മുംബൈ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 18 –

മഹാരാഷ്ട്രയിൽ മറാത്ത സമുദായത്തിന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സർക്കാർ ജോലികളിലും പത്ത് ശതമാനം സംവരണം നൽകുന്ന 2024-ലെ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജികൾ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ പുതിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് ആദ്യം മുതൽ വീണ്ടും കേൾക്കും. ജസ്റ്റിസ് മകരന്ദ് കാർണിക് അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ചിൽ ജസ്റ്റിസ് നിസാമുദ്ദീൻ ജമാദാർ, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മാർനെ എന്നിവരാണ് മറ്റ് അംഗങ്ങൾ. 2026 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് കേസ് പരിഗണിച്ച ബെഞ്ച് പുതിയ വാദം 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ ആരംഭിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. മറാത്ത സംവരണത്തെ അനുകൂലിച്ചും എതിർത്തുമുള്ള നിരവധി ഹർജികളാണ് കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളത്.

മൂന്നാമത്തെ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് ഇനി കേസ് ആദ്യം മുതൽ കേൾക്കുന്നത്

മറാത്ത സംവരണ കേസ് പരിഗണിക്കാൻ രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണിത്. ആദ്യം അന്നത്തെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ദേവേന്ദ്ര ഉപാധ്യായ, ജസ്റ്റിസ് ഗിരീഷ് കുൽക്കർണി, ജസ്റ്റിസ് ഫിർദോഷ് പൂനിവാല എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഹർജികൾ കേട്ടിരുന്നത്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ദേവേന്ദ്ര ഉപാധ്യായ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് സ്ഥലംമാറിയതോടെ ആ ബെഞ്ചിന് വാദം പൂർത്തിയാക്കാനായില്ല.

ജസ്റ്റിസ് രവീന്ദ്ര ഘുഗെയുടെ ബെഞ്ച് നടത്തിയ വാദവും പൂർത്തിയാക്കാനായില്ല

തുടർന്ന് ജസ്റ്റിസ് രവീന്ദ്ര ഘുഗെ അധ്യക്ഷനായ പുതിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് രൂപീകരിച്ചു. 2025 മേയ് മുതൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് വരെ ഈ ബെഞ്ച് കേസിൽ വിശദമായ വാദം കേട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ജസ്റ്റിസ് ഘുഗെ കൊൽക്കത്ത ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി നിയമിതനായതോടെ ആ ബെഞ്ചിനും കേസ് തുടർന്നു കേൾക്കാനായില്ല. ഇതോടെയാണ് ജസ്റ്റിസ് മകരന്ദ് കാർണിക് അധ്യക്ഷനായ പുതിയ ബെഞ്ച് രൂപീകരിച്ചത്.

പത്ത് ശതമാനം മറാത്ത സംവരണം അനുവദിച്ച 2024-ലെ നിയമമാണ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്

മഹാരാഷ്ട്ര സാമൂഹികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായി പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കായുള്ള സംവരണ നിയമം 2024 ഫെബ്രുവരി 20-നാണ് നിയമസഭ പാസാക്കിയത്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഫെബ്രുവരി 26-ന് നിയമം വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. വിരമിച്ച ജസ്റ്റിസ് സുനിൽ ബി. ശുക്രെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന പിന്നാക്ക വിഭാഗ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മറാത്ത സമുദായത്തിന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സർക്കാർ സേവനങ്ങളിലും പത്ത് ശതമാനം സംവരണം നൽകിയത്. അമ്പത് ശതമാനം സംവരണ പരിധി മറികടക്കാൻ അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളുണ്ടെന്നായിരുന്നു റിപ്പോർട്ടിലെ നിലപാട്.

2018-ലെ മറാത്ത സംവരണ നിയമം സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ റദ്ദാക്കിയിരുന്നു

2018-ൽ കൊണ്ടുവന്ന മറാത്ത സംവരണ നിയമത്തിൽ സർക്കാർ ജോലികളിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പതിനാറ് ശതമാനം സംവരണമാണ് നൽകിയിരുന്നത്. 2019 ജൂണിൽ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി നിയമം നിലനിർത്തിയെങ്കിലും വിദ്യാഭ്യാസ സംവരണം പന്ത്രണ്ട് ശതമാനമായും സർക്കാർ ജോലികളിലെ സംവരണം പതിമൂന്ന് ശതമാനമായും കുറച്ചു. പിന്നീട് 2021 മേയിൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് 2018-ലെ നിയമം റദ്ദാക്കി. അമ്പത് ശതമാനം പരിധി മറികടക്കാൻ ആവശ്യമായ അസാധാരണ സാഹചര്യം തെളിയിച്ചിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ.

പുനഃപരിശോധന ഹർജി തള്ളിയതിനു പിന്നാലെ തിരുത്തൽ ഹർജി സുപ്രീംകോടതിയിൽ തുടരുന്നു

2018-ലെ നിയമം റദ്ദാക്കിയ സുപ്രീംകോടതി വിധിക്കെതിരെ മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ നൽകിയ പുനഃപരിശോധന ഹർജി 2023 ഏപ്രിലിൽ തള്ളപ്പെട്ടു. അതിനു ശേഷം നൽകിയ തിരുത്തൽ ഹർജി സുപ്രീംകോടതിയിൽ ഇപ്പോഴും പരിഗണനയിലാണ്. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് പുതിയ പിന്നാക്ക വിഭാഗ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2024-ൽ പത്ത് ശതമാനം മറാത്ത സംവരണം അനുവദിക്കുന്ന പുതിയ നിയമം സംസ്ഥാന സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്നത്.

ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ മുൻവാദങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാതെ വീണ്ടും കേൾക്കും

2026 സെപ്റ്റംബർ 18-ലെ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി നടപടിയിൽ മറാത്ത സംവരണ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച് അന്തിമ വിധിയൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. പുതിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ 9 മുതൽ ആദ്യം മുതൽ കേൾക്കുമെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ കോടതി നടപടി. അതിനാൽ നേരത്തെ രണ്ട് ബെഞ്ചുകൾക്ക് മുമ്പാകെ നടന്ന വാദങ്ങൾക്കു പിന്നാലെ പുതിയ ബെഞ്ചിനു മുന്നിൽ കക്ഷികൾ വീണ്ടും വാദം അവതരിപ്പിക്കേണ്ടിവരും.

പത്ത് ശതമാനം സംവരണത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുതയിൽ തീരുമാനം പിന്നീട്

നിയമപരമായി, ഇപ്പോഴത്തെ നടപടി മറാത്ത സംവരണം ശരിവയ്ക്കുകയോ റദ്ദാക്കുകയോ ചെയ്ത വിധിയല്ല; കേസിന്റെ കേൾവി പുതിയ ബെഞ്ചിന് മുന്നിൽ പുനരാരംഭിക്കുന്ന നടപടിക്രമമാണ്. സംസ്ഥാനതലത്തിൽ 2024-ലെ മറാത്ത സംവരണ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച നിർണായക പരിശോധന ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയിൽ തുടരും. അമ്പത് ശതമാനം സംവരണപരിധിയും മറാത്ത സമുദായത്തിന്റെ സാമൂഹിക പിന്നാക്കാവസ്ഥ തെളിയിക്കുന്ന വിവരങ്ങളും കേസിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളായി തുടരുമെന്നാണ് ലിങ്കിലെ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.