ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 18-

ഉപഭോക്തൃ കേസുകൾ ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, ദേശീയ കമ്മീഷനുകളിൽ ഏതാണ് പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ ഉപഭോക്താവ് നൽകിയ തുക മാത്രം മാനദണ്ഡമാക്കുന്ന നിലവിലെ വ്യവസ്ഥ പ്രായോഗികമായി എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിശദീകരിക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. എം.എസ്. ഏവൺ എലാസ്റ്റോമേഴ്സ് ഇന്ത്യയും എം.എസ്. ബജാജ് അലയൻസ് ജനറൽ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനി ലിമിറ്റഡും മറ്റുള്ളവരും തമ്മിലുള്ള ഇൻഷുറൻസ് തർക്കം 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18ന് പരിഗണിക്കവെയാണ് ജസ്റ്റിസ് കെ.വി. വിശ്വനാഥൻ, ജസ്റ്റിസ് അരുൺ പള്ളി എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് വിഷയം വിശാലമായി പരിശോധിച്ചത്. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗഗൻ ഗുപ്തയും കേന്ദ്രത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ വിക്രംജിത് ബാനർജിയും ഹാജരായി. കേന്ദ്രത്തിന് വിശദമായ സത്യവാങ്മൂലം നൽകാൻ ആറാഴ്ച അനുവദിച്ച കോടതി കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ 8ലേക്ക് മാറ്റി. ഇത് അന്തിമവിധിയല്ല.

നൽകിയ തുക മാത്രം നോക്കിയാൽ ചില കേസുകൾ എവിടെ നൽകും?

2019ലെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം സാധനത്തിനോ സേവനത്തിനോ ഉപഭോക്താവ് നൽകിയ തുകയാണ് ഏത് ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന് കേസ് പരിഗണിക്കാമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിലെ അടിസ്ഥാന മാനദണ്ഡം. 1986ലെ പഴയ നിയമത്തിൽ സാധനത്തിന്റെയോ സേവനത്തിന്റെയോ മൂല്യവും ആവശ്യപ്പെടുന്ന നഷ്ടപരിഹാരവും കൂടി പരിഗണിച്ചിരുന്നു. പുതിയ രീതിയിൽ ചില പ്രായോഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിക്ക് മുന്നിൽ ഉയർന്ന വാദം.

സ്ഥിരനിക്ഷേപത്തിന് പ്രത്യേകം തുക നൽകിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ കേസ് എവിടെ?

ബാങ്കിൽ സ്ഥിരനിക്ഷേപ അക്കൗണ്ട് തുറക്കുന്നതിന് ഉപഭോക്താവ് പ്രത്യേകം പ്രതിഫലം നൽകിയിട്ടില്ലാത്ത സാഹചര്യം മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗഗൻ ഗുപ്ത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നിക്ഷേപത്തുകയോ പലിശയോ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഉപഭോക്തൃ തർക്കമുണ്ടാകാം. എന്നാൽ സേവനത്തിന് നൽകിയ തുക മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയാൽ അത്തരം കേസ് ഏത് കമ്മീഷനിൽ നൽകണമെന്നതിൽ പ്രശ്നമുണ്ടാകാമെന്നാണ് വാദം.

ഒരേ ചികിത്സ; പണം നൽകിയവർക്കും സൗജന്യ ചികിത്സ ലഭിച്ചവർക്കും വ്യത്യസ്ത സ്ഥിതിയോ?

സബ്സിഡി നിരക്കിലുള്ള ചികിത്സയും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി. ഒരേ സ്ഥാപനത്തിൽ ചില രോഗികൾ പണം നൽകി ചികിത്സ നേടുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് പണം നൽകാതെ ചികിത്സ ലഭിക്കാം. ഇരുവരും നിയമത്തിലെ ഉപഭോക്താവിന്റെ നിർവചനത്തിൽ ഉൾപ്പെടാവുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, നൽകിയ തുക മാത്രം പണപരിധിയുടെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാൽ ഏത് കമ്മീഷനെ സമീപിക്കണമെന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാമെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

രണ്ടരക്കോടിയുടെ കാറിൽ ചില്ല് തകരാറായാലും ദേശീയ കമ്മീഷനിലേക്കോ?

രണ്ടരക്കോടി രൂപ വിലയുള്ള കാർ വാങ്ങിയ ഒരാളുടെ പരാതി ഒരു വിൻഡ്ഷീൽഡിന്റെ തകരാറിനെക്കുറിച്ച് മാത്രമാണെങ്കിൽ പോലും നൽകിയ തുകയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദേശീയ കമ്മീഷനെ സമീപിക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടാകാമെന്ന് വാദത്തിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മറുവശത്ത് രണ്ടരക്കോടിയുടെ കാറിന് 40 ലക്ഷം രൂപ മുൻകൂർ നൽകിയ ശേഷം വാഹനം ലഭിക്കാൻ വൈകിയാൽ നൽകിയ തുക മാത്രം കണക്കാക്കി ജില്ലാ കമ്മീഷനെ സമീപിക്കേണ്ടിവരാമെന്നും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി.

വീടിന്റെ ചെറിയ തകരാറിനും മുഴുവൻ വില കണക്കാക്കേണ്ടിവരുമോ?

വീടിലെയോ ഫ്ലാറ്റിലെയോ ചില ഫിറ്റിങ്ങുകളെക്കുറിച്ച് മാത്രമാണ് പരാതിയെങ്കിലും അവയ്ക്ക് പ്രത്യേകം വില രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ വീടിന്റെ വില പരിഗണിക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടാകാമെന്നും വാദമുയർന്നു. അങ്ങനെ വന്നാൽ ചെറിയൊരു തകരാറിനെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതിയും ഉയർന്ന ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന്റെ പരിധിയിലേക്ക് പോകുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

ഉപഭോക്തൃ സംഘടന കേസ് നൽകിയാൽ ‘നൽകിയ തുക’ എങ്ങനെ കണക്കാക്കും?

ഉപഭോക്തൃ പരാതി എല്ലായ്പ്പോഴും സാധനം വാങ്ങിയ വ്യക്തി തന്നെ നൽകണമെന്നില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഉപഭോക്തൃ സംഘടനകൾക്കും കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കും കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റിക്കും പരാതി നൽകാം. അത്തരം കേസുകളിൽ പരാതി നൽകുന്ന കക്ഷി നേരിട്ട് നൽകിയ തുക എന്ന ചോദ്യം തന്നെ ഉയരാമെന്നും ഇത് പരിശോധിക്കേണ്ട വിഷയമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

നിലവിലെ നിയമം റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; പ്രവർത്തനരീതി അറിയണമെന്ന് കോടതി

നൽകിയ തുകയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പണപരിധി നിശ്ചയിക്കുന്ന 2019ലെ നിയമവ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. 2025ലെ ഋതു മിഹിർ പാഞ്ചൽ കേസിൽ ജസ്റ്റിസ് പി.എസ്. നരസിംഹ, ജസ്റ്റിസ് മനോജ് മിശ്ര എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് ഈ സംവിധാനം ഭരണഘടനാപരമാണെന്ന് ശരിവച്ചിരുന്നു. നിയമനിർമാണ സഭയ്ക്ക് ഇത്തരമൊരു മാനദണ്ഡം നിശ്ചയിക്കാനുള്ള അധികാരത്തെ ഇപ്പോഴത്തെ ബെഞ്ചും ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടില്ല. പ്രായോഗികമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഈ സംവിധാനം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുമെന്നാണ് കോടതി കേന്ദ്രത്തോട് വിശദീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

ദേശീയ കമ്മീഷന്റെ പരിധി പത്തുകോടിയിൽ നിന്ന് രണ്ടുകോടിയാക്കിയത് എന്തിന്?

ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്കപരിഹാര കമ്മീഷന്റെ പണപരിധി പത്തുകോടി രൂപയിൽ നിന്ന് രണ്ടുകോടി രൂപയായി കുറച്ചതിന്റെ കാരണവും കേന്ദ്രം വിശദീകരിക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. 2021 ഡിസംബർ 30ലെ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെയാണ് പരിധിയിൽ മാറ്റം വന്നത്. നിലവിൽ 50 ലക്ഷം രൂപവരെ ജില്ലാ കമ്മീഷനും 50 ലക്ഷത്തിന് മുകളിൽ രണ്ടുകോടി രൂപവരെ സംസ്ഥാന കമ്മീഷനും രണ്ടുകോടിക്ക് മുകളിലുള്ള കേസുകൾ ദേശീയ കമ്മീഷനുമാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്രത്തിന് ആറാഴ്ച; കേസ് ഒക്ടോബർ 8ന് വീണ്ടും

ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വിശദമായ മറുപടി നൽകാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് സുപ്രീംകോടതി ആറാഴ്ച അനുവദിച്ചു. ദേശീയ കമ്മീഷന്റെ പണപരിധി കുറച്ചതിന്റെ കാരണവും വിശദീകരിക്കണം. കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ 8ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും. അതിനാൽ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനുകളുടെ നിലവിലെ പണപരിധിയിൽ ഇപ്പോൾ മാറ്റമൊന്നും വന്നിട്ടില്ല.

അന്തിമവിധി വന്നാൽ ഉപഭോക്തൃ കേസുകളുടെ പണപരിധിയിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തത വരാം

നിലവിലെ വ്യവസ്ഥയുടെ ഭരണഘടനാ സാധുത നേരത്തെ സുപ്രീംകോടതി ശരിവച്ചതിനാൽ പുതിയ നടപടി ആ വിധി റദ്ദാക്കുന്നതല്ല. എന്നാൽ സ്ഥിരനിക്ഷേപം, ചികിത്സ, ഇൻഷുറൻസ്, വീട്, വാഹനം തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത ഇടപാടുകളിൽ ‘നൽകിയ തുക’ എങ്ങനെ കണക്കാക്കി ശരിയായ കമ്മീഷൻ കണ്ടെത്തണം എന്നതിൽ കോടതി കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നടപടിയിലൂടെ തുറന്നിരിക്കുന്നത്. അതിന്റെ രാജ്യവ്യാപക നിയമഫലം കോടതി പിന്നീട് പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഉത്തരവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.