ശ്രീനഗർ, 2026 ഒക്ടോബർ 1:

1970ൽ ഭൂമിയുടെ മ്യൂട്ടേഷൻ രേഖപ്പെടുത്തിയ സമയത്ത് പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്ന കാരണം മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, പ്രായപൂർത്തിയായ ശേഷമുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ കാലതാമസം ന്യായീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ജമ്മു കശ്മീർ ആൻഡ് ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതി. കരീന ജംവാൾ എന്ന സുലിഖ ഹുസൈൻ നൽകിയ ഹർജി ജസ്റ്റിസ് വസീം സാദിഖ് നർഗൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 28ന് തള്ളി. ജമ്മു കശ്മീർ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശവും റവന്യൂ അധികൃതരും ഉർമിള ജംവാൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്വകാര്യ കക്ഷികളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കായി മുഹമ്മദ് അമീൻ ഭട്ട് ഹാജരായി. ഒന്നുമുതൽ ആറുവരെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കായി ഡെപ്യൂട്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ജി.എൻ. സോഫിയും ഏഴുമുതൽ ഒമ്പതുവരെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കായി ഫർഹത് സിയ സൊഹർവർദിയും ഹാജരായി.

1970ലെ മ്യൂട്ടേഷനെതിരെ കോടതിയിലെത്തിയത് അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ കഴിഞ്ഞ്

ഹർജിക്കാരിയുടെ പിതാവ് രഘ്ബീർ സിങ്ങിന്റെ സ്വത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മ്യൂട്ടേഷൻ നമ്പർ 488 ആണ് തർക്കത്തിന് കാരണം. 1970 ഡിസംബർ 7ന് ചില സ്വകാര്യ എതിർകക്ഷികളുടെ പേരിലാണ് മ്യൂട്ടേഷൻ രേഖപ്പെടുത്തിയത്. തന്നെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയെന്നും അറിയിപ്പില്ലാതെയാണ് നടപടി നടന്നതെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരിയുടെ വാദം. 1954 സെപ്റ്റംബർ 4ന് ജനിച്ച താൻ മ്യൂട്ടേഷൻ സമയത്ത് പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്നും പിന്നീട് താഴ്‌വരയ്ക്ക് പുറത്താണ് താമസിച്ചിരുന്നതെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. 2022 നവംബർ 5ന് സ്വത്ത് വിഭജിക്കാൻ റവന്യൂ അധികൃതരെ സമീപിച്ചപ്പോഴാണ് മ്യൂട്ടേഷനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞതെന്നും അവകാശപ്പെട്ടു. 2023 മാർച്ച് 1നാണ് മ്യൂട്ടേഷൻ ചോദ്യം ചെയ്തത്.

കാലതാമസം ആദ്യം അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്മീഷണർ തീരുമാനം മാറ്റി

സുംബൽ സബ് ഡിവിഷണൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കാലതാമസം ക്ഷമിച്ച് ഹർജി പരിഗണിക്കാൻ അനുമതി നൽകിയിരുന്നു. അഡീഷണൽ കമ്മീഷണർ കശ്മീരും ഈ തീരുമാനം ശരിവച്ചു. എന്നാൽ സ്വകാര്യ എതിർകക്ഷികളുടെ റിവിഷൻ പരിഗണിച്ച ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്മീഷണർ 2025 ഓഗസ്റ്റ് 29ന് ഈ രണ്ട് ഉത്തരവുകളും റദ്ദാക്കി. അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട കാലതാമസത്തിന് മതിയായ വിശദീകരണമില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയായിരുന്നു നടപടി. ഇതിനെതിരെയാണ് കരീന ജംവാൾ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്ന വാദം പിന്നീടുള്ള ദീർഘകാല മൗനത്തിന് ഉത്തരമല്ല

1970ൽ ഹർജിക്കാരി പ്രായപൂർത്തിയായിരുന്നില്ലെന്ന് അംഗീകരിച്ചാൽ പോലും, പ്രായപൂർത്തിയായ ശേഷമുള്ള നിരവധി പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ നിഷ്ക്രിയത്വം അതുകൊണ്ട് മാത്രം വിശദീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മ്യൂട്ടേഷനെക്കുറിച്ച് അറിവില്ലായിരുന്നുവെന്ന വാദം അംഗീകരിക്കണമെങ്കിൽ കാലതാമസത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാലയളവും വിശദീകരിക്കുന്ന വ്യക്തവും വിശ്വസനീയവുമായ കാരണം വേണം. താഴ്‌വരയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള താമസവും അവിടത്തെ സാഹചര്യങ്ങളും ചില കാലയളവുകൾ വിശദീകരിക്കാൻ സഹായിക്കാമെങ്കിലും അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട മുഴുവൻ കാലതാമസത്തിനും അവ മതിയായ വിശദീകരണമല്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

കാലതാമസം ക്ഷമിക്കുന്നത് സ്വാഭാവിക അവകാശമല്ല; മതിയായ കാരണം നിർണായകം

കാലതാമസം ക്ഷമിക്കാനുള്ള അപേക്ഷയിൽ നീതിപൂർവവും ഉദാരവുമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കാമെങ്കിലും വിശദീകരണമില്ലാത്ത അസാധാരണമായ കാലതാമസം സ്വാഭാവികമായി ക്ഷമിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കാലതാമസത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം മാത്രമല്ല, നൽകിയ വിശദീകരണത്തിന്റെ സ്വഭാവം, കക്ഷിയുടെ പെരുമാറ്റം, ഇതിനിടെ മറ്റുള്ളവർക്ക് ലഭിച്ച അവകാശങ്ങൾ, എതിർകക്ഷികൾക്കുണ്ടാകാവുന്ന ദോഷം എന്നിവയും പരിശോധിക്കണം. ഓരോ കേസിലും കാലതാമസത്തിനുള്ള കാരണം മതിയായതാണോയെന്നാണ് നിർണായകമെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

2003ലെ ഭൂമി ഇടപാടും പഴയ രേഖ വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി

മ്യൂട്ടേഷൻ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി നിലവിലുണ്ടെന്ന കാര്യവും കോടതി പരിഗണിച്ചു. 110 കനാൽ ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2003ൽ ഫരീദ എന്നയാളുടെ പേരിൽ ഇടപാട് നടന്നതായി രേഖകളിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ഇത്രയും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മ്യൂട്ടേഷൻ വീണ്ടും തുറന്നാൽ നിലവിലുള്ള രേഖയെ ആശ്രയിച്ച് രൂപപ്പെട്ട മൂന്നാംകക്ഷി അവകാശങ്ങളെയും താൽപര്യങ്ങളെയും ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. അതിനാൽ കാലതാമസം വെറും സാങ്കേതിക പ്രശ്നമല്ലെന്നും ഇതിനിടെ രൂപപ്പെട്ട അവകാശങ്ങളും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

1970ലെ മ്യൂട്ടേഷൻ നിലനിൽക്കും; ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്മീഷണറുടെ ഉത്തരവിൽ ഇടപെടില്ല

അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട കാലതാമസത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാലയളവും തൃപ്തികരമായി വിശദീകരിക്കാൻ ഹർജിക്കാരിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി റിട്ട് ഹർജി തള്ളി. കാലതാമസം ക്ഷമിച്ച സബ് ഡിവിഷണൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെയും അഡീഷണൽ കമ്മീഷണറുടെയും തീരുമാനങ്ങൾ റദ്ദാക്കിയ ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്മീഷണറുടെ ഉത്തരവ് കോടതി നിലനിർത്തി. ഇതോടെ 1970 ഡിസംബർ 7ലെ മ്യൂട്ടേഷൻ നമ്പർ 488 ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള കാലതാമസം ക്ഷമിക്കണമെന്ന ആവശ്യം പരാജയപ്പെട്ടു.

പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള റവന്യൂ രേഖകൾ ചോദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മുഴുവൻ കാലതാമസത്തിനും വ്യക്തമായ വിശദീകരണം വേണം

വിധി ജമ്മു കശ്മീർ ആൻഡ് ലഡാക്കിലെ സമാന റവന്യൂ തർക്കങ്ങളിൽ കാലതാമസം വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രധാന മാനദണ്ഡം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ബാല്യകാലം, പ്രദേശത്തിന് പുറത്തുള്ള താമസം, പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ പ്രസക്തമായ കാരണങ്ങളാകാമെങ്കിലും അവ കാലതാമസത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാലയളവും വിശദീകരിക്കണം. ദീർഘകാലം നിലനിന്ന രേഖകളെ ആശ്രയിച്ച് മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതും പരിഗണിക്കണമെന്നാണ് വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.