വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ ഓടിയെത്തുന്ന നായ, അരികിൽ ചുരുണ്ടുകിടക്കുന്ന പൂച്ച, കുടുംബത്തിന് വരുമാനം നൽകുന്ന പശു, പൂവിൽനിന്ന് പൂവിലേക്ക് പറക്കുന്ന തേനീച്ച—ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യജീവിതവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു. ചില ജീവികൾ ആശ്വാസം നൽകുന്നു. ചിലത് ഉപജീവനത്തിന് സഹായിക്കുന്നു. മറ്റു ചിലത് നമ്മുടെ ഭക്ഷണം ഉണ്ടാകുന്നതിൽ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ഒക്ടോബർ നാലിലെ ലോക മൃഗദിനം ഈ ബന്ധത്തിന്റെ ആഴം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

ജീവൻ ഒന്നാണ്; രൂപങ്ങൾ പലതും

ജീവജാലങ്ങൾക്ക് പൊതുവായ ഉത്ഭവമുണ്ടെന്നും പരിണാമത്തിലൂടെ അവ വൈവിധ്യമാർന്ന രൂപങ്ങളായി മാറിയെന്നും പറയുന്ന ആശയം സാർവത്രിക മൃഗാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ 1989ലെ പരിഷ്കരിച്ച പാഠത്തിലുണ്ട്. മൃഗാവകാശ സംഘടനകൾ തയ്യാറാക്കിയ ഈ പ്രഖ്യാപനം ആദ്യമായി 1978ൽ പാരീസിലെ യുനെസ്കോ ആസ്ഥാനത്ത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭ 1982 ഒക്ടോബർ 28ന് അംഗീകരിച്ച World Charter for Nature ഈ ബന്ധത്തിന് മറ്റൊരു അടിത്തറ നൽകുന്നു: മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണ്. ഓരോ ജീവരൂപവും മനുഷ്യന് എത്ര പ്രയോജനപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിക്കാതെ ആദരം അർഹിക്കുന്നു. വന്യജീവികളുടെയും വളർത്തുജീവികളുടെയും നിലനിൽപ്പിനാവശ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്നും അത് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

മൃഗദിനത്തിന്റെ സന്ദേശം കരുണയ്ക്കപ്പുറം

ഹൈൻറിച് സിമ്മർമാൻ 1925ൽ ബെർലിനിൽ സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിലാണ് ലോക മൃഗദിനത്തിന്റെ തുടക്കം. 1931ൽ ഫ്ലോറൻസിലെ അന്താരാഷ്ട്ര മൃഗസംരക്ഷണ സമ്മേളനം ഒക്ടോബർ നാല് ആചരിക്കാനുള്ള നിർദേശം അംഗീകരിച്ചു. ക്രൂരതയും അവഗണനയും അവസാനിപ്പിച്ച് മൃഗങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

ഈ ദിനത്തെ പ്രകൃതിപ്രഖ്യാപനവുമായി ചേർത്തുവായിക്കുമ്പോൾ ഒരു സന്ദേശം തെളിയുന്നു: മൃഗസംരക്ഷണം ഇഷ്ടമുള്ള ജീവിയെ സ്നേഹിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. വളർത്തുമൃഗത്തിന് ഭക്ഷണവും ചികിത്സയും നൽകുന്നതുപോലെ വന്യജീവിക്ക് ജീവിക്കാനുള്ള ഇടവും വേണം. മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയും മറ്റു ജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പും ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്.

സംസാരിക്കാതെ മനസ്സിനെ തൊടുന്ന കൂട്ടുകാർ

വിഷമത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ അരികിലിരിക്കുന്ന ഒരു മൃഗത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം പലർക്കും ആശ്വാസമാണ്. ഭക്ഷണം നൽകലും നടക്കാൻ കൊണ്ടുപോകലും ദിവസത്തിന് ചിട്ട നൽകാം. പരിചരിക്കാനൊരു ജീവിയുണ്ടെന്ന തോന്നൽ ജീവിതത്തിന് അർഥവും നൽകാം.

മാനസികാരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവരെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ 17 പഠനങ്ങളുടെ 2018ലെ അവലോകനത്തിൽ വൈകാരിക പിന്തുണയും ഏകാന്തതയിൽ ആശ്വാസവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പരിപാലനച്ചെലവും ഉത്തരവാദിത്തവും മൃഗത്തെ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴുള്ള ദുഃഖവും അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പഠനഫലങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുപോലെയുമല്ല.

2026ലെ പഠനത്തിൽ 188 നായ–പൂച്ച ഉടമകളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പരിശോധിച്ചു. മൃഗങ്ങളുമായി ഇടപഴകിയ സമയത്ത് കൂടുതൽ സന്തോഷവും കുറവ് നെഗറ്റീവ് വികാരങ്ങളും അനുഭവപ്പെടുന്നതുമായി ബന്ധം കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ സമ്മർദത്തിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നുവെന്നതിന് തെളിവ് ലഭിച്ചില്ല. മൃഗങ്ങൾ ആശ്വാസമാകാം; മാനസികാരോഗ്യചികിത്സയുടെ പകരമായി കാണേണ്ടതില്ല.

ലോകത്തിന്റെ ഉപജീവനത്തിൽ മൃഗങ്ങളുടെ പങ്ക്

FAOയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് കന്നുകാലിമേഖല ലോകത്ത് കുറഞ്ഞത് 130 കോടി മനുഷ്യരുടെ ഉപജീവനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഭക്ഷണം, കുടുംബവരുമാനം, വളം തുടങ്ങിയ സംഭാവനകൾ ഈ ബന്ധത്തിലുണ്ട്.

ചെറിയ ജീവികളുടെ സേവനവും വലുതാണ്. തേനീച്ചകളും മറ്റു പരാഗണജീവികളും നൽകുന്ന നേരിട്ടുള്ള സഹായത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത് വർഷംതോറും 23,500 കോടി മുതൽ 57,700 കോടി അമേരിക്കൻ ഡോളർവരെ മൂല്യമുള്ള ആഗോള വിളയുത്പാദനമാണെന്ന് IPBES വിലയിരുത്തുന്നു. ഇവയുടെ ആവാസസ്ഥലങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയെയും ബാധിക്കും.

ഇന്ത്യയിൽ കുടുംബവരുമാനത്തിന്റെ കരുത്ത്

പശു, എരുമ, ആട്, കോഴി എന്നിവയുടെ പരിപാലനം ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി കുടുംബങ്ങൾക്ക് വരുമാനം നൽകുന്നു. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ കണക്കുപ്രകാരം, കൃഷിയുടെയും അനുബന്ധമേഖലകളുടെയും മൊത്ത മൂല്യവർധനയിൽ കന്നുകാലിമേഖലയുടെ പങ്ക് 2023–24ൽ 30.87 ശതമാനമായിരുന്നു. 2024–25ലെ പാലുത്പാദനം 24.787 കോടി ടണ്ണിലെത്തി.

കേരളത്തിൽ പാലിനൊപ്പം ജീവിതവും

കേരളത്തിലെ ക്ഷീരകർഷകർക്ക് മൃഗപരിപാലനം കുടുംബജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. Kerala Development Report 2026 പ്രകാരം, 2024–25ൽ സങ്കരയിനം പശുക്കളുടെ പ്രതിദിന പാലുത്പാദന ശരാശരി കേരളത്തിൽ 11.2 ലിറ്ററായിരുന്നു; ദേശീയ ശരാശരി 8.95 ലിറ്ററും. തീറ്റച്ചെലവും രോഗങ്ങളും പരിപാലനത്തിലെ കുറവുകളും കർഷകരെ ബാധിക്കുന്നതായും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

മൃഗങ്ങളിൽനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വരുമാനത്തിനൊപ്പം അവയുടെ ക്ഷേമത്തിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും ഏറ്റെടുക്കണം. നമുക്ക് സഹായം നൽകുന്ന ജീവിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും നേരിട്ട് ഉപകാരമില്ലാത്ത ജീവിയുടെ നിലനിൽപ്പിനെ മാനിക്കുന്നതും ഒരേ ഭൂമിയിലെ സഹജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്.

Sources

• LFDA — Declaration of Animal Rights
• Universal Declaration of Animal Rights — Revised Text
• UN General Assembly — World Charter for Nature
• World Animal Day — History
• Systematic Review — Companion Animals and Mental Health
• 2026 Study — Human–Animal Interaction and Emotional Wellbeing
• FAO — Animal Production and Livelihoods
• IPBES — Pollinators and Food Production
• Government of India — Livestock Sector Report
• Kerala State Planning Board — Development Report 2026