും രാജ്യവ്യാപകമായി എങ്ങനെ നടപ്പാക്കുമെന്നും അടുത്ത വാദം കേൾക്കുമ്പോൾ വിശദീകരിക്കണമെന്നും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

നഷ്ടപരിഹാര കേസുകളുടെ കണക്കുകൾ ജില്ലതിരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യം

രാജ്യത്തെ മോട്ടോർ വാഹന അപകട നഷ്ടപരിഹാര ട്രൈബ്യൂണലുകളിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളുടെ കണക്കുകൾ ജില്ലതിരിച്ച് ശേഖരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന നിർദേശവും കോടതിയിൽ ഉയർന്നു. ഹൈക്കോടതികളിലെ അപ്പീലുകൾ, നഷ്ടപരിഹാരത്തുക ഈടാക്കാനുള്ള നടപടികൾ, വിധിച്ചിട്ടും വിതരണം ചെയ്യാത്ത നഷ്ടപരിഹാരത്തുക എന്നിവയുടെ വിവരങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്നാണ് അപേക്ഷകൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും മൂന്ന് മാസത്തിലൊരിക്കൽ വിവരങ്ങൾ കേന്ദ്രസർക്കാരിന് നൽകണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. നഷ്ടപരിഹാര ട്രൈബ്യൂണലുകളിൽ ആവശ്യമായ ജഡ്ജിമാർ, ജീവനക്കാർ, കോടതിമുറികൾ, ഡിജിറ്റൽ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും നിർദേശമുയർന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിൽ ചില നഷ്ടപരിഹാര കേസുകൾ തീർപ്പാക്കാൻ ശരാശരി അഞ്ച് വർഷത്തിലധികം സമയമെടുക്കുന്നുവെന്ന കാര്യവും അപേക്ഷകൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈ നിർദേശങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് അടുത്ത വാദം കേൾക്കുമ്പോൾ മറുപടി നൽകാനാണ് സുപ്രീംകോടതി കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

വാഹനാപകടങ്ങളുടെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്തതിലും കേന്ദ്രത്തിന് നോട്ടീസ്

വാഹനാപകടങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ സമയബന്ധിതമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജിയിലും സുപ്രീംകോടതി കേന്ദ്രസർക്കാരിന് നോട്ടീസ് അയച്ചു. 2023ലെ വാഹനാപകടങ്ങളുടെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് 2025 ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് 2025 ഏപ്രിൽ 17ന് കോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

ഓരോ വർഷവും അവസാനിച്ച് ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ ആ വർഷത്തെ വാഹനാപകടങ്ങളുടെ റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്നും മുൻ ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കാത്തതിന്റെ കാരണം വിശദീകരിക്കാനും തുടർനടപടികൾ അറിയിക്കാനും കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കേന്ദ്രസർക്കാർ വിശദീകരണം നൽകണം; കേസ് നവംബർ 25ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും

ഇടക്കാല നഷ്ടപരിഹാര പദ്ധതി ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കണമെന്നും ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ച സുപ്രീംകോടതി, പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദീകരണം നൽകാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അപകടങ്ങൾ പദ്ധതിയുടെ പരിധിയിൽ വരുമോയെന്ന വിഷയത്തിലും മറുപടി നൽകണം. ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജികളും അപേക്ഷകളും 2026 നവംബർ 25ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.

നിലവിലെ ഉത്തരവിലൂടെ പുതിയ നഷ്ടപരിഹാരത്തുകയോ എല്ലാ അപകടങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമായ പുതിയ അർഹതാമാനദണ്ഡമോ കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. നിയമപരമായി നിലവിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവും നടത്തിപ്പുമാണ് പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട ആനുകൂല്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ വിവരം നൽകേണ്ടത് സർക്കാരിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന നിലപാടാണ് വിധിയിൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. രാജ്യത്തെ നഷ്ടപരിഹാര ട്രൈബ്യൂണലുകളുടെ പ്രവർത്തനവും അപകടത്തിൽപ്പെട്ടവരുടെ അവകാശങ്ങളും സംബന്ധിച്ച തുടർപരിശോധനയ്ക്കും ഈ നടപടികൾ പ്രസക്തമാണ്.