ജോധ്പുർ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21:

വേർപിരിഞ്ഞു കഴിയുന്ന പിതാവ് സമ്മതം നൽകുന്നില്ലെന്ന കാരണത്താൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിക്ക് പാസ്‌പോർട്ട് നിഷേധിക്കാനാകില്ലെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. വിദേശത്ത് പഠിക്കാൻ പാസ്‌പോർട്ട് ആവശ്യപ്പെട്ട 17 വയസ്സുകാരൻ റിദ്ധം ദിയോറ മാതാവ് അനിത ദിയോറ മുഖേന നൽകിയ ഹർജി 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് അനുവദിച്ച ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധണ്ഡ്, കുട്ടിക്ക് കൂടുതൽ കാലതാമസമില്ലാതെ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകാൻ പാസ്‌പോർട്ട് അധികൃതരോട് നിർദേശിച്ചു. കേന്ദ്രസർക്കാർ, റീജിയണൽ പാസ്‌പോർട്ട് ഓഫീസർ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ രാഹുൽ സോണിയും എതിർകക്ഷികൾക്കായി അഭിഭാഷകൻ നവനീത് സിങ് ബിർഖും ഹാജരായി.

പിതാവിന്റെ സമ്മതമില്ലെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ പാസ്‌പോർട്ട് തടയരുത്

പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിയുടെ പാസ്‌പോർട്ടിന് മാതാപിതാക്കളിൽ ഒരാൾ സമ്മതം നൽകാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടായാലും നിശ്ചിത സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിച്ചാൽ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പാസ്‌പോർട്ട് ചട്ടങ്ങളിലെ അനുബന്ധം സി സമർപ്പിച്ചാൽ ഇരുവരുടെയും സമ്മതം നിർബന്ധമാക്കാൻ പാസ്‌പോർട്ട് അധികൃതർക്ക് കഴിയില്ലെന്നാണ് വിധി.

വിദേശപഠനത്തിനുള്ള അപേക്ഷ പിതാവിന്റെ സമ്മതമില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് തടഞ്ഞു

വിദേശത്ത് പഠിക്കാനാണ് റിദ്ധം ദിയോറ മാതാവ് മുഖേന പാസ്‌പോർട്ടിന് അപേക്ഷിച്ചത്. എന്നാൽ പിതാവിന്റെ സമ്മതം അപേക്ഷയ്ക്കൊപ്പം ഇല്ലെന്ന സാങ്കേതിക കാരണത്താൽ അധികൃതർ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകിയില്ല. മാതാപിതാക്കളുടെ വിവാഹം 2022 ജൂൺ ഒമ്പതിന് പാലി കുടുംബകോടതി വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. അതിനുശേഷവും കുട്ടി മാതാവിനൊപ്പമാണ് കഴിയുന്നതെന്ന് ഹൈക്കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണം തേടി പിതാവ് കോടതിയെ സമീപിച്ചിട്ടില്ല

കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശമോ സന്ദർശനാവകാശമോ ആവശ്യപ്പെട്ട് പിതാവ് ഇതുവരെ അപേക്ഷ നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ കുട്ടി നിയമപരമായി മാതാവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. കുടുംബകോടതിയുടെ വിവാഹമോചന വിധിയിൽ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണം സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവില്ലെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം പാസ്‌പോർട്ട് നിഷേധിക്കാനാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വിദേശയാത്ര വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ വിദേശയാത്രയ്ക്കുള്ള അവകാശവും ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന ന്യായവും നീതിപൂർവവുമായ നടപടിയിലൂടെയല്ലാതെ ഈ അവകാശം ഇല്ലാതാക്കാനാകില്ല. വിദേശപഠനത്തിലൂടെ മികച്ച ഭാവി നേടാനുള്ള കുട്ടിയുടെ അവസരം ഒരു രക്ഷിതാവിന്റെ തീരുമാനത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് തടയാൻ കഴിയില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

കുട്ടികൾ മാതാപിതാക്കളുടെ സ്വത്തല്ല; അവർ സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികൾ

കുട്ടികൾ മാതാപിതാക്കളുടെ സ്വത്തല്ലെന്നും നിയമത്തിന് മുന്നിൽ അവർ സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികളാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മാതാപിതാക്കൾ കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷകരാണ്, ഉടമകളല്ല. പഠനത്തിനും മികച്ച ഭാവിക്കും വിദേശത്തേക്ക് പോകാനുള്ള കുട്ടിയുടെ അവകാശം പിതാവിന്റെ സമ്മതമില്ലെന്ന കാരണത്താൽ നഷ്ടപ്പെടുത്തരുതെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.

പാസ്‌പോർട്ട് ഉടൻ നൽകണം; ഹർജി അനുവദിച്ചു

റിദ്ധം ദിയോറയുടെ ഹർജി അനുവദിച്ച ഹൈക്കോടതി കൂടുതൽ കാലതാമസമില്ലാതെ പാസ്‌പോർട്ട് നൽകണമെന്ന് ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതരോട് നിർദേശിച്ചു. അനുബന്ധം സി സമർപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു രക്ഷിതാവ് സമ്മതം നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചാലും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിക്ക് പാസ്‌പോർട്ട് നൽകാൻ നിലവിലെ ചട്ടങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്നുവെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വേർപിരിഞ്ഞ മാതാപിതാക്കളുടെ കുട്ടികളുടെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷകൾക്ക് നിർണായക വ്യക്തത

രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി സംസ്ഥാനത്തെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ അധികൃതർ സ്വീകരിക്കേണ്ട സമീപനത്തിന് വ്യക്തത നൽകുന്നു. മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കം കുട്ടിയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശത്തിന് തടസ്സമാകരുതെന്നും പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷകൾ സാങ്കേതിക കാരണങ്ങൾ മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി യാന്ത്രികമായി നിരസിക്കരുതെന്നുമാണ് വിധിയിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.