അഹമ്മദാബാദ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 10-

ബോംബെ പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റ് നിയമപ്രകാരം നേരത്തേ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് ട്രസ്റ്റ്, വഖ്ഫ് നിയമത്തിലെ 43-ാം വകുപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വഖ്ഫ് നിയമപ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതായി കണക്കാക്കാമെന്ന് ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 9ന് വിധിച്ചു. ജസ്റ്റിസുമാരായ ഇലേഷ് ജെ. വോറ, ആർ.ടി. വച്ചാനി എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് ത്രൂ പ്രസിഡന്റ് വേഴ്സസ് ഗുജറാത്ത് സ്റ്റേറ്റ് വഖ്ഫ് ബോർഡ് ആൻഡ് അദേഴ്സ് കേസിൽ ട്രസ്റ്റിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളിയത്. അപ്പീലുകാരനുവേണ്ടി എം.ടി.എം. ഹക്കീം, റിസ്‌വാൻ ഷെയ്ഖ് എന്നിവരും ഒന്നാം എതിർകക്ഷിക്കുവേണ്ടി ഫൗസാൻ എൻ. സോണിവാല, മനീഷ് എസ്. ഷാ എന്നിവരും ഹാജരായി. മൂന്നാം എതിർകക്ഷിക്കുവേണ്ടി രത്ന വോറ ഹാജരായി. 2017 നവംബർ 28ന് ഗുജറാത്ത് വഖ്ഫ് ബോർഡ് നൽകിയ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റും അത് ശരിവച്ച വഖ്ഫ് ട്രിബ്യൂണലിന്റെ 2025 മെയ് 13ലെ ഉത്തരവും ഇതോടെ നിലനിൽക്കും.

1952ൽ മുസ്ലിം ട്രസ്റ്റായി രജിസ്ട്രേഷൻ; അപ്പീലുകളും തള്ളപ്പെട്ടതോടെ തീരുമാനം അന്തിമമായി

സമുദായത്തിന്റെയും ജമാഅത്തിന്റെയും പൊതുക്ഷേമവും വിദ്യാഭ്യാസവും ലക്ഷ്യമാക്കിയ സ്ഥാപനമായാണ് മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. 1952 ഒക്ടോബർ 15ന് ബോംബെ പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റ് നിയമപ്രകാരം അഹമ്മദാബാദ് ചാരിറ്റി കമ്മീഷണറുടെ കീഴിൽ ബി വിഭാഗത്തിൽ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചു. ഇത് ചോദ്യം ചെയ്ത അപ്പീൽ 1953 ഏപ്രിൽ 20ന് തള്ളുകയും തുടർന്ന് അഹമ്മദാബാദ് ജില്ലാ കോടതിയിലെ അപേക്ഷ 1953 ഡിസംബർ 17ന് തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്തതോടെ രജിസ്ട്രേഷൻ അന്തിമമായി.

ട്രസ്റ്റിന് അഹമ്മദാബാദിലെ അസർവ ഗ്രാമത്തിൽ ഖബർസ്ഥാനായി ഭൂമി അനുവദിച്ചിരുന്നുവെന്നും മറ്റ് സ്വത്തുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും രേഖകളിൽ പറയുന്നു. എന്നാൽ സ്വത്തുക്കൾ മതപരമായ വഖ്ഫായി സമർപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നും തങ്ങൾ പൊതുചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ് മാത്രമാണെന്നുമായിരുന്നു അപ്പീലുകാരുടെ നിലപാട്.

1995ലെ വഖ്ഫ് നിയമം വന്നതോടെ രേഖകൾ വഖ്ഫ് ബോർഡിലേക്ക് മാറി

1995ലെ വഖ്ഫ് നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതിനെ തുടർന്ന് ട്രസ്റ്റിന്റെ മുഴുവൻ രേഖകളും നിയമത്തിലെ 43-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം വഖ്ഫ് ബോർഡിലേക്ക് കൈമാറി. ഇതിനെ എതിർത്ത ട്രസ്റ്റ് വഖ്ഫുകളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കണമെന്നും രേഖകൾ വീണ്ടും ചാരിറ്റി കമ്മീഷണർക്ക് കൈമാറണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് 2010 സെപ്റ്റംബർ 18ന് അപേക്ഷ നൽകി.

2011 ഏപ്രിൽ 27ന് വഖ്ഫ് ബോർഡിന്റെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ അപേക്ഷ അംഗീകരിച്ച് സ്ഥാപനം വഖ്ഫ് നിയമത്തിലെ നിർവചനപ്രകാരം വഖ്ഫല്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും രേഖകൾ ചാരിറ്റി കമ്മീഷണർക്ക് തിരിച്ചയയ്ക്കാൻ നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ തീരുമാനമാണ് പിന്നീട് ട്രസ്റ്റ് പ്രധാനമായി ആശ്രയിച്ചത്.

2011ലെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുടെ കത്ത് നിയമപരമായ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഫലമല്ലെന്ന് കോടതി

എന്നാൽ 2011 ഏപ്രിൽ 27ലെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുടെ തീരുമാനം വഖ്ഫ് നിയമത്തിലെ 40-ാം വകുപ്പ് അനുശാസിക്കുന്ന വിശദമായ അന്വേഷണത്തിനുശേഷം എടുത്തതാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ഒന്നും രേഖകളിലില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. അത് ഒരു ആശയവിനിമയം മാത്രമായിരുന്നെന്നും നിയമപ്രകാരമുള്ള അന്വേഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഉത്തരവായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഒരു സ്വത്ത് വഖ്ഫ് സ്വത്താണോ എന്ന തർക്കം ഉയരുമ്പോൾ 40-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം വഖ്ഫ് ബോർഡിന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ബന്ധപ്പെട്ടവർക്ക് നോട്ടീസ് നൽകുകയും വിശദമായ അന്വേഷണം നടത്തി തീരുമാനമെടുക്കുകയും ചെയ്യാം. എന്നാൽ 2011ലെ കത്തിൽ അത്തരമൊരു അന്വേഷണം നടന്നതായി സൂചനയില്ലെന്നായിരുന്നു ബെഞ്ചിന്റെ കണ്ടെത്തൽ.

പഴയ രജിസ്ട്രേഷൻ തന്നെ വഖ്ഫ് നിയമത്തിലെ രജിസ്ട്രേഷനായി കണക്കാക്കുമെന്ന് 43-ാം വകുപ്പ്

കേസിൽ നിർണായകമായത് വഖ്ഫ് നിയമത്തിലെ 43-ാം വകുപ്പാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വഖ്ഫ് നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരു നിയമപ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വഖ്ഫിന് വീണ്ടും രജിസ്ട്രേഷൻ ആവശ്യമില്ലെന്നും പഴയ രജിസ്ട്രേഷൻ വഖ്ഫ് നിയമപ്രകാരമുള്ള രജിസ്ട്രേഷനായി കണക്കാക്കണമെന്നും ഈ വകുപ്പ് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുവെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ബോംബെ പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റ് നിയമത്തിലെ ബി വിഭാഗത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ വഖ്ഫ് സ്വഭാവമുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ രേഖകൾ 1995ലെ നിയമം വന്നതോടെ വഖ്ഫ് ബോർഡിലേക്ക് കൈമാറിയിരുന്നു. മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് ട്രസ്റ്റും ഇതേ രീതിയിലാണ് ബോർഡിന്റെ പരിധിയിലെത്തിയതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ വീണ്ടും അന്വേഷണം നടത്തി വഖ്ഫാണോ അല്ലയോ എന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നായിരുന്നു ബെഞ്ചിന്റെ നിലപാട്.

വഖ്ഫ് ട്രിബ്യൂണലിന് അധികാരമില്ലെന്ന ട്രസ്റ്റിന്റെ വാദവും അംഗീകരിച്ചില്ല

വഖ്ഫാണോ ട്രസ്റ്റാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ ട്രിബ്യൂണലിന് അധികാരമില്ലെന്ന വാദവും അപ്പീലുകാർ ഉന്നയിച്ചു. എന്നാൽ നേരത്തെയുള്ള നിയമനടപടികളിൽ ട്രസ്റ്റുതന്നെ ട്രിബ്യൂണലിനെ സമീപിക്കുകയും അവിടെ തെളിവുകൾ ഹാജരാക്കി നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തതായി ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനുശേഷം ട്രിബ്യൂണലിന് അധികാരമില്ലെന്ന് വാദിക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2017 നവംബർ 28ലെ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത ട്രസ്റ്റിന്റെ അപേക്ഷ 2025 മെയ് 13ന് ഗുജറാത്ത് സ്റ്റേറ്റ് വഖ്ഫ് ട്രിബ്യൂണൽ തള്ളിയിരുന്നു. മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് വഖ്ഫാണെന്ന ബോർഡിന്റെ തീരുമാനം ട്രിബ്യൂണൽ ശരിവച്ചു. ഇതിനെതിരായ ഒന്നാം അപ്പീൽ നമ്പർ 3498 ഓഫ് 2025 ആണ് ഹൈക്കോടതി ഇപ്പോൾ തള്ളിയത്.

ട്രസ്റ്റിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി; വഖ്ഫ് ബോർഡിന്റെ രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നിലനിൽക്കും

വഖ്ഫ് ബോർഡിന്റെ 2017 നവംബർ 28ലെ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നിയമപരമാണെന്നും മുസ്ലിം കുസഫറോഷ് ജമാഅത്ത് വഖ്ഫ് ബോർഡിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന വഖ്ഫ്-ട്രസ്റ്റാണെന്ന ട്രിബ്യൂണലിന്റെ കണ്ടെത്തലിൽ ഇടപെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ ട്രസ്റ്റിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി. 2011ലെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറുടെ കത്ത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വഖ്ഫ് പദവിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകാനുള്ള ട്രസ്റ്റിന്റെ ശ്രമവും പരാജയപ്പെട്ടു.

പഴയ രജിസ്ട്രേഷനുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളിൽ 43-ാം വകുപ്പിന്റെ പ്രയോഗത്തിന് ഗുജറാത്തിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തത

വിധി ഗുജറാത്തിലെ സമാന തർക്കങ്ങളിൽ 43-ാം വകുപ്പിന്റെ പ്രയോഗത്തിന് വ്യക്തത നൽകുന്നു. വഖ്ഫ് നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് മറ്റൊരു നിയമപ്രകാരം സാധുവായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വഖ്ഫിന്റെ പഴയ രജിസ്ട്രേഷൻ തന്നെ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കാമെന്നാണ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. അതേസമയം 40-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള തീരുമാനമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന നടപടിക്ക് ആവശ്യമായ അന്വേഷണം യഥാർഥത്തിൽ നടന്നിട്ടുണ്ടോയെന്നും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.