2 സെപ്തംബർ 2026

കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ അയ്യങ്കാളിയുടെ സ്ഥാനം മറ്റൊരു സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവിന്റെ സ്ഥാനമല്ല. ജാതിയുടെ ഏറ്റവും താഴത്തെ പടിയിൽ നിർത്തപ്പെട്ട മനുഷ്യന് “നിനക്കും മനുഷ്യനായി ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്” എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ അവകാശത്തിനായി നേരിട്ട് പോരാടിയ മഹാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

ശ്രീനാരായണ ഗുരു മനുഷ്യന്റെ മഹത്വത്തെ ജാതിയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, അയ്യങ്കാളി ആ ആശയത്തെ വയലിലേക്കും വഴിയിലേക്കും സ്കൂളിലേക്കും കൊണ്ടുവന്നു. ഗുരുവിന്റെ സമത്വദർശനം ഒരു വലിയ ആശയമായിരുന്നെങ്കിൽ, അയ്യങ്കാളിയുടെ മുന്നേറ്റം അതിനെ അവകാശപ്പോരാട്ടമാക്കി മാറ്റിയ ചരിത്രഘട്ടം ആയിരുന്നു.

അയ്യങ്കാളിയുടെ കാലത്തെ പുലയ സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതം അടിച്ചമർത്തലിന്റെ പല പാളികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതായിരുന്നു. പൊതുവഴിയിലൂടെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാനുള്ള അവകാശം പോലും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കാനുള്ള അവസരം പരിമിതമായിരുന്നു. കർഷകത്തൊഴിലാളികളായിരുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾ ഭൂവുടമകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് അയ്യങ്കാളി സാമൂഹിക പരിഷ്കാരത്തെ വെറും ഉപദേശമായി കാണാതെ സംഘടിതമായ അവകാശസമരമായി മാറ്റിയത്. കേരള സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനസാമഗ്രികളും അയ്യങ്കാളിയുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങളിൽ പൊതുവഴിയിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം, വിദ്യാഭ്യാസാവകാശം, തൊഴിലാളികളുടെ മെച്ചപ്പെട്ട വേതനം എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

1893ൽ വില്ലുവണ്ടിയിൽ പൊതുവഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച അയ്യങ്കാളിയുടെ പ്രതിഷേധം അതിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. മറ്റുള്ളവർക്ക് സാധാരണമായിരുന്ന ഒരു പൊതുവഴി പുലയന് നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, ആ നിരോധനം അംഗീകരിക്കില്ലെന്ന പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു അത്.  വഴിയിലൂടെ നടക്കാനുള്ള അവകാശത്തിൽ നിന്നാണ് അയ്യങ്കാളിയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് അതേ യാത്ര സ്കൂളിന്റെ വാതിലിലേക്കും എത്തി.

പെൺകുട്ടിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ പോരാട്ടത്തിന് മറ്റൊരു തീവ്രതയുണ്ടായിരുന്നു.

പുലയ കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഒരു പെൺകുട്ടിയായ പഞ്ചമിയെ ഊരൂട്ടമ്പലം സ്കൂളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ അയ്യങ്കാളി മുന്നിട്ടിറങ്ങി. 1914ൽ പഞ്ചമിയുടെ കൈപിടിച്ച് അയ്യങ്കാളി സ്കൂളിലെത്തിയെന്നും അവളെ ക്ലാസിൽ ഇരുത്തിയെന്നും കേരള സർക്കാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനെതിരായ സംഘർഷത്തിൽ സ്കൂൾ കത്തിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ന് പോലും ആ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയായി കത്തിയ ബെഞ്ചിന്റെ അവശിഷ്ടം സ്കൂൾ മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതായി സർക്കാർ രേഖ പറയുന്നു.

ആ സംഭവം ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ സ്കൂൾ പ്രവേശനത്തിനായുള്ള തർക്കമായി മാത്രം കാണുന്നത് വലിയ തെറ്റായിരിക്കും.

ഒരു പുലയ പെൺകുട്ടി സ്കൂളിൽ ഇരിക്കുന്നത് തന്നെ ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനമായി മാറിയിരുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് അയ്യങ്കാളി വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാമൂഹിക ആയുധമായി കണ്ടത്. “വിദ്യാഭ്യാസം” എന്നത് പരീക്ഷ പാസാകാനുള്ള മാർഗമല്ലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. അറിവ് ലഭിച്ചാൽ അടിമത്തത്തിന്റെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസാവകാശം നടപ്പാക്കാൻ അദ്ദേഹം സംഘടനയെയും തൊഴിലാളി ശക്തിയെയും ഉപയോഗിച്ചു.

ഇവിടെയാണ് അയ്യങ്കാളിയുടെ പോരാട്ടം കേരള നവോത്ഥാനത്തിൽ പുതിയൊരു ഉയരം നേടുന്നത്.

സ്കൂളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാത്ത കുട്ടിക്കുവേണ്ടി വയലിലെ ജോലി നിർത്തിവയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ചു.

വിദ്യാഭ്യാസാവകാശത്തെ തൊഴിൽ അവകാശവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ഈ സമരം അസാധാരണമായിരുന്നു. കർഷകത്തൊഴിലാളികൾ ജോലി നിർത്തിയാൽ ഭൂവുടമകളുടെ കാർഷിക വ്യവസ്ഥ തന്നെ പ്രതിസന്ധിയിലാകും. അങ്ങനെ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു സാമൂഹിക ആവശ്യം മാത്രമല്ല, തൊഴിലാളിയുടെ കൂട്ടായ ശക്തി ഉപയോഗിച്ച് നേടിയെടുക്കേണ്ട അവകാശം കൂടിയായി മാറി. കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല സംഘടിത തൊഴിലാളി സമരങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഈ വിദ്യാഭ്യാസസമരത്തെ ചരിത്രപഠനങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നു.

അയ്യങ്കാളിയുടെ സ്ത്രീകളോടുള്ള ഇടപെടൽ ഇതിലും ശക്തമായിരുന്നു.

പുലയ സ്ത്രീയുടെ വസ്ത്രവും ആഭരണവും പോലും ജാതിയുടെ അടയാളങ്ങളാക്കി മാറ്റിയിരുന്ന കാലമായിരുന്നു അത്. സ്ത്രീകൾക്ക് ശരീരം മാന്യമായി മറയ്ക്കാനുള്ള വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതിലും നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. കഴുത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്ന കല്ലുമാല അവരുടെ താഴ്ന്ന ജാതിസ്ഥാനം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നായി മാറിയിരുന്നു.

അയ്യങ്കാളി ഇതിനെതിരെ സ്ത്രീകളെ തന്നെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുവന്നു.

കല്ലുമാല ഉപേക്ഷിക്കുക. സ്വന്തം ശരീരത്തിന്മേൽ സ്വന്തം അവകാശം പ്രഖ്യാപിക്കുക.

1915ഓടെ ശക്തമായ രൂപം നേടിയ കല്ലുമാല സമരത്തിൽ പുലയ സ്ത്രീകൾ കൂട്ടമായി കല്ലുമാലകൾ ഉപേക്ഷിച്ചു. സാരി അല്ലെങ്കിൽ മേൽവസ്ത്രം ധരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനും അവർ മുന്നോട്ടുവന്നു. ഈ സമരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അക്കാദമിക് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, അത് ആഭരണം മാറ്റുന്നതിന്റെ ചെറിയ ആചാരപരിഷ്കാരമല്ലെന്നും  ജാതി നിർണ്ണയിച്ച സ്ത്രീശരീരത്തിന്റെ അപമാനത്തിനെതിരായ സ്വാഭിമാനപ്രഖ്യാപനമായിരുന്നുവെന്നുമാണ്.

ഇവിടെയാണ് അയ്യങ്കാളിയുടെ സ്ത്രീചിന്തയുടെ വലിയ പ്രത്യേകത.

സ്ത്രീയെ വെറും “വിദ്യാഭ്യാസം നൽകേണ്ട ഒരാൾ” എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം കണ്ടില്ല. അവളുടെ ശരീരം, വസ്ത്രം, സഞ്ചാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക മാന്യത എന്നിവയിൽ അവൾക്കുള്ള അവകാശം തന്നെ സ്ഥാപിച്ചെടുക്കുക ആയിരുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് പഞ്ചമിയുടെ സ്കൂൾ പ്രവേശനവും കല്ലുമാല സമരവും ഒരേ ചരിത്രത്തിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങളായി കാണേണ്ടത്.

ഒന്ന് പെൺകുട്ടിയുടെ കൈയിൽ പുസ്തകം നൽകാനുള്ള പോരാട്ടം. മറ്റൊന്ന് സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിന്മേൽ അവൾക്കുതന്നെ അവകാശമുണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച പോരാട്ടം.

ഇതായിരുന്നു അയ്യങ്കാളിയുടെ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണത.

1907ൽ സാധുജന പരിപാലന സംഘം രൂപീകരിച്ചതോടെ ഈ പോരാട്ടത്തിന് സംഘടിത രൂപം ലഭിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം, സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക മാന്യത തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പിന്നീട് അയ്യങ്കാളി ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭയിലും പ്രതിനിധിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. അതോടെ തെരുവിലെയും വയലിലെയും ശബ്ദം ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വേദിയിലേക്കും എത്തി.

ഇതാണ് ഗുരുവിൽ നിന്ന് അയ്യങ്കാളിയിലേക്കുള്ള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ വലിയ തുടർച്ച.

ഗുരു പറഞ്ഞു: മനുഷ്യൻ താഴ്ന്നവനല്ല.
അയ്യങ്കാളി ചോദിച്ചു: എന്നാൽ അവന് സ്കൂളിൽ കയറാൻ കഴിയാത്തതെന്തുകൊണ്ട്?
ഗുരു മനുഷ്യന്റെ ആത്മാഭിമാനം ഉണർത്തി.
അയ്യങ്കാളി ആ ആത്മാഭിമാനത്തെ അവകാശമായി തെരുവിലിറക്കി.

അതിനാൽ അയ്യങ്കാളിയുടെ ചരിത്രം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ധീരതയുടെ കഥ മാത്രമല്ല. ഒരു സമൂഹം “ഞങ്ങൾക്കും അവകാശമുണ്ട്” എന്ന് കൂട്ടായി പറയാൻ പഠിച്ച ചരിത്രമാണ്.

പഞ്ചമി സ്കൂളിൽ ഇരുന്ന ആ നിമിഷത്തിൽ ഒരു വാതിൽ തുറന്നു. കല്ലുമാല അഴിച്ചെറിഞ്ഞ സ്ത്രീകളുടെ കൈകളിൽ മറ്റൊരു വാതിൽ തുറന്നു. വയലിൽ പണിമുടക്കിയ തൊഴിലാളികളുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ മൂന്നാമത്തെ വാതിൽ തുറന്നു.

ആ വാതിലുകൾ ഓരോന്നും പിന്നീട് വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളിലേക്ക് വളർന്നു.

അതുകൊണ്ട് അയ്യങ്കാളിയെ ഓർക്കുന്നത് ഒരു പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിൽ പുഷ്പം വയ്ക്കുന്നതല്ല.

ഒരു പെൺകുട്ടിക്ക് സ്കൂളിൽ കയറാൻ പോലും പോരാടേണ്ടിവന്ന കാലം മറക്കാതിരിക്കുകയാണ്.

ഇന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു അവകാശമാണെന്ന് നമുക്ക് സ്വാഭാവികമായി തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന്റെ പിന്നിൽ പഞ്ചമിയെപ്പോലുള്ള കുട്ടികളുടെ ധൈര്യവും അയ്യങ്കാളിയെപ്പോലുള്ള പോരാളികളുടെ നിർഭയത്വവും ഉണ്ടെന്ന് ഓർക്കണം.

ഒരാൾ പത്ത് മീറ്റർ ഓടി. ഗുരു ആ ഓട്ടത്തിന് പുതിയ ദിശ നൽകി. അയ്യങ്കാളി അത് ഏറ്റവും പിന്നിൽ നിർത്തപ്പെട്ട മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

ആ ഓട്ടം അവിടെ നിന്നില്ല.

Sources

1. കേരള സർക്കാർ, “Remembering the Historic Event: Ayyankali Panchami Memorial School”
2. SCERT Kerala, Social Science Textbook
3. University of Calicut, School of Distance Education, Readings on Kerala
4. University of Calicut, MA History, History of Modern Kerala
5. Cambridge University Press, “Caste as Performance: Ayyankali and the Caste Scripts of Colonial Kerala,” Theatre Survey
6. SAGE, “Linking Radical Traditions and the Contemporary Dalit Women’s Movement: An Intergenerational Lens”