ഡമാസ്കസ്, ഓഗസ്റ്റ് 11-

സിറിയയുടെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് ബഷർ അൽ അസദിന് യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളും മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങളും ചുമത്തി ഡമാസ്കസിലെ നാലാം ക്രിമിനൽ കോടതി 2026 ഓഗസ്റ്റ് 11ന് വധശിക്ഷ വിധിച്ചു. അസദ് റഷ്യയിൽ കഴിയുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭാവത്തിലാണ് വിചാരണയും വിധിയും നടന്നത്. സഹോദരനും മുൻ സൈനിക കമാൻഡറുമായ മഹർ അൽ അസദിനും വധശിക്ഷ വിധിച്ചു. ബന്ധുവും ദാരാ പ്രവിശ്യയിലെ മുൻ പൊളിറ്റിക്കൽ സെക്യൂരിറ്റി മേധാവിയുമായ അതെഫ് നജീബിനും ഇതേ ശിക്ഷയാണ്. അസദ് ഭരണകൂടം 2024 ഡിസംബറിൽ വീണശേഷം കുടുംബത്തിനെതിരെ സിറിയയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആദ്യ പ്രധാന കോടതി വിധിയാണിത്.

അസദും സഹോദരനും റഷ്യയിൽ; വിധി ഇരുവരുടെയും അഭാവത്തിൽ

ബഷർ അൽ അസദും മഹർ അൽ അസദും 2024 ഡിസംബറിൽ ഭരണകൂടം തകർന്നതിനു പിന്നാലെ റഷ്യയിലേക്ക് കടന്നിരുന്നു. ഇരുവരും ഇപ്പോഴും റഷ്യയിലായതിനാൽ കോടതിയിൽ നേരിട്ട് ഹാജരായിരുന്നില്ല. അതെഫ് നജീബ് സിറിയയിൽ പിടിയിലായതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ട് വിചാരണ ചെയ്തു. അസദ് സഹോദരന്മാരെ വിട്ടുനൽകണമെന്ന് സിറിയയിലെ പുതിയ ഭരണകൂടം റഷ്യയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും റഷ്യ ഇതുവരെ അതിന് തയ്യാറായിട്ടില്ല. അതിനാൽ വധശിക്ഷ ഉടൻ നടപ്പാകുന്ന സാഹചര്യമില്ല.

കൊലപാതകം, പീഡനം, അന്യായ തടങ്കൽ; ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളിൽ ശിക്ഷ

മുൻകൂട്ടിയുള്ള കൊലപാതകം, പീഡനം, അന്യായ തടങ്കൽ, മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിലാണ് ബഷർ അൽ അസദിനെ കുറ്റക്കാരനായി കണ്ടെത്തിയത്. 2011ൽ ആരംഭിച്ച ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അസദ് ഭരണകൂടം അടിച്ചമർത്തിയതും തുടർന്നുണ്ടായ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലെ അതിക്രമങ്ങളുമാണ് കേസിന്റെ കേന്ദ്രം. പതിനാലോളം വർഷം നീണ്ട സംഘർഷത്തിൽ ഏകദേശം അഞ്ചുലക്ഷം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.

ദാരായിലെ കുട്ടികളുടെ പീഡനം; അതെഫ് നജീബിനും വധശിക്ഷ

2011ൽ ദാരയിൽ ഭരണകൂടവിരുദ്ധ ചുവരെഴുത്ത് നടത്തിയ കുട്ടികളെ പിടികൂടി പീഡിപ്പിച്ച സംഭവത്തിൽ അതെഫ് നജീബിന്റെ പങ്കും കോടതി പരിശോധിച്ചു. പതിനഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ മനഃപൂർവം കൊലപ്പെടുത്തിയതും മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച പീഡനം നടത്തിയതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾ കോടതി കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. ദാരയിലെ ഈ അടിച്ചമർത്തലാണ് പിന്നീട് രാജ്യവ്യാപക പ്രതിഷേധത്തിലേക്കും ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലേക്കും വളർന്നത്.

അരനൂറ്റാണ്ടത്തെ അസദ് കുടുംബഭരണത്തിന് ശേഷം ആദ്യ വലിയ കോടതി വിധി

ഹാഫിസ് അൽ അസദും പിന്നീട് മകൻ ബഷർ അൽ അസദും ചേർന്ന് അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെ സിറിയ ഭരിച്ചു. 2024 ഡിസംബറിൽ ബഷർ അൽ അസദിന്റെ ഭരണകൂടം തകർന്നതോടെയാണ് മുൻ ഭരണകൂടത്തിലെ ഉന്നതർക്കെതിരായ വിചാരണകൾക്ക് പുതിയ വഴി തുറന്നത്. പുതിയ ഭരണകൂടം മുൻ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നേരിട്ടും അവരുടെ അഭാവത്തിലും വിചാരണ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയതിനു ശേഷമുള്ള അസദ് കുടുംബത്തിനെതിരായ ആദ്യ വിധിയാണിത്.

വധശിക്ഷ വിധിച്ചു; പക്ഷേ അസദിനെ റഷ്യ വിട്ടുനൽകാതെ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനാവില്ല

കോടതി ബഷർ അൽ അസദിനെ കുറ്റക്കാരനാക്കി വധശിക്ഷ വിധിച്ചെങ്കിലും അതുകൊണ്ട് മാത്രം ശിക്ഷ ഉടൻ നടപ്പാകില്ല. അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ സിറിയൻ അധികൃതരുടെ കസ്റ്റഡിയിലല്ല. റഷ്യയിൽ കഴിയുന്ന അസദിനെ സിറിയയ്ക്ക് കൈമാറുകയോ മറ്റേതെങ്കിലും രീതിയിൽ സിറിയൻ നിയമപരിധിയിൽ എത്തിക്കുകയോ ചെയ്താലേ വിധിയുടെ പ്രായോഗിക നടപ്പാക്കൽ സാധ്യമാകൂ. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം അസദിനെതിരെ സ്വന്തം രാജ്യത്തെ കോടതി ഔദ്യോഗികമായി കുറ്റനിർണയം നടത്തി പരമാവധി ശിക്ഷ വിധിച്ചു എന്നതാണ്.

അസദ് ഭരണകാലത്തെ കുറ്റങ്ങൾക്ക് ആഭ്യന്തര ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടം

നിയമപരമായി ഈ വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള പ്രാബല്യം സിറിയൻ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിനുള്ളിലാണ്. എന്നാൽ അസദ് ഭരണകാലത്തെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളും മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങളും ഇനി സിറിയയിലെ കോടതികളിലും വ്യക്തിഗത ക്രിമിനൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് വിധിയുടെ വലിയ മാറ്റം. അതേസമയം പുതിയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള നീതിന്യായ നടപടികളുടെ സ്വതന്ത്രതയും നീതിപൂർവതയും എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് ഇത്തരം വിചാരണകളുടെ വിശ്വാസ്യതയിൽ നിർണായകമായിരിക്കും.