അലഹബാദ്, സെപ്റ്റംബർ 2-

മീററ്റ് കന്റോൺമെന്റിലെ ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് എട്ട് വർഷത്തോളം വീടുനികുതിയും വെള്ളക്കരവും സ്വീകരിച്ച ശേഷം അവരെ അനധികൃത താമസക്കാരായി കണക്കാക്കി കുടിയൊഴിപ്പിക്കാൻ ആരംഭിച്ച നടപടികൾ റദ്ദാക്കി അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25നാണ് ജസ്റ്റിസ് രോഹിത് രഞ്ജൻ അഗർവാൾ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. വിരേന്ദ്ര കുമാർ മനോചയും അനുരാധ അറോറയുമാണ് ഹർജിക്കാർ. കേന്ദ്രസർക്കാരും മറ്റ് രണ്ട് പേരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കായി അമൻ അഹ്സാനും ദേവാൻഷ് മിശ്രയും ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കായി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ, അനിൽ കുമാർ റായ്, പ്രശാന്ത് മാഥൂർ എന്നിവരാണ് ഹാജരായത്. 2017 നവംബർ 27ലെ എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസറുടെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ ഉത്തരവും അത് ശരിവച്ച 2026 ജൂലൈ 17ലെ മീററ്റ് അഡീഷണൽ ജില്ലാ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയുടെ ഉത്തരവുമാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. കേസ് നിയമപ്രകാരം വീണ്ടും തീരുമാനിക്കാൻ യോഗ്യമായ അധികാരിക്ക് കൈമാറാനും മൂന്ന് മാസത്തിനകം നടപടി പൂർത്തിയാക്കാനും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

2009 മുതൽ നികുതി സ്വീകരിച്ച ബോർഡ് 2017ൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടപടി തുടങ്ങി

മീററ്റ് കന്റോൺമെന്റിലെ അബു ലെയ്നിലുള്ള 190-ാം നമ്പർ ബംഗ്ലാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് തർക്കം. 0.276 ഏക്കർ വരുന്ന ഭൂമി ജനറൽ ലാൻഡ് രജിസ്റ്ററിൽ പഴയ ഗ്രാന്റായി അസിത് സർക്കാർ എന്നയാളുടെ പേരിലായിരുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വില്പനരേഖകളിലൂടെ കൈമാറ്റം നടന്നതിന് പിന്നാലെയാണ് ഒടുവിൽ വിരേന്ദ്ര കുമാർ മനോചയ്ക്കും അനുരാധ അറോറയ്ക്കും അവകാശം ലഭിച്ചത്. 2009ൽ ഇവരുടെ പേരുകൾ കന്റോൺമെന്റ് ബോർഡിന്റെ രേഖകളിൽ ചേർക്കുകയും വീടുനികുതിയും വെള്ളക്കരവും ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഹർജിക്കാർ 2009 മുതൽ നികുതി അടയ്ക്കുകയും ബോർഡ് രസീതുകൾ നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

2017ൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസർ നടത്തിയ പരിശോധനയ്ക്ക് പിന്നാലെയാണ് 1971ലെ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അനധികൃത താമസക്കാരെ ഒഴിപ്പിക്കൽ നിയമപ്രകാരം നടപടികൾ ആരംഭിച്ചത്. ഹർജിക്കാർ മറുപടി നൽകിയെങ്കിലും എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസർ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇതിനെതിരായ അപ്പീൽ 2026 ജൂലൈ 17ന് തള്ളിയതോടെയാണ് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 227 പ്രകാരം ഹർജിക്കാർ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

നികുതി ഈടാക്കിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനും കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഒരാൾ

കന്റോൺമെന്റ് ബോർഡിന്റെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസറും ഒരാൾ തന്നെയായിരുന്നുവെന്നതാണ് കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്. ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ എന്ന നിലയിൽ ഹർജിക്കാരുടെ കൈവശാവകാശവും വില്പനരേഖയും അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് അവരുടെ പേരിൽ വീടുനികുതിയും വെള്ളക്കരവും ആവശ്യപ്പെട്ടതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസർ എന്ന അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് എട്ട് വർഷത്തോളം യാതൊരു എതിർപ്പും ഉന്നയിച്ചില്ല. 2017ലാണ് കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടപടി തുടങ്ങിയത്. ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പെരുമാറ്റത്തിൽ കോടതി കടുത്ത അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി.

കൈമാറ്റം നിയമവിരുദ്ധമായിരുന്നെങ്കിൽ ഉടൻ നടപടി വേണമായിരുന്നെന്ന് കോടതി

ഹർജിക്കാരുടെ ഭൂമികൈമാറ്റം ബാധകമായ ചട്ടങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായിരുന്നെങ്കിൽ അധികൃതർ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ നടപടി സ്വീകരിക്കണമായിരുന്നുവെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ അതിന് പകരം 2009 മുതൽ 2017 വരെ വീടുനികുതിയും വെള്ളക്കരവും സ്വീകരിച്ച ശേഷമാണ് കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടപടിയിലേക്ക് നീങ്ങിയത്. 1971ലെ നിയമത്തിന്റെ നാലാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള നോട്ടീസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ ഉടൻ സ്വീകരിക്കാമായിരുന്നിട്ടും എട്ട് വർഷം മൗനം പാലിച്ചതാണ് കോടതി പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

ഒരേ വിഷയത്തിൽ പരസ്പരവിരുദ്ധ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ അധികാരികൾക്ക് കഴിയില്ല

ഒരേ സാഹചര്യത്തിൽ പരസ്പരവിരുദ്ധ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ പൊതുഅധികാരികൾക്ക് കഴിയില്ലെന്ന സ്ഥാപിത തത്വത്തിന് വിരുദ്ധമായാണ് ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ പ്രവർത്തിച്ചതെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. ഹർജിക്കാർ സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്ന കാര്യം അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് നികുതി സ്വീകരിക്കുകയും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അതേ ആളുകളെ അനധികൃത താമസക്കാരായി കണക്കാക്കി കുടിയൊഴിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്ത നടപടിയാണ് കോടതി ചോദ്യം ചെയ്തത്.

കന്റോൺമെന്റ് നിയമത്തിലെ 74, 81(4) വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം പ്രതിരോധ ഭൂമിയിലെ താമസക്കാരിൽ നിന്ന് നികുതി ഈടാക്കാൻ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്ക് ബാധ്യതയുണ്ടെന്നായിരുന്നു എതിർകക്ഷികളുടെ വാദം. എന്നാൽ അതേ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസറായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതിനാൽ അനധികൃത താമസമാണെന്ന് കരുതിയിരുന്നെങ്കിൽ 1971ലെ നിയമപ്രകാരം സമയബന്ധിതമായി നടപടി സ്വീകരിക്കേണ്ടിയിരുന്നുവെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

2017ലെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ ഉത്തരവും 2026ലെ അപ്പീൽ ഉത്തരവും റദ്ദാക്കി

2017 നവംബർ 27ന് എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസർ പുറപ്പെടുവിച്ച കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ ഉത്തരവും അതിനെതിരെ നൽകിയ അപ്പീൽ തള്ളിയ 2026 ജൂലൈ 17ലെ അഡീഷണൽ ജില്ലാ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയുടെ ഉത്തരവും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ ഹർജിക്കാർക്ക് സ്ഥലത്ത് തുടരാനുള്ള അന്തിമ അവകാശം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ സംബന്ധിച്ച വിഷയം യോഗ്യമായ അധികാരിക്ക് മുന്നിൽ വീണ്ടും പരിഗണിക്കാനാണ് നിർദേശം. ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും എസ്റ്റേറ്റ് ഓഫീസറും സ്വീകരിച്ച മുൻ നടപടികൾ കൂടി പരിഗണിച്ച് നിയമപ്രകാരം മൂന്ന് മാസത്തിനകം തീരുമാനമെടുക്കണം. ഹർജി ഭാഗികമായാണ് അനുവദിച്ചത്.

ദീർഘകാലം ഒരു നിലപാട് സ്വീകരിച്ച ശേഷം വിരുദ്ധ നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ഭരണകൂടത്തിന് നിയന്ത്രണം

ഈ വിധിയിൽ ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശമോ ഹർജിക്കാരുടെ താമസാവകാശമോ ഹൈക്കോടതി അന്തിമമായി തീർപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. പകരം, ഒരാളുടെ കൈവശാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് വർഷങ്ങളോളം നികുതി സ്വീകരിച്ച ശേഷം അതേ സാഹചര്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടപടി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ ഭരണാധികാരികളുടെ മുൻകാല പെരുമാറ്റവും പരിശോധിക്കപ്പെടണമെന്നാണ് ഉത്തരവിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്. സംസ്ഥാനതലത്തിൽ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നടപടികളിൽ അധികാരികൾ ഒരേ വിഷയത്തിൽ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ഭരണനിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന പരിശോധനയ്ക്ക് ഈ വിധിയിലെ നിരീക്ഷണം പ്രസക്തമാകും.