കട്ടക്ക്, 2026 ഒക്ടോബർ 20 –

ഗണേശപൂജ, ദുർഗാപൂജ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്കായി പൊതുറോഡുകളിൽ താൽക്കാലിക പന്തലുകൾ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ വാഹനഗതാഗതവും ജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും പൂർണമായി തടസ്സപ്പെടുത്തരുതെന്ന് ഒഡീഷ ഹൈക്കോടതി. വീടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും ആംബുലൻസ്, അഗ്നിരക്ഷാ വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സഞ്ചാരവും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകി. 2026 ഒക്ടോബർ 16ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഹരീഷ് ടണ്ടൻ, ജസ്റ്റിസ് മൃഗാങ്ക ശേഖർ സാഹു എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. ശരത് കുമാർ ഗജേന്ദ്ര സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലാണ് നടപടി. സംസ്ഥാന സർക്കാരും ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണാധികാരികളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ പൂർണമായി നിരോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. എന്നാൽ പന്തലുകൾക്ക് അനുമതി നൽകുമ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

വീടിന് 50 മീറ്റർ അകലെ പന്തൽ; റോഡ് തടസ്സപ്പെട്ടെന്ന് പരാതിയുമായി ഹർജിക്കാരൻ

ഗണേശപൂജയ്ക്കും ദുർഗാപൂജയ്ക്കുമായി പൊതുറോഡിൽ സ്ഥാപിച്ച താൽക്കാലിക പന്തൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്കുള്ള യാത്ര തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്നായിരുന്നു ശരത് കുമാർ ഗജേന്ദ്രയുടെ പരാതി. വീടിന് ഏകദേശം 50 മീറ്റർ അകലെയാണ് പന്തൽ സ്ഥാപിച്ചതെന്നും ഇതുമൂലം റോഡ് പൂർണമായി അടഞ്ഞെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആരോപിച്ചു.

പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള റോഡ് മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്കായി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമാണെന്നായിരുന്നു ഹർജിയിലെ പ്രധാന വാദം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ റോഡിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കാൻ കോടതി ഇടപെടണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം.

വാഹനങ്ങൾക്ക് 22 അടി വീതിയിൽ വഴിയുണ്ടെന്ന് സർക്കാർ; വാദം തള്ളി ഹർജിക്കാരൻ

പന്തൽ സ്ഥാപിച്ച സ്ഥലത്ത് റോഡ് പൂർണമായി അടച്ചിട്ടില്ലെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. വാഹനങ്ങൾക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നതിനായി 22 അടി വീതിയുള്ള വഴി തുറന്നിട്ടുണ്ടെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം.

എന്നാൽ ഈ വാദം ഹർജിക്കാരൻ അംഗീകരിച്ചില്ല. പന്തൽ കാരണം വീട്ടിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും യാത്രയും തടസ്സപ്പെടുന്നതായി അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു. അതേസമയം, പ്രദേശത്തെ നിരവധി താമസക്കാർ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ തുടരാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന ആവശ്യവുമായി കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

ഇതോടെ വ്യക്തിയുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും സമൂഹത്തിന്റെ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ നടത്താനുള്ള അവകാശവും തമ്മിലുള്ള വിഷയമാണ് ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചത്.

മതാചാരങ്ങൾക്കുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം പരമമല്ല; പൊതുസുരക്ഷയ്ക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താം

ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം മതവിശ്വാസം സ്വീകരിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനും പൗരന്മാർക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ഈ അവകാശം പരമമായ ഒന്നല്ല. പൊതുസമാധാനം, ധാർമികത, ആരോഗ്യം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

മതപരമായ ആഘോഷങ്ങളും ആചാരങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. പൊതുസമൂഹത്തെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരം ആഘോഷങ്ങൾ സമാധാനവും ഐക്യവും പരസ്പരസ്നേഹവും വളർത്തുന്നതിൽ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ഒരു വ്യക്തിയുടെ അവകാശവും സമൂഹത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിന്റെ അവകാശവും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ വിശാലമായ താൽപര്യത്തിനാണ് നിയമം മുൻഗണന നൽകുന്നതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗം; വീടുകളിലേക്കുള്ള വഴി അടയ്ക്കരുത്

ഭരണഘടനയുടെ 19-ാം അനുച്ഛേദത്തിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം 21-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെയും ഭാഗമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതേസമയം, പൊതുതാൽപര്യം പരിഗണിച്ച് മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ചെറിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉണ്ടായെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണമായി നിഷേധിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പന്തലുകൾ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ വീടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും പുറത്തേക്കുള്ള സഞ്ചാരവും ഉറപ്പാക്കണം. വാഹനങ്ങൾക്ക് കടന്നുപോകാൻ ആവശ്യമായ വീതിയും സ്ഥലവും നിലനിർത്തണം. ജനങ്ങളുടെ യാത്ര പൂർണമായി തടസ്സപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം അനുവദിക്കരുതെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ആംബുലൻസിനും അഗ്നിരക്ഷാ വാഹനങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കണം; അനുമതി നൽകുമ്പോൾ പരിശോധന നിർബന്ധം

പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ മതപരമായ പന്തലുകൾ സ്ഥാപിച്ചാലും അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആംബുലൻസുകൾക്കും അഗ്നിരക്ഷാ വാഹനങ്ങൾക്കും കടന്നുപോകാനുള്ള സൗകര്യം നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പന്തലുകൾക്ക് അനുമതി നൽകുമ്പോൾ അവയുടെ വലുപ്പവും റോഡിൽ അവശേഷിക്കുന്ന സ്ഥലവും സർക്കാർ പരിശോധിക്കണം. വാഹനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ ഇടം ഉറപ്പാക്കണം. പന്തലുകൾ കാരണം പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം അമിതമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്നും സർക്കാർ ഉറപ്പുവരുത്തണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ശബ്ദപരിധിയും ആഘോഷസമയവും പാലിക്കണം; മതപരമായ അന്തരീക്ഷം സംരക്ഷിക്കണം

മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്കായി സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ശബ്ദപരിധിയും സമയനിയന്ത്രണങ്ങളും കർശനമായി പാലിക്കണമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. പന്തലുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമയത്തും പരിപാടികൾ നടത്തുമ്പോഴും ഈ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

പന്തലുകളിൽ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ അന്തരീക്ഷം നിലനിർത്തണം. ആഘോഷങ്ങളുടെ മതപരമായ ലക്ഷ്യത്തിന് വിരുദ്ധമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അനുവദിക്കരുതെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

പന്തലുകൾക്ക് സമ്പൂർണ വിലക്കില്ല; പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി തീർപ്പാക്കി

പന്തൽ സ്ഥാപിച്ച സ്ഥലത്ത് വാഹനങ്ങൾക്ക് 22 അടി വീതിയുള്ള വഴി നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം കോടതി പരിഗണിച്ചു. മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ നിർത്തിവയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിത ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയാണ് ഹർജി തീർപ്പാക്കിയത്.

അതേസമയം, വാഹനഗതാഗതം പൂർണമായി തടസ്സപ്പെടുകയോ താമസക്കാർക്ക് വീടുകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകരുതെന്ന് കോടതി ആവർത്തിച്ചു. പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും സുരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച പ്രശ്നം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയ ഹർജിക്കാരന്റെ ഇടപെടലിനെ ബെഞ്ച് അഭിനന്ദിക്കുകയും ചെയ്തു.

മതാഘോഷങ്ങളും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിക്കണം; അനുമതി നൽകുന്ന അധികൃതർക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം

മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ നടത്തുന്നതിന് പൂർണ വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്താതെ ജനങ്ങളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളും പൊതുസുരക്ഷയും സംരക്ഷിക്കണമെന്ന നിലപാടാണ് ഒഡീഷ ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. മതാചാരങ്ങൾക്കുള്ള അവകാശവും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

നിയമപരമായി, പൊതുറോഡുകളിൽ പന്തലുകൾക്ക് അനുമതി നൽകുമ്പോൾ ഗതാഗതത്തിനും അടിയന്തര സേവനങ്ങൾക്കും ആവശ്യമായ സൗകര്യം ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. സാമൂഹികതലത്തിൽ ആഘോഷങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെയും സമീപവാസികളുടെയും താൽപര്യങ്ങൾ ഒരുപോലെ പരിഗണിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ഉത്തരവ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ, ഒഡീഷയിലെ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്ന അധികൃതർ പാലിക്കേണ്ട വ്യവസ്ഥകളാണ് ഈ വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.