മധ്യപ്രദേശിലെ ആദിവാസി ക്ഷേമപദ്ധതികൾ ഗുണഭോക്താക്കളിലെത്തുന്നുണ്ടോ; നേരിട്ടെത്തി വിലയിരുത്തി കേന്ദ്ര സംഘം

ഇൻഡോർ (മധ്യപ്രദേശ്) / 2026  / ഓഗസ്റ്റ് 20

കേന്ദ്ര ആദിവാസികാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ക്ഷേമപദ്ധതികൾ താഴെത്തട്ടിൽ എങ്ങനെ നടപ്പാകുന്നുവെന്ന് പരിശോധിക്കാൻ മന്ത്രാലയ സെക്രട്ടറി രഞ്ജന ചോപ്ര ഓഗസ്റ്റ് 20ന് മധ്യപ്രദേശിലെ ഇൻഡോർ ഡിവിഷനിൽ വിപുലമായ സന്ദർശനവും പുരോഗതി അവലോകനവും നടത്തി. അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറി മനീഷ് ഠാക്കൂറും ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ആദിവാസി ഗുണഭോക്താക്കളുമായി നേരിട്ട് സംസാരിച്ച് പദ്ധതികളുടെ യഥാർഥ സ്ഥിതി മനസ്സിലാക്കുകയായിരുന്നു സന്ദർശനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. മധ്യപ്രദേശ് ആദിവാസി ക്ഷേമ വകുപ്പ് പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി ഗുൽഷൻ ബമ്രയും വകുപ്പിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും സംഘത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു.

വിദ്യാർഥികളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ കേട്ട് തുടക്കം

ഇൻഡോറിലെ മൊറോഡിലുള്ള പ്രത്യേക ദുർബല ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങൾക്കായുള്ള ഏകലവ്യ മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂളിലായിരുന്നു ആദ്യ സന്ദർശനം. ആറ് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വരെയുള്ള വിദ്യാർഥികളുമായും അധ്യാപകരുമായും സെക്രട്ടറി സംസാരിച്ചു. ദിവസേനയുള്ള പഠനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ സ്മാർട്ട് ക്ലാസ് മുറികളും കണ്ടു. എൻജിനീയർമാരും സംരംഭകരും വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രൊഫഷണലുകളും ആകണമെന്ന ആഗ്രഹം വിദ്യാർഥികൾ പങ്കുവച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രി ജൻമൻ, ധർത്തി ആബാ ജനജാതീയ ഗ്രാമ ഉത്കർഷ് അഭിയാൻ എന്നിവയുടെ ഭാഗമായി പട്ടികവർഗ കുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേക ദുർബല ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കും ലഭിക്കുന്ന നിലവാരമുള്ള താമസവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്.

മഹേശ്വരി സാരികളിലൂടെ ആദിവാസി വനിതകൾക്ക് വരുമാനം

തുടർന്ന് ഖാർഗോൺ ജില്ലയിലെ മഹേശ്വറിലുള്ള ബങ്കർ സുവിധാ കേന്ദ്രം സംഘം സന്ദർശിച്ചു. ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യത്തിന് കീഴിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സഹായ സംഘമാണ് കേന്ദ്രം നടത്തുന്നത്. പ്രശസ്തമായ മഹേശ്വരി സാരികൾ നെയ്യുന്ന പട്ടികവർഗ വനിതകളാണ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പ്രതിദിനം ആയിരം മുതൽ രണ്ടായിരം വരെ സാരികൾ നിർമിക്കുന്നു. ട്രൈഫെഡ്, സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ, ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവ ഒരുക്കുന്ന വിപണി ബന്ധങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇവ വിൽപ്പനയ്ക്കെത്തുന്നത്. കേന്ദ്രത്തിലെ ഒരു നെയ്ത്തുകാരി അടുത്തിടെ ഡൽഹിയിലെ ഫാഷൻ പ്രദർശനത്തിൽ റാംപിൽ നടന്നതായും സെക്രട്ടറിയെ അറിയിച്ചു. നീറ്റ് യോഗ്യത നേടിയ വിദ്യാർഥി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പട്ടികവർഗ വിദ്യാർഥികളെയും വനാവകാശ നിയമപ്രകാരം പട്ടയം ലഭിച്ചവരെയും സെക്രട്ടറി കണ്ടു സംസാരിച്ചു.

റേഷൻ കാർഡ് മുതൽ പദ്ധതികളിൽ ചേരുന്നതുവരെ ഒരിടത്ത്

ഖാർഗോൺ ജില്ലയിലെ കെരിയാഖേരിയിലുള്ള ആദി സേവാ കേന്ദ്രത്തിലും സംഘം എത്തി. ആദിവാസി സമൂഹത്തിന്റെ ശാക്തീകരണത്തിനായി ഒറ്റകേന്ദ്ര സംവിധാനമായാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. റേഷൻ കാർഡ് മുതൽ വിവിധ പദ്ധതികളിൽ ചേരുന്നതുവരെയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ പട്ടികവർഗക്കാർ കേന്ദ്രത്തിലെ പ്രത്യേക രജിസ്റ്ററിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് സെക്രട്ടറി നേരിട്ട് കണ്ടു. രാജ്യവ്യാപകമായി നടത്തിയ ജൻ സുൻവായി പൊതുജന പരാതി കേൾക്കലിനും അടുത്തിടെ കേന്ദ്രം വേദിയായിരുന്നു. ഇതിലൂടെ പരാതിപരിഹാര സംവിധാനം സമൂഹത്തിന് കൂടുതൽ അടുത്തെത്തി. സമീപത്തുതന്നെ ഇത്തരം സൗകര്യം ലഭിക്കുന്നതിൽ സന്തോഷമുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്രത്തിലെ പട്ടികവർഗ വനിതകൾ സെക്രട്ടറിയോട് പറഞ്ഞു.

ഹോംസ്റ്റേ മുതൽ അരിവാൾകോശ രോഗ ചികിത്സ വരെ

ഖാർഗോൺ ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ആദിവാസി കുടുംബം നടത്തുന്ന ട്രൈബൽ ഹോംസ്റ്റേയും സംഘം സന്ദർശിച്ചു. സമൂഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗ്രാമീണ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ മാതൃകയായാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വിശാലവും വൃത്തിയുള്ളതും നന്നായി പരിപാലിക്കുന്നതുമായ മുറികളും പ്രത്യേക അടുക്കളയും ഇവിടെയുണ്ട്. രാത്രിക്ക് ന്യായമായ നിരക്കാണ് ഈടാക്കുന്നത്. ആഴ്ചയിലുടനീളം മികച്ച താമസക്കാരുണ്ടെന്നും വാരാന്ത്യത്തിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകളെത്തുന്നതെന്നും അധികൃതർ അറിയിച്ചു. സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിയോഗിച്ച ഏജൻസി ഹോംസ്റ്റേ ഉടമകൾക്ക് പരിശീലനവും തുടർസഹായവും നിരീക്ഷണവും നൽകുന്നുണ്ട്. കൂടുതൽ ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾ ഈ ഉപജീവനമാർഗത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ നിലവാരവും സ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. വിനോദസഞ്ചാരത്തിലൂടെ ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾ എങ്ങനെ സുസ്ഥിര ഉപജീവനം കണ്ടെത്തുന്നുവെന്ന് സെക്രട്ടറി ഹോംസ്റ്റേ ഉടമയുമായി സംസാരിച്ചു മനസ്സിലാക്കി. തുടർന്ന് ഇൻഡോറിലെ അരിവാൾകോശ രോഗത്തിനായുള്ള സെന്റർ ഓഫ് കോംപിറ്റൻസും സന്ദർശിച്ചു. ആദിവാസി ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ അരിവാൾകോശ രോഗം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചത്. രോഗനിർണയ പരിശോധന, കൗൺസലിങ്, ചികിത്സാ സഹായം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ സെക്രട്ടറി വിലയിരുത്തി.

എല്ലാ അർഹ കുടുംബങ്ങളിലേക്കും പദ്ധതി എത്തണമെന്ന് നിർദേശം

ഇൻഡോർ ഡിവിഷണൽ കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസിൽ സെക്രട്ടറി അധ്യക്ഷയായ പുരോഗതി അവലോകന യോഗത്തോടെയാണ് സന്ദർശനം അവസാനിച്ചത്. മധ്യപ്രദേശിലാകെയും പ്രത്യേകിച്ച് ഇൻഡോർ ഡിവിഷനിലെയും ആദിവാസികാര്യ മന്ത്രാലയ പദ്ധതികളുടെ നടത്തിപ്പ് യോഗം വിലയിരുത്തി. ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകളുടെ പ്രതിനിധികളും സംസ്ഥാന ആദിവാസി ക്ഷേമ വകുപ്പിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും നേരിട്ട് പങ്കെടുത്തു. ഡിവിഷനിലെ മറ്റു ജില്ലകളിലെ കളക്ടർമാർ ദൃശ്യസമ്മേളനത്തിലൂടെയാണ് പങ്കെടുത്തത്. എല്ലാ അർഹ ആദിവാസി കുടുംബങ്ങളിലേക്കും ആവാസകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും പദ്ധതികളുടെ ആനുകൂല്യം എത്തിക്കാൻ സമയബന്ധിതമായ ഏകോപിത നടപടി വേണമെന്ന് സെക്രട്ടറി നിർദേശിച്ചു. പദ്ധതികളുടെ പൂർണ വ്യാപനം വേഗത്തിലാക്കാനും കളക്ടർമാരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആദി സേവാ കേന്ദ്രങ്ങൾ പോലുള്ള സ്ഥാപനസംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം നൈപുണ്യാധിഷ്ഠിത സംരംഭങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ വിനോദസഞ്ചാരം, നിലവാരമുള്ള താമസവിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിലൂടെ സുസ്ഥിര ആദിവാസി ഉപജീവനത്തിന് പിന്തുണ നൽകുന്നതിലാണ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ ശ്രദ്ധയെന്ന് സന്ദർശനം വ്യക്തമാക്കി.

.