ജോധ്പുർ, 2026 ഒക്ടോബർ 15 –

രാജസ്ഥാനിലെ ഹനുമാൻഗഢ് എംഎൽഎ ഗണേഷ് രാജ് ബൻസാലിനും ഭാര്യ സന്തോഷ് ബൻസാലിനും മകൾക്കുമെതിരായ രണ്ട് വഞ്ചനക്കേസുകൾ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. 2003ലെ നഗരസഭാ ഭൂമി ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026ൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കേസുകളാണ് റദ്ദാക്കിയത്. ജസ്റ്റിസ് അശോക് കുമാർ ജെയിനാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. 23 വർഷം പഴക്കമുള്ള സംഭവത്തിൽ ഇപ്പോൾ കേസെടുത്തത് രാഷ്ട്രീയ പകപോക്കലിന്റെയും പീഡനത്തിന്റെയും ഭാഗമാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. നിയമനടപടികളുടെ ദുരുപയോഗമാണ് ഇതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സന്തോഷ് ബൻസാലും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ഹർജികളിലാണ് നടപടി. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. ഉത്തരവിന്റെ കൃത്യമായ തീയതി ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

2003ലെ നഗരസഭാ ഭൂമി ഇടപാടിൽ 23 വർഷത്തിന് ശേഷം കേസ്

ഹനുമാൻഗഢിലെ നഗരസഭാ ഭൂമി കൈയേറി പിന്നീട് വിൽപ്പന നടത്തിയെന്ന പരാതിയിലാണ് കേസെടുത്തത്. വിവരാവകാശ പ്രവർത്തകനെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന സന്ദീപ് സോണിയാണ് പരാതി നൽകിയത്. 2003 സെപ്റ്റംബറിൽ സബ് ഡിവിഷണൽ ഓഫീസർമാർ ജില്ലാ കളക്ടർക്ക് നൽകിയ റിപ്പോർട്ടുകളും പരാതിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ഭൂമിക്ക് പട്ടയമോ പാട്ടരേഖയോ അനുവദിക്കരുതെന്ന് അന്ന് നഗരസഭാ അധികൃതർക്ക് നിർദേശം നൽകിയിരുന്നതായും പരാതിയിൽ പറഞ്ഞിരുന്നു.

ഈ കാലയളവിൽ സന്തോഷ് ബൻസാലായിരുന്നു നഗരസഭാ അധ്യക്ഷ. അന്നത്തെ നഗരസഭാ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുടെയും ഭൂമി ഇടപാടുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരുടെയും പേരുകൾ പരാതിയിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 2026ൽ രണ്ട് എഫ്.ഐ.ആറുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്.

ഗണേഷ് രാജ് ബൻസാലിന് 2003ൽ നഗരസഭയിൽ പദവിയുണ്ടായിരുന്നില്ല

23 വർഷത്തെ കാലതാമസത്തിന് വ്യക്തമായ വിശദീകരണമില്ലെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ പ്രധാന വാദം. രാഷ്ട്രീയ പകപോക്കലിന്റെ ഭാഗമായാണ് കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതെന്നും അവർ ആരോപിച്ചു.

2003ൽ ഗണേഷ് രാജ് ബൻസാൽ നഗരസഭയിൽ അംഗമോ ഉദ്യോഗസ്ഥനോ ആയിരുന്നില്ല. ഔദ്യോഗിക പദവി ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്ന ആരോപണവും എഫ്.ഐ.ആറുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇതേ ഭൂമിത്തർക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെയും നിയമനടപടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ക്രിമിനൽ കേസ് ആരംഭിക്കാനുള്ള പരാതിക്കാരന്റെ മുൻശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നും കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

അന്വേഷണം തുടരണമെന്നും എംഎൽഎയെ കസ്റ്റഡിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യണമെന്നും സർക്കാർ

എഫ്.ഐ.ആറുകൾ റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തെ രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ എതിർത്തു. അന്വേഷണത്തിൽ ഗണേഷ് രാജ് ബൻസാലിനും മറ്റ് പ്രതികൾക്കുമെതിരെ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തിയെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വാദം.

കേസ് ക്രിമിനൽ അന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് കൈമാറിയിട്ടുണ്ടെന്നും സർക്കാർ അറിയിച്ചു. കൂടുതൽ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനുമായി എംഎൽഎയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് കസ്റ്റഡിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്നും സർക്കാർ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു.

എന്നാൽ പരാതിയിലെ ആരോപണങ്ങളും മുൻനടപടികളും പരിശോധിച്ച കോടതി, കേസെടുക്കാൻ ഇത്രയും കാലതാമസമുണ്ടായ സാഹചര്യം നിർണായകമായി വിലയിരുത്തി.

പുതിയ തെളിവുകളില്ല; 2003 മുതൽ അധികൃതർക്ക് വിവരങ്ങൾ അറിയാമായിരുന്നു

2026 സെപ്റ്റംബർ 17നോ 18നോ പുതുതായി പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. പരാതിക്കാരന് ഈ വിവരങ്ങൾ നേരത്തേ അറിയാമായിരുന്നു. 2003 മുതൽ ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിനും ഭൂമി ഇടപാടുകളെക്കുറിച്ച് അറിവുണ്ടായിരുന്നു.

എന്നിട്ടും ജില്ലാ കളക്ടറോ നഗരസഭാ അധികൃതരോ അന്ന് നടപടി സ്വീകരിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

പരാതിക്കാരന് ഭൂമിയിൽ വ്യക്തിപരമായ അവകാശമില്ലെന്നും ഒരേ തർക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദീർഘകാലമായി നിയമനടപടികൾ തുടരുകയാണെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. സന്തോഷ് ബൻസാലിനും മകൾക്കും മുൻ ക്രിമിനൽ കേസുകളുടെ ചരിത്രമില്ലെന്ന കാര്യവും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയ വൈരാഗ്യത്തിന്റെ പേരിൽ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ തുടരാനാവില്ലെന്ന് കോടതി

പരാതിക്കാരന്റെ വ്യക്തിപരമായ മുൻവിധിയും വൈരാഗ്യവും കേസുകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പ്രകടമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. 23 വർഷം പഴക്കമുള്ള സംഭവത്തിൽ ഇത്തരത്തിൽ എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത് നിയമനടപടികളുടെ ദുരുപയോഗമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് അശോക് കുമാർ ജെയിൻ വ്യക്തമാക്കി.

ഭജൻലാൽ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ക്രിമിനൽ നടപടികൾ റദ്ദാക്കാവുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുമായി ഈ കേസിന് സാമ്യമുണ്ടെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

പൊതുപ്രവർത്തകർക്കെതിരെ ആരോപണങ്ങളോ വിമർശനങ്ങളോ ഉയരാം. എന്നാൽ നിയമപ്രകാരം കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തി നടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ അതിന്റെ പേരിൽ ക്രിമിനൽ ഉത്തരവാദിത്തം ചുമത്താനാകൂ എന്ന നിലപാടും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സെപ്റ്റംബർ 29ലെ വിധിയിൽ രണ്ട് എഫ്.ഐ.ആറുകളും തുടർനടപടികളും റദ്ദാക്കി

2026 സെപ്റ്റംബർ 29നാണ് ജസ്റ്റിസ് അശോക് കുമാർ ജെയിൻ വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. സെപ്റ്റംബർ 23ന് വാദം പൂർത്തിയാക്കി വിധി പറയാൻ മാറ്റിവെച്ച കേസിലായിരുന്നു തീരുമാനം.

2026 സെപ്റ്റംബർ 17ന് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 624-ാം നമ്പർ എഫ്.ഐ.ആറും സെപ്റ്റംബർ 18ന് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 625-ാം നമ്പർ എഫ്.ഐ.ആറും കോടതി റദ്ദാക്കി. ഈ രണ്ട് കേസുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർ ക്രിമിനൽ നടപടികളും റദ്ദാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ കുനാൽ ഉപാധ്യായ, വിനോദ് ശർമ എന്നിവർ ഹാജരായി. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ദീപക് ചൗധരി, പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ നരേന്ദ്ര ഗെഹ്‌ലോട്ട് എന്നിവരും പരാതിക്കാരന്റെ ഭാഗത്ത് നീരജ് കെ. ഗുർജറും ഹാജരായി.

രാഷ്ട്രീയ വൈരാഗ്യത്തോടെയുള്ള കേസുകൾ റദ്ദാക്കാൻ ഹൈക്കോടതിക്ക് അധികാരം

നിയമനടപടികളെ വ്യക്തിപരമായ വൈരാഗ്യത്തിനോ രാഷ്ട്രീയ പകപോക്കലിനോ ഉപയോഗിക്കരുതെന്ന നിലപാടാണ് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

നിയമപരമായി നോക്കുമ്പോൾ, ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 528-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം കോടതിക്കുള്ള അധികാരം ഉപയോഗിച്ചാണ് കേസുകൾ റദ്ദാക്കിയത്. സാമൂഹിക തലത്തിൽ, പൊതുപ്രവർത്തകർക്കെതിരായ ആരോപണങ്ങൾക്കും നിയമപരമായ അടിത്തറ ആവശ്യമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് വിധി നൽകുന്നത്. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, ദീർഘകാല കാലതാമസം, മുൻനടപടികൾ, പരാതിക്കാരന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്നിവ പരിശോധിച്ച് ക്രിമിനൽ നടപടികളുടെ ദുരുപയോഗം തടയാമെന്ന സമീപനമാണ് ഈ കേസിൽ സ്വീകരിച്ചത്.

എന്നാൽ എല്ലാ പഴയ കേസുകളും കാലതാമസത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രം റദ്ദാക്കണമെന്ന പൊതുനിയമം ഈ വിധി സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല. കേസിന്റെ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്.