സ്വച്ഛ് ഭാരത് ദിനമായ ഒക്ടോബർ രണ്ടിന് ഗുജറാത്തിലെ നവ്സാരി ജില്ലയിൽ ചിഖ്‌ലി ബ്ലോക്കിലെ മജിഗാം ഗ്രാമത്തിൽ നടന്ന പ്രത്യേക ഗ്രാമസഭയിൽ കേന്ദ്ര ജലശക്തി മന്ത്രി സി. ആർ. പാട്ടീൽ പങ്കെടുത്തു. ശുചിത്വം ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെയും പെരുമാറ്റത്തിന്റെയും കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും ഭാഗമാക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഗുജറാത്ത് മന്ത്രിസഭാംഗം നരേഷ് പട്ടേൽ, സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ ഗ്രാമീണിന്റെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയും മിഷൻ ഡയറക്ടറുമായ ഐശ്വര്യ സിങ്, ജില്ലാ കളക്ടർ, ജില്ലാ വികസന ഓഫീസർ, സംസ്ഥാന–ജില്ലാ ഭരണകൂടങ്ങളിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു. സ്വച്ഛതാ ഹി സേവാ 2026ന്റെ ഭാഗമായി ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലുടനീളം നടന്ന പ്രത്യേക ഗ്രാമസഭകളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്.

മാലിന്യം ഇടില്ല, മറ്റുള്ളവരെ ഇടാൻ അനുവദിക്കില്ല

ഗ്രാമസഭയിൽ ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളെ കേന്ദ്രമന്ത്രി ആദരിച്ചു. ശുചിത്വം ഒരു ദിവസത്തെ പ്രചാരണത്തിൽ ഒതുങ്ങാതെ എല്ലാവരുടെയും കൂട്ടായ പ്രതിബദ്ധതയായി മാറണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. നമ്മൾ മാലിന്യം വലിച്ചെറിയില്ലെന്നും മറ്റുള്ളവരെ അതിന് അനുവദിക്കില്ലെന്നും ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കണം. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനൊപ്പം ശുചിത്വത്തിനും മഹാത്മാഗാന്ധി നൽകിയ പ്രാധാന്യം മന്ത്രി ഓർമിപ്പിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ശുചിത്വത്തിനായുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാന ശ്രമങ്ങൾ നടന്നത് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. രാജ്യവ്യാപക ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി മാറിയ സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ ഗ്രാമീണ ശുചിത്വരംഗത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. ജനപങ്കാളിത്തമാണ് താഴെത്തട്ടിൽ ഈ ദൗത്യത്തെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതെന്നും മന്ത്രി വ്യക്തമാക്കി.

പാഴ്‌വസ്തുക്കളിൽ കല; ശുചിത്വത്തിനൊപ്പം വൃക്ഷത്തൈകളും

മറ്റു വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം സ്വച്ഛതാ ഹി സേവാ 2026ന്റെ നേട്ടങ്ങളും ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ 2026ഉം ഗ്രാമസഭ ചർച്ച ചെയ്തു. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾക്കായുള്ള വാർഷിക ഡിജിറ്റൽ സ്വയംവിലയിരുത്തൽ സംവിധാനമായ സ്വച്ഛ് സേവാ ആങ്കലനെക്കുറിച്ച് ഐശ്വര്യ സിങ് അവതരണം നടത്തി. ഗ്രാമസഭയ്ക്കുമുമ്പ് പഞ്ചായത്തിന്റെ ‘വേസ്റ്റ് ടു ആർട്ട്’ പ്രദർശനവും കേന്ദ്രമന്ത്രി സന്ദർശിച്ചു. ഉപേക്ഷിച്ച വസ്തുക്കൾ സൃഷ്ടിപരമായി വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാനുള്ള വഴികളാണ് പ്രദർശനം കാണിച്ചുകൊടുത്തത്. സമൂഹത്തിൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മാലിന്യപരിപാലനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ‘ഏക് പേട് മാ കേ നാം’ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി സി. ആർ. പാട്ടീലും ഐശ്വര്യ സിങ്ങും വൃക്ഷത്തൈകൾ നട്ടു. വിശിഷ്ടാതിഥികളും ഗ്രാമസഭയിൽ പങ്കെടുത്തവരും ചേർന്ന് ശുചിത്വ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.

ശുചിത്വത്തിലെ പോരായ്മകൾ കണ്ടെത്തി പഞ്ചായത്ത് പദ്ധതികളിലേക്ക്

ഒക്ടോബർ രണ്ടിന് ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലുടനീളം സംഘടിപ്പിച്ച പ്രത്യേക ഗ്രാമസഭകൾ പ്രാദേശിക ശുചിത്വ–മാലിന്യപരിപാലന പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിലയിരുത്താൻ പഞ്ചായത്തുകൾക്കും നാട്ടുകാർക്കും വേദിയായി. സ്വച്ഛതാ ഹി സേവാ 2026ന്റെ ഫലങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്തു. ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ 2026 അനുസരിച്ച് മാലിന്യം ഉറവിടത്തിൽത്തന്നെ നാലു വിഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നതിന്റെ സ്ഥിതി പരിശോധിച്ചു. വലിയ അളവിൽ മാലിന്യം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നവരെ കണ്ടെത്തി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതും പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. തുറസ്സായ മലവിസർജനമുക്ത നിലയ്ക്കൊപ്പം മാലിന്യപരിപാലനത്തിലും ശുചിത്വത്തിലും മാതൃകാനില കൈവരിച്ച പഞ്ചായത്തുകളിൽ സ്വച്ഛ് സേവാ ആങ്കലനെക്കുറിച്ചും ചർച്ച നടത്തി. പോരായ്മകൾ കണ്ടെത്തി ആവശ്യമായ നടപടികൾ പഞ്ചായത്ത് വികസന പദ്ധതികളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വികസന പദ്ധതികളിൽ, ഉൾപ്പെടുത്താനും ഗ്രാമസഭകൾ അവസരമൊരുക്കി. താഴെത്തട്ടിൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിച്ച് നടപ്പാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പങ്കാളിത്തം

കുടിവെള്ള–ശുചിത്വ വകുപ്പിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ഗ്രാമസഭകളിലും ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും പങ്കെടുത്തു. ദാദ്രാ നഗർ ഹവേലിയിലെ സായ്‌ലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറി പങ്കെടുത്ത ഗ്രാമസഭയിൽ സ്വച്ഛതാ ഹി സേവാ 2026ഉം ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്തു. ശുചിത്വ പ്രതിജ്ഞയും ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളെ ആദരിക്കലും നടന്നു. മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റ് സന്ദർശനവും ‘ഏക് പേട് മാ കേ നാം’ വൃക്ഷത്തൈ നടീലും സന്ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജാർഖണ്ഡിലെ റാഞ്ചി ജില്ലയിൽ നാംകും ബ്ലോക്കിലെ സിഥിയോ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ പിൻഡാർകോം ഗ്രാമത്തിൽ നടന്ന ഗ്രാമസഭയിലും വകുപ്പിന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറി പങ്കെടുത്തു. സ്വച്ഛ് സേവാ ആങ്കലന്റെ കരടും കണ്ടെത്തിയ പോരായ്മകൾ പരിഹരിക്കുന്ന നടപടിക്രമവും അവിടെ ചർച്ച ചെയ്തു. ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളെ ആദരിക്കൽ, ശുചിത്വ പ്രതിജ്ഞ, ‘ഏക് പേട് മാ കേ നാം’ വൃക്ഷത്തൈ നടീൽ, ശുചിത്വ സൗകര്യങ്ങളുടെ പരിശോധന എന്നിവയും നടന്നു. ഹരിയാനയിലെ പൽവൽ ജില്ലയിൽ പൽവൽ ബ്ലോക്കിലെ രതിപുർ ഗ്രാമത്തിലെ പ്രത്യേക ഗ്രാമസഭയിലും ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറി പങ്കെടുത്തു. വൃക്ഷത്തൈ നടീലും മാലിന്യം വേർതിരിക്കുന്ന ഷെഡിന്റെ പരിശോധനയും നടന്നു. സ്വച്ഛ് സേവാ ആങ്കലൻ, ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ 2026, പ്രാദേശിക ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നാട്ടുകാരുമായി സംസാരിച്ചു. മധ്യപ്രദേശിലെ ഭോപ്പാൽ ജില്ലയിൽ ഫന്ദ ബ്ലോക്കിലെ മുഗാലിയ ഹാട്ട്, ഝിർനിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ നടന്ന പ്രത്യേക ഗ്രാമസഭകളിൽ വകുപ്പിന്റെ അസിസ്റ്റന്റ് അഡ്വൈസർ പങ്കെടുത്തു. പങ്കെടുത്തവർ ശുചിത്വ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. സ്വച്ഛതാ ഹി സേവാ 2026, ഖരമാലിന്യ പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ 2026, സ്വച്ഛ് സേവാ ആങ്കലൻ എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്തു. വൃക്ഷത്തൈ നടീലും മാലിന്യം വേർതിരിക്കുന്ന ഷെഡിലേക്കുള്ള പരിശോധനാ സന്ദർശനവും നടന്നു.