7 ഒക്ടോബർ 2026

ഒരു യുദ്ധവിമാനം പറത്താൻ കഴിവ് വേണം. പുതിയ വിമാനത്തിന്റെ കഴിവും പരിമിതിയും പരിശോധിക്കാൻ അതിലും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വബോധം വേണം. വ്യോമസേനയെ നയിക്കുമ്പോഴാകട്ടെ, പറക്കൽ അനുഭവത്തോടൊപ്പം പരിശീലനം, സാങ്കേതികവിദ്യ, മറ്റു സേനകളുമായുള്ള ഏകോപനം എന്നിവയും കൈകാര്യം ചെയ്യണം. ഈ വഴികളിലൂടെ നാലു പതിറ്റാണ്ടോളം സഞ്ചരിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് എയർ മാർഷൽ ആശുതോഷ് ദീക്ഷിത്.

ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ 29-ാമത്തെ മേധാവിയായി അദ്ദേഹത്തെ കേന്ദ്രസർക്കാർ നിയമിച്ചു. 2026 ഒക്ടോബർ 31-ന് ഉച്ചയ്ക്കുശേഷം എയർ ചീഫ് മാർഷൽ റാങ്കിൽ ചുമതലയേൽക്കും. അന്നുതന്നെ വിരമിക്കുന്ന അമർ പ്രീത് സിങ്ങിന്റെ പിൻഗാമിയായാണ് നിയമനം.

ഇരുപതാം വയസ്സിനു തൊട്ടുമുമ്പ് യൂണിഫോമിലേക്ക്

1966 ഡിസംബർ ഒമ്പതിനാണ് ദീക്ഷിത് ജനിച്ചത്. ഇരുപതാം ജന്മദിനത്തിന് മൂന്നു ദിവസം മുമ്പ്, 1986 ഡിസംബർ ആറിന്, വ്യോമസേനയുടെ യുദ്ധവിമാന വിഭാഗത്തിൽ കമ്മിഷൻ ലഭിച്ചു.

ഖഡക്‌വാസ്‌ലയിലെ നാഷണൽ ഡിഫൻസ് അക്കാദമിയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ പ്രധാന കേന്ദ്രം. പിന്നീട് ബംഗ്ലാദേശിലെ ഡിഫൻസ് സർവീസസ് സ്റ്റാഫ് കോളേജിലും ന്യൂഡൽഹിയിലെ നാഷണൽ ഡിഫൻസ് കോളേജിലും പഠിച്ചു. വിമാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽനിന്ന് ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള പ്രതിരോധ ആസൂത്രണത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ചയ്ക്ക് ഈ പരിശീലനങ്ങൾ പശ്ചാത്തലമായി.

സ്വദേശവും മാതാപിതാക്കൾ, ഭാര്യ, മക്കൾ എന്നിവരുടെ വിശദാംശങ്ങളും പരിശോധിച്ച ഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ നൽകിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഉറപ്പുള്ള വിവരങ്ങൾ പരിമിതമാണ്.

പറത്താനും പഠിപ്പിക്കാനും പരീക്ഷിക്കാനും

ദീക്ഷിത് യോഗ്യത നേടിയ ഫ്ലൈയിങ് ഇൻസ്ട്രക്ടറും എക്സ്പെരിമെന്റൽ ടെസ്റ്റ് പൈലറ്റുമാണ്. മറ്റുള്ളവരെ പറക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതും വിമാനങ്ങളിലും സംവിധാനങ്ങളിലും വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജോലിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.

ബെംഗളൂരുവിലെ എയർക്രാഫ്റ്റ് ആൻഡ് സിസ്റ്റംസ് ടെസ്റ്റിങ് എസ്റ്റാബ്ലിഷ്‌മെന്റിൽ ഫ്ലൈറ്റ് ടെസ്റ്റ് സ്ക്വാഡ്രൺ കമാൻഡറായി പ്രവർത്തിച്ചു. ജാഗ്വാർ, മിഗ്-27 വിമാനങ്ങളിലെ ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനങ്ങളുടെ പരിഷ്‌കരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. പുതിയ ബഹുമുഖ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും നടത്തിപ്പിലും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.

തെക്കൻ മേഖലയിലെ ഒരു യുദ്ധവിമാന പരിശീലനത്താവളം നയിച്ചപ്പോൾ അത് കമാൻഡിലെ മികച്ച താവളമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലുണ്ട്.

കാർഗിലിന്റെ ഓർമകളുമായി

1999-ലെ കാർഗിൽ യുദ്ധത്തിൽ വ്യോമസേന നടത്തിയ ‘ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗറി’ൽ ദീക്ഷിത് പങ്കെടുത്തിരുന്നു. ഉയർന്ന മലനിരകളിൽ നിലയുറപ്പിച്ച ശത്രുവിനെതിരെ കരസേനയുടെ മുന്നേറ്റത്തിന് വ്യോമപിന്തുണ നൽകുകയായിരുന്നു ഈ ദൗത്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. മേയ് 26-നാണ് വ്യോമസേനയുടെ ആക്രമണപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.

ദീക്ഷിതിന്റെ കാർഗിൽ പങ്കാളിത്തം പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം പറത്തിയ പ്രത്യേക യുദ്ധദൗത്യങ്ങൾ, ആക്രമിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ, അന്നത്തെ വ്യക്തിഗത നേതൃത്വച്ചുമതല എന്നിവയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജീവചരിത്രത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധാനുഭവത്തിലെ ഉറപ്പുള്ള അധ്യായമാണ് സഫേദ് സാഗർ.

‘ഓപ്പറേഷൻ രക്ഷക്’ പങ്കാളിത്തവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയുമായുള്ള ‘കോപ്പ് ഇന്ത്യ’ സംയുക്ത വ്യോമാഭ്യാസത്തിലും പ്രവർത്തിച്ചു. യുദ്ധവും സൈനികാഭ്യാസവും വ്യത്യസ്ത അനുഭവങ്ങളാണെങ്കിലും വിവിധ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള പരിശീലനം ഇവ നൽകുന്നു.

സിന്ദൂരിൽ സംയുക്തസേനാ ചുമതല

2025 മേയ് ഒന്നിന് ദീക്ഷിത് ചീഫ് ഓഫ് ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡിഫൻസ് സ്റ്റാഫായി ചുമതലയേറ്റു. കര, നാവിക, വ്യോമസേനകളുടെ ഏകോപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉയർന്ന ഉത്തരവാദിത്വമാണിത്. ‘ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ’ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനാനുഭവങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതായി മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മൂന്നു സേനകളുടെയും സംയുക്ത പ്രവർത്തനം ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള നിർദേശങ്ങളും പ്രവർത്തനരീതികളും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. മുമ്പ് സെൻട്രൽ എയർ കമാൻഡിന്റെ മേധാവിയായിരുന്നു. സതേൺ എയർ കമാൻഡിന്റെ എയർ ഡിഫൻസ് കമാൻഡർ, സൗത്ത് വെസ്റ്റേൺ എയർ കമാൻഡിന്റെ സീനിയർ എയർ സ്റ്റാഫ് ഓഫീസർ, ഡെപ്യൂട്ടി ചീഫ് തുടങ്ങിയ ചുമതലകളും വഹിച്ചു.

മിറാഷിൽനിന്ന് ഡ്രോണുകളുടെ കാലത്തേക്ക്

മിറാഷ്-2000 ഉപയോഗിച്ച് ഒമ്പതാം സ്ക്വാഡ്രൺ പുനഃസജ്ജമാക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ദീക്ഷിതിന് 3,500 മണിക്കൂറിലധികം പറക്കൽ പരിചയമുണ്ട്. മിറാഷ്, മിഗ് വിമാനങ്ങൾ, ജാഗ്വാർ, ഹോക്ക്, തേജസ് തുടങ്ങി വിവിധ വിമാനങ്ങളിലാണ് അനുഭവം.

2006-ൽ വായുസേനാ മെഡൽ, 2011-ൽ വിശിഷ്ട സേവാ മെഡൽ, 2023-ൽ അതിവിശിഷ്ട സേവാ മെഡൽ, 2026-ൽ പരം വിശിഷ്ട സേവാ മെഡൽ എന്നിവ ലഭിച്ചു. ജൂലൈ ഒന്നിന് വ്യോമസേനാ ഉപമേധാവിയായി.

സെപ്റ്റംബറിൽ പൊഖ്‌റാനിൽ ആദ്യ ‘ഐഎഎഫ് ഡ്രോണത്തോൺ’ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതും അദ്ദേഹം തന്നെ. ഡ്രോണുകളുടെ നിരീക്ഷണശേഷി, കൂട്ടമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള കഴിവ്, പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ യഥാർഥ പ്രവർത്തനസാഹചര്യങ്ങളിൽ വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ആളില്ലാ വിമാനങ്ങൾക്കായുള്ള വ്യോമസേനയുടെ റോഡ്മാപ്പും പുറത്തിറക്കി.

കാർഗിലിലെ യുദ്ധാനുഭവം, വിമാനപരീക്ഷണങ്ങളിലെ സാങ്കേതിക പരിചയം, സംയുക്തസേനാ ചുമതല—ഇവയെല്ലാം കൈമുതലാക്കിയാണ് ദീക്ഷിത് പുതിയ ഉത്തരവാദിത്വത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത്.

Sources

• Ministry of Defence — Appointment as Chief of the Air Staff, 6 October 2026
• Ministry of Defence — Takes Over as Deputy Chief of the Air Staff, 15 May 2023
• Ministry of Defence — Assumes the Appointment of CISC, 1 May 2025
• Ministry of Defence — Takes Over as Vice Chief of the Air Staff, 1 July 2026
• PIB — Kargil War Backgrounder
• Ministry of Defence — Indian Air Force Dronathon 2026