3 സെപ്തംബർ 2026
യുദ്ധവിമാനം പറത്തുന്ന പൈലറ്റിനൊപ്പം അതിനെ നയിക്കുന്ന അറിവും പരിശീലനവും ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്. ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ആ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉന്നത ചുമതലയിൽ ഇപ്പോൾ ഒരു വനിതയാണ്—എയർ വൈസ് മാർഷൽ ശക്തി ശർമ്മ. ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ വ്യോമസേന ശക്തിയായ ഇന്ത്യയുടെ ഉന്നതചുമതലയിലാണ് ശക്തി ശർമ.
2026 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വ്യോമസേനാ ആസ്ഥാനത്ത് അസിസ്റ്റന്റ് ചീഫ് ഓഫ് ദ എയർ സ്റ്റാഫ്—എജ്യുക്കേഷൻ ആയി അവർ ചുമതലയേറ്റു. പരിശീലനസ്ഥാപനങ്ങൾ മുതൽ ഫീൽഡ് സ്റ്റേഷനുകളും കമാൻഡ് ആസ്ഥാനങ്ങളുംവരെ മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നേടിയ അനുഭവമാണ് അവരെ ഈ ടു-സ്റ്റാർ പദവിയിലെത്തിച്ചത്.
ആകാശയുദ്ധം വിമാനത്തിൽ മാത്രം പഠിക്കുന്നതല്ല
ശക്തി ശർമ്മ യുദ്ധവിമാന പൈലറ്റല്ല. വ്യോമസേനയുടെ എജ്യുക്കേഷൻ ബ്രാഞ്ചിൽനിന്നുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്. എന്നാൽ ആധുനിക ആകാശയുദ്ധത്തിന് ആവശ്യമായ സൈനികവിദ്യാഭ്യാസം, സാങ്കേതിക അറിവ്, തന്ത്രപരമായ പഠനം, ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പ്രൊഫഷണൽ വളർച്ച എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംവിധാനത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് അവർ.
അതിനാൽ “ആകാശയുദ്ധത്തിന് ഇന്ത്യയെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്ന വനിത” എന്നത് ഒരു പൈലറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശേഷണമല്ല. യുദ്ധത്തിനായി വ്യോമസേനയുടെ അറിവിനെയും മനുഷ്യശേഷിയെയും ഒരുക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചാണ്.
പൊലീസാകാൻ മോഹിച്ച കുട്ടി
ആഗ്രയിലെ ഫുൽട്ടിയിൽ ജനിച്ച ശക്തി ശർമ്മയുടെ കുട്ടിക്കാല മോഹം പൊലീസിൽ ചേരണമെന്നായിരുന്നു. പിതാവ് ഓം പ്രകാശ് ശർമ്മയും മാതാവ് ശൈൽ ശർമ്മയും. ഭോപ്പാലിലായിരുന്നു അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും വളർച്ചയുടെ പ്രധാനഘട്ടവും.
പൊലീസ് യൂണിഫോമിനോടുള്ള കുട്ടിക്കാല ആകർഷണം പിന്നീട് വ്യോമസേനയുടെ നീല യൂണിഫോമിലേക്കു വഴിമാറി. 1994 ജൂൺ 18ന് അവർ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ എജ്യുക്കേഷൻ ബ്രാഞ്ചിൽ കമ്മിഷൻഡ് ഓഫീസറായി പ്രവേശിച്ചു.
സർവീസ് നമ്പർ: 23043 EDN
പ്രവേശനം: 1994 ജൂൺ 18
വിഭാഗം: എജ്യുക്കേഷൻ ബ്രാഞ്ച്
വിങ് കമാൻഡർ: 2007 ജൂൺ 18
ഗ്രൂപ്പ് ക്യാപ്റ്റൻ: 2017 ജനുവരി 5
എയർ കമ്മഡോർ: 2024 ഡിസംബർ 1
എയർ വൈസ് മാർഷൽ: 2026 സെപ്റ്റംബർ 1
താഴത്തെ പടിയിൽനിന്ന് ടു-സ്റ്റാർ പദവിയിലേക്ക്
ഫ്ലയിങ് ഓഫീസർ തലത്തിൽ ആരംഭിച്ച സൈനികജീവിതം വിവിധ സ്ഥാനക്കയറ്റങ്ങളിലൂടെ മുന്നേറി. പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങൾ, ഫീൽഡ് സ്റ്റേഷനുകൾ, കമാൻഡ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ്, എയർ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
എയർ കമ്മഡോർ പദവിയിൽനിന്നാണ് ഇപ്പോൾ എയർ വൈസ് മാർഷലായത്. കരസേനയിലെ മേജർ ജനറലിനും നാവികസേനയിലെ റിയർ അഡ്മിറലിനും തുല്യമായ ടു-സ്റ്റാർ റാങ്കാണിത്.
ഐഐടിയെയും വ്യോമസേനയെയും ബന്ധിപ്പിച്ച ദൗത്യം
ഐഐടി കാൻപുരിലും പൂനെ സർവകലാശാലയിലും വ്യോമസേനയുടെ ചെയേഴ്സ് ഓഫ് എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ശക്തി ശർമ്മ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രതിരോധസേനയുടെ പ്രായോഗിക അനുഭവവും സർവകലാശാലകളിലെ ഗവേഷണവും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
ആധുനിക യുദ്ധം ആയുധങ്ങളുടെ മാത്രം മത്സരമല്ല; സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഗവേഷണത്തിന്റെയും തന്ത്രപരമായ അറിവിന്റെയും മത്സരമാണ്. ആ മാറ്റം അവരുടെ സൈനികജീവിതത്തിലും കാണാം.
സൈനിക് സ്കൂളിലും ആദ്യ വനിത
പഞ്ചാബിലെ സൈനിക് സ്കൂൾ കപൂർത്തലയുടെ പ്രിൻസിപ്പലായിരുന്ന ശക്തി ശർമ്മ, ഇന്ത്യയിലെ മൂന്ന് സേനകളിൽനിന്ന് ഒരു സൈനിക് സ്കൂളിനെ നയിച്ച ആദ്യ വനിതാ ഉദ്യോഗസ്ഥയുമാണ്. ഭാവിയിലെ സൈനികനേതൃത്വത്തെ ഒരുക്കുന്ന വിദ്യാലയത്തിൽനിന്ന് വ്യോമസേനയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ നേതൃത്വത്തിലേക്കാണ് അവരുടെ യാത്ര.
ലഭിച്ച പ്രധാന അംഗീകാരങ്ങൾ
1. മെഡിക്കൽ ഇതര വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യ വനിതാ ടു-സ്റ്റാർ ഓഫീസർ
ഇന്ത്യൻ കര–നാവിക–വ്യോമ സേനകളിലെ മെഡിക്കൽ വിഭാഗത്തിനു പുറത്തുനിന്ന് ടു-സ്റ്റാർ റാങ്കിലെത്തുന്ന ആദ്യ വനിതയാണ് ശക്തി ശർമ്മ.
അവർ ഇന്ത്യൻ സായുധസേനയിലെ ആദ്യ വനിതാ ടു-സ്റ്റാർ ഓഫീസറല്ല. മെഡിക്കൽ വിഭാഗത്തിലെ വനിതകൾ നേരത്തേ ഈ നിലയിലും അതിനുമുകളിലും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. മെഡിക്കൽ ഇതര വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യ വനിത എന്നതാണ് ശക്തി ശർമ്മയുടെ നേട്ടത്തിന്റെ കൃത്യമായ നിർവചനം.
2. ആദ്യ വനിതാ ഗ്രൂപ്പ് ക്യാപ്റ്റൻ
ലഭ്യമായ മുൻകാല റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, മെഡിക്കൽ വിഭാഗത്തിനു പുറത്തുനിന്ന് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഗ്രൂപ്പ് ക്യാപ്റ്റൻ റാങ്കിലെത്തിയ ആദ്യ വനിതയും ശക്തി ശർമ്മയാണ്.
3. സൈനിക് സ്കൂളിനെ നയിച്ച ആദ്യ വനിതാ സേനാ ഉദ്യോഗസ്ഥ
കരസേന, നാവികസേന, വ്യോമസേന എന്നിവ ചേർന്ന ത്രിസേനകളിൽനിന്ന് ഒരു സൈനിക് സ്കൂളിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്ത ആദ്യ വനിതാ ഓഫീസറാണ് അവർ. പഞ്ചാബിലെ സൈനിക് സ്കൂൾ കപൂർത്തലയുടെ പ്രിൻസിപ്പലായാണ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചത്.
4. പ്രതിരോധ–അക്കാദമിക സഹകരണത്തിന് നേതൃത്വം
ഐഐടി കാൻപുരിലും പൂനെ സർവകലാശാലയിലും ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ചെയേഴ്സ് ഓഫ് എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അവർ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. സൈനികപഠനം, തന്ത്രപരമായ ഗവേഷണം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയിൽ വ്യോമസേനയും സർവകലാശാലകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
അവർ കടന്നുപോയ സേവനാനുഭവങ്ങൾ
മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സേവനത്തിനിടെ ശക്തി ശർമ്മ പ്രവർത്തിച്ചത്:
വ്യോമസേനാ പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ
വിവിധ ഫീൽഡ് സ്റ്റേഷനുകളിൽ
കമാൻഡ് ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ
ദേശീയതലത്തിലുള്ള എയർ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സിൽ
സൈനിക് സ്കൂൾ ഭരണ–നേതൃത്വത്തിൽ
പ്രതിരോധ–സർവകലാശാല സഹകരണപദ്ധതികളിൽ
യുദ്ധവിമാനം പറത്തിയുള്ള ഓപ്പറേഷണൽ കരിയറല്ല അവരുടേത്. സേനയുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, പരിശീലനം, സ്ഥാപനനിർമാണം, അക്കാദമിക സഹകരണം, ഭരണനേതൃത്വം എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഉന്നതപദവിയിലെത്തിയത്.
മെഡിക്കൽ വിഭാഗത്തിനു പുറത്തുനിന്ന് ഇന്ത്യൻ സായുധസേനയിൽ ടു-സ്റ്റാർ റാങ്കിലെത്തുന്ന ആദ്യ വനിത എന്ന അംഗീകാരവും ഇനി അവരുടെ പേരിലാണ്. ഇത് ഒരാളുടെ സ്ഥാനക്കയറ്റം മാത്രമല്ല; സൈനികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലങ്ങളിലേക്കും വനിതകൾ എത്തുന്നതിന്റെ പ്രഖ്യാപനമാണ്.
Sources
