ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 31-

സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി കണക്കാക്കുമ്പോൾ മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ ഭൂമിയെ ഏത് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെന്നതല്ല, രേഖ നടപ്പാക്കുന്ന സമയത്ത് ഭൂമി യഥാർഥത്തിൽ എന്തിനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്നതാണ് നിർണായകമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ഹരീന്ദർ സിങ് സോധി നൽകിയ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 24ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ.ബി. പർദിവാല, കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരവിട്ടത്. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അനന്ത് കസ്‌ലിവാൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരും എതിർകക്ഷികൾക്കായി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ശിവ് മംഗൾ ശർമ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരും ഹാജരായി. രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി റദ്ദാക്കിയ സുപ്രീംകോടതി, സ്റ്റാമ്പ് അധികൃതരുടെയും രാജസ്ഥാൻ ടാക്സ് ബോർഡിന്റെയും തീരുമാനങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

തർക്കമായത് ഭൂമി വ്യാവസായികമാണോ വാണിജ്യമാണോ എന്നത്

സമ്മാനരേഖയിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഭൂമിയുടെ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി കണക്കാക്കുമ്പോൾ അത് വ്യാവസായിക സ്വത്തായാണോ വാണിജ്യ സ്വത്തായാണോ പരിഗണിക്കേണ്ടത് എന്നതായിരുന്നു കേസിലെ പ്രധാന ചോദ്യം. രേഖയിൽ ഭൂമി താമസ ആവശ്യത്തിനുള്ളതായാണ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നത്. വ്യാവസായിക ഭൂമിയേക്കാൾ താമസ ഭൂമിക്ക് ഉയർന്ന നിരക്കും വാണിജ്യ ഭൂമിയേക്കാൾ കുറഞ്ഞ നിരക്കുമായിരുന്നു ബാധകമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

സോധി കാർപെറ്റ്സ് ഷോറൂമെന്ന് സബ് രജിസ്ട്രാർ

സ്ഥലം പരിശോധിച്ച സബ് രജിസ്ട്രാർ, സോധി കാർപെറ്റ്സ് എന്ന പേരിൽ ഷോറൂം പ്രവർത്തിക്കുന്നതും സമീപത്ത് നിരവധി വാണിജ്യ സ്ഥാപനങ്ങളുള്ളതും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഭൂമിയെ വാണിജ്യ ആവശ്യത്തിനുള്ളതായി വിലയിരുത്തി. എന്നാൽ രാജസ്ഥാൻ സ്റ്റാമ്പ് നിയമപ്രകാരമുള്ള കളക്ടറുടെ പരിശോധനയിൽ കെട്ടിടത്തിൽ ഫാക്ടറിയും നിർമാണ പ്രവർത്തനവുമാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്തി. കളക്ടറുടെ നിലപാട് രാജസ്ഥാൻ ടാക്സ് ബോർഡും അംഗീകരിച്ചു.

സാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം വാണിജ്യ ഭൂമിയാകില്ല

സ്റ്റാമ്പ് അധികൃതരുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി പിന്നീട് തിരുത്തിയിരുന്നു. വ്യാവസായിക മേഖലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുകയും നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനം മാത്രമായി നടക്കുകയും ചെയ്താലേ ഭൂമിയെ വ്യാവസായികമായി കാണാനാകൂ എന്ന നിലപാടാണ് ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. നിർമ്മിച്ച സാധനങ്ങൾ അവിടെ വിൽക്കുകയും ചെയ്തതിനാൽ കെട്ടിടം വാണിജ്യ ആവശ്യത്തിനുള്ളതാണെന്നും ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഈ സമീപനമാണ് സുപ്രീംകോടതി തള്ളിയത്.

ഫാക്ടറിയിൽ ഉൽപ്പന്ന വിൽപ്പനയും സ്വാഭാവികമെന്ന് കോടതി

നിർമ്മിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും അതേ സ്ഥലത്ത് ചില്ലറ വിൽപ്പന നടത്തുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം വ്യാവസായിക സ്വത്ത് വാണിജ്യ സ്വത്തായി മാറില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. സ്ഥലത്ത് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നതായി കളക്ടറുടെ നേരിട്ടുള്ള പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്തിയതും സ്ഥാപനം ഫാക്ടറിയായും വ്യവസായമായും രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നതും കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചു.

മാസ്റ്റർ പ്ലാനിലെ വിഭാഗീകരണം മാത്രം നോക്കേണ്ടതില്ല

രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ 2004ലെ സർക്കുലറാണ് കേസിൽ നിർണായകമായത്. രേഖ നടപ്പാക്കുന്ന സമയത്ത് ഭൂമി വ്യാവസായിക ആവശ്യത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ റീക്കോ വ്യാവസായിക മേഖലയിലാണെങ്കിൽ, അതുമല്ലെങ്കിൽ വ്യാവസായിക ആവശ്യത്തിലേക്ക് മാറ്റിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ വ്യാവസായിക നിരക്കിൽ വില കണക്കാക്കാമെന്നാണ് സർക്കുലറിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ ഭൂമിയുടെ ഉപയോഗമാണ് വിലനിർണയിക്കുന്നത്; മാസ്റ്റർ പ്ലാനിലെ വിഭാഗീകരണമല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി വിധി റദ്ദാക്കി

സർക്കാർ സർക്കുലറിൽ ഇല്ലാത്ത മാനദണ്ഡമാണ് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി കൊണ്ടുവന്നതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ ഹൈക്കോടതി വിധി റദ്ദാക്കി സ്റ്റാമ്പ് അധികൃതരുടെയും രാജസ്ഥാൻ ടാക്സ് ബോർഡിന്റെയും തീരുമാനങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ഹരീന്ദർ സിങ് സോധിയുടെ അപ്പീലും അനുവദിച്ചു.

അധികമായി നൽകിയ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി തിരികെ കിട്ടില്ല

ഭൂമിയെ താമസ ആവശ്യത്തിനുള്ളതായി കണക്കാക്കി സമ്മാനരേഖയിൽ നൽകിയ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി വ്യാവസായിക നിരക്കിനെക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നെങ്കിലും അധിക തുക തിരികെ ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. രേഖ തയ്യാറാക്കിയയാൾ സ്വമേധയാ താമസ ഭൂമിയുടെ നിരക്ക് സ്വീകരിച്ചാണ് തുക അടച്ചതെന്നതാണ് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

ഭൂമിയുടെ യഥാർഥ ഉപയോഗത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം

ഈ കേസിൽ രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രത്യേക സർക്കുലർ വ്യാഖ്യാനിച്ചാണ് സുപ്രീംകോടതി തീരുമാനത്തിലെത്തിയത്. അതിനാൽ മാസ്റ്റർ പ്ലാനിലെ വിഭാഗീകരണം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി നിശ്ചയിക്കുന്നതിനുപകരം ബാധകമായ നിയമവും സർക്കുലറും ഭൂമിയുടെ യഥാർഥ ഉപയോഗവും പരിശോധിക്കണമെന്നതാണ് വിധിയിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് വ്യാവസായിക സ്ഥാപനത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം അതിനെ വാണിജ്യ സ്വത്തായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന സുപ്രീംകോടതിയുടെ വ്യാഖ്യാനം സമാ