ന്യൂഡൽഹി  / 2026  / ഒക്ടോബർ 13 

സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളം ഉറപ്പാക്കുന്നതും ജലസ്രോതസ്സുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതും മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാണണമെന്ന് ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ ദേശീയ സമ്മേളനം. കമ്മീഷന്റെ 33-ാം സ്ഥാപകദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒക്ടോബർ 12ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിലാണ് സമ്മേളനം നടന്നത്. ജലാവകാശത്തിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സ് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രമേയം.

ജലസംരക്ഷണത്തിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉടൻ ആരംഭിക്കണമെന്ന് കമ്മീഷൻ അധ്യക്ഷൻ ജസ്റ്റിസ് വി. രാമസുബ്രഹ്മണ്യൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുൻതലമുറകളുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് ഭാവിതലമുറയ്ക്കായി പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സന്നദ്ധസംഘടനകൾ, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾ എന്നിവ ഒന്നിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതെന്നും സമ്മേളനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ അമിതമായ ഉപയോഗവും ജലസുരക്ഷയ്ക്ക് വെല്ലുവിളിയാകുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ചർച്ച നടന്നത്. ജലാശയങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, മഴവെള്ള സംഭരണം, കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, പ്രാദേശിക ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്ക് എന്നിവ സമ്മേളനം വിലയിരുത്തി. ദീർഘകാല ഫലം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള തുടർച്ചയായ സംരക്ഷണപ്രവർത്തനങ്ങളാണ് വേണ്ടതെന്ന് പങ്കെടുത്തവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ലോകത്തെ ശുദ്ധജലത്തിന്റെ നാല് ശതമാനം മാത്രം ഇന്ത്യയിൽ

ലോകത്തെ ശുദ്ധജലസ്രോതസ്സുകളുടെ ഏകദേശം നാല് ശതമാനം മാത്രമാണ് ഇന്ത്യയിലുള്ളതെന്ന് നീതി ആയോഗ് പ്രോഗ്രാം ഡയറക്ടർ യുഗൽ കിഷോർ ജോഷി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ലോകജനസംഖ്യയുടെ ഏതാണ്ട് 18 ശതമാനം ഇന്ത്യയിലാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രതിശീർഷ ജലലഭ്യത വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 1,300–1,400 ഘനമീറ്ററായി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ജലസമ്മർദം സൂചിപ്പിക്കുന്ന 1,700 ഘനമീറ്റർ പരിധിക്കും താഴെയാണിത്. പരമ്പരാഗത ജലസംഭരണരീതികൾ ആധുനിക ശാസ്ത്രീയ സംവിധാനങ്ങളുമായി ചേർക്കണമെന്നും പഞ്ചായത്തുതലത്തിൽ ജലബജറ്റ് തയ്യാറാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഗംഗയുടെ സംരക്ഷണത്തിന് ചെലവല്ല, ഫലമാണ് പ്രധാനം

നമാമി ഗംഗെ പദ്ധതിയിൽ ഏകദേശം 43,326 കോടി രൂപയുടെ അനുമതിയുള്ള 527 പദ്ധതികളുണ്ടെന്ന് ദേശീയ ഗംഗാ ശുചീകരണ ദൗത്യത്തിന്റെ പ്രോജക്ട് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ ബ്രിജേന്ദ്ര സ്വരൂപ് അറിയിച്ചു. മലിനീകരണം കുറയ്ക്കൽ, ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, പരിസ്ഥിതി പുനരുജ്ജീവനം എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ചെലവഴിച്ച തുകയോ പൂർത്തിയാക്കിയ പദ്ധതികളുടെ എണ്ണമോ മാത്രം നോക്കി വിജയം വിലയിരുത്തരുതെന്നും ജലഗുണനിലവാരത്തിലും ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും വന്ന മാറ്റമാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ജലാവകാശത്തിനൊപ്പം നദികളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വവും ഏറ്റെടുക്കണമെന്ന് തരുൺ ഭാരത് സംഘ് അധ്യക്ഷൻ ഡോ. രാജേന്ദ്ര സിങ് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കുടിവെള്ള പരിശോധനയ്ക്ക് പരിശീലനം നേടിയ 24 ലക്ഷം സ്ത്രീകൾ

സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളം മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിനും ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനും അനിവാര്യമാണെന്ന് കുടിവെള്ള–ശുചിത്വ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി അശോക് കെ. കെ. മീണ പറഞ്ഞു. ജൽ ജീവൻ മിഷനിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്ത ജലകണക്ഷൻ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ ഏകദേശം 82 ശതമാനം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ജലഗുണനിലവാരം പരിശോധിക്കാനും കണ്ടെത്തലുകൾ രേഖപ്പെടുത്താനും ഏകദേശം 24 ലക്ഷം സ്ത്രീകൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി. ഗ്രാമതല ജലബജറ്റ്, ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ സംരക്ഷണം, ശക്തമായ നിരീക്ഷണം എന്നിവയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഓരോ വീട്ടിലെ പൈപ്പിനും പിന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജലസ്രോതസ്സ് വേണം

വീടുകളിൽ പൈപ്പ് സ്ഥാപിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം കുടിവെള്ളസുരക്ഷ ഉറപ്പാകില്ലെന്ന് വാട്ടർ എയ്ഡ് ഇന്ത്യ മേധാവി ആനന്ദ് ശേഖർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഓരോ കണക്ഷനും പിന്നിൽ സുസ്ഥിരമായ ജലസ്രോതസ്സ് വേണം. സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മകൾക്കും ഗ്രാമവികസന സമിതികൾക്കും ജലസംരക്ഷണത്തിൽ നിർണായക പങ്കുണ്ടെന്ന് എസ്. എം. സെഹ്ഗൽ ഫൗണ്ടേഷൻ മേധാവി അഞ്ജലി മഖിജ പറഞ്ഞു. പഞ്ചായത്തുകളും ഗ്രാമതല ജല–ശുചിത്വ സമിതികളും പൊതുസമൂഹവും ചേർന്നുള്ള പ്രവർത്തനം ശക്തമാക്കണമെന്ന് കമ്മീഷൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ പീയൂഷ് ഗോയലും ആവശ്യപ്പെട്ടു.