ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 14
കോടതിക്ക് പുറത്തുതന്നെ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനുള്ള ബദൽ തർക്കപരിഹാര സംവിധാനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യസ്ഥത, കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അറിയിച്ചു. രാജ്യസഭയിൽ നൽകിയ എഴുത്തുപരമായ മറുപടിയിലാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. 2026 മാർച്ചിലെ കണക്കനുസരിച്ച് രാജ്യത്ത് 452 ബദൽ തർക്കപരിഹാര കേന്ദ്രങ്ങളും 1,394 മധ്യസ്ഥതാ കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
നിയമ-നീതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള സഹമന്ത്രിയും പാർലമെന്ററികാര്യ സഹമന്ത്രിയുമായ അർജുൻ റാം മേഘ്വാളാണ് വിവരങ്ങൾ രാജ്യസഭയിൽ അറിയിച്ചത്. സാധാരണ കോടതി നടപടികളേക്കാൾ ഏറ്റുമുട്ടൽ സ്വഭാവം കുറവായതിനാൽ തർക്കങ്ങൾ സൗഹൃദപരമായി തീർപ്പാക്കാൻ മധ്യസ്ഥത സഹായിക്കുമെന്നാണ് സർക്കാരിന്റെ നിലപാട്. ഹൈക്കോടതികളുമായും ദേശീയ നിയമ സേവന അതോറിറ്റിയുമായും ചേർന്ന് ബോധവത്കരണവും പരിശീലനവും തുടരുന്നുണ്ട്.
വാണിജ്യ തർക്കങ്ങളിലും സമൂഹതല തർക്കങ്ങളിലും മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് നിയമപരമായ അടിത്തറ ഇതിനകം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. വാണിജ്യ കോടതികൾ നിയമം, 2015-ലെ വകുപ്പ് 12എ പ്രകാരം അടിയന്തര ആശ്വാസം ആവശ്യപ്പെടാത്ത നിശ്ചിത മൂല്യമുള്ള വാണിജ്യ തർക്കങ്ങളിൽ കേസ് നൽകുന്നതിന് മുമ്പ് നിർബന്ധിത മധ്യസ്ഥതയും ഒത്തുതീർപ്പും തേടണം. മധ്യസ്ഥത നിയമം, 2023 രാജ്യത്തെ മധ്യസ്ഥതാ സംവിധാനത്തിന് കൂടുതൽ വിപുലമായ നിയമചട്ടക്കൂടും നൽകുന്നു.
കോടതിയിലെത്തും മുമ്പ് ഒത്തുതീർപ്പിന് അവസരം
വാണിജ്യ തർക്കങ്ങളിൽ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് നിർബന്ധിത മധ്യസ്ഥത പൂർത്തിയാക്കണമെന്നാണ് നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥ. ഇതിലൂടെ കോടതിയിലെത്താതെ തന്നെ കക്ഷികൾക്ക് തർക്കം സൗഹൃദപരമായി പരിഹരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കും. നിയമ സേവന അതോറിറ്റികൾക്കാണ് ഈ മധ്യസ്ഥത നടത്താനുള്ള ചുമതല.
മധ്യസ്ഥതാ കൗൺസിലിനും നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥ
മധ്യസ്ഥത നിയമം, 2023-ലെ വകുപ്പ് 31 പ്രകാരം ദേശീയതലത്തിൽ മധ്യസ്ഥതാ കൗൺസിൽ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. മധ്യസ്ഥതയെ പ്രധാന തർക്കപരിഹാര മാർഗമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതും മധ്യസ്ഥ സേവനദാതാക്കളെ അംഗീകരിക്കുന്നതും കൗൺസിലിന്റെ ചുമതലകളിൽപ്പെടും. പ്രദേശവാസികളുടെയോ കുടുംബങ്ങളുടെയോ സമാധാനത്തെയും ഐക്യത്തെയും ബാധിക്കാവുന്ന തർക്കങ്ങൾ സമൂഹ മധ്യസ്ഥതയിലൂടെ പരിഹരിക്കാനും വകുപ്പ് 43 അവസരം നൽകുന്നു.
പരിശീലനവും ബോധവത്കരണവും ശക്തമാക്കുന്നു
2025 മാർച്ചിൽ അറ്റോർണി ജനറൽ, നിയമകാര്യ വകുപ്പ്, ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ആർബിട്രേഷൻ സെന്റർ എന്നിവയുടെ സഹകരണത്തോടെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഭാരത് മണ്ഡപത്തിൽ ദേശീയ മധ്യസ്ഥതാ സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ദേശീയ നിയമ സേവന അതോറിറ്റി ബദൽ തർക്കപരിഹാര കേന്ദ്രങ്ങളും മധ്യസ്ഥതാ കേന്ദ്രങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും മധ്യസ്ഥരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും കേസ് തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ഒത്തുതീർപ്പും സമൂഹ മധ്യസ്ഥതയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
15,000ത്തിലധികം പേർ മധ്യസ്ഥരായി പരിശീലനം നേടി
സുപ്രീംകോടതി രൂപീകരിച്ച മധ്യസ്ഥത-അനുരഞ്ജന പദ്ധതി സമിതിക്ക് ദേശീയ നിയമ സേവന അതോറിറ്റി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ധനസഹായത്തിൽ നിന്ന് പണം നൽകുന്നുണ്ട്. ഈ സമിതി അഭിഭാഷകർക്ക് മധ്യസ്ഥതാ പരിശീലനം നൽകുന്നു. 2024 ഒക്ടോബർ 14 മുതൽ 16 വരെയും 2025 മാർച്ച് 3 മുതൽ 5 വരെയും സുപ്രീംകോടതിയിൽ വിപുലമായ വാണിജ്യ മധ്യസ്ഥതാ പരിശീലന പരിപാടികളും നടന്നു. 2026 മാർച്ചുവരെ 4,681 ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരും 10,124 അഭിഭാഷകരും 753 മറ്റ് മധ്യസ്ഥരും പരിശീലനം നേടി സേവനത്തിലുണ്ട്.
.
Disclaimer: The information published on Samadarsi.com is provided for general news, informational, educational, and public awareness purposes only. While every reasonable effort is made to ensure the accuracy, reliability, and timeliness of the content, Samadarsi Communication LLP does not guarantee that all published information is free from errors, omissions, or inaccuracies. The views and opinions expressed in opinion articles, guest columns, interviews, and reader comments are solely those of the respective authors and do not necessarily reflect the views of Samadarsi Communication LLP. Readers are encouraged to independently verify any information before making financial, legal, medical, political, or personal decisions based on the content published on this website. Samadarsi.com reserves the right to update, modify, correct, or remove any content at any time without prior notice. Any links to external websites are provided solely for the convenience of users, and we do not endorse or accept responsibility for the content, security, accuracy, or privacy practices of such third-party websites. All trademarks, logos, images, and other copyrighted materials appearing on this website remain the property of their respective owners.
