അലഹബാദ്, ഓഗസ്റ്റ് 11-

ഭാര്യയ്ക്ക് പ്രതിമാസം 20,000 രൂപ ജീവനാംശം നൽകണമെന്ന ഗൗതം ബുദ്ധ് നഗർ കുടുംബകോടതി ഉത്തരവ് ചോദ്യം ചെയ്ത് ഭർത്താവ് ദേവാൻഷ് എന്ന ഛോട്ടു നൽകിയ ക്രിമിനൽ റിവിഷൻ ഹർജി അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ജസ്റ്റിസ് അചൽ സച്ദേവിന്റെ ബെഞ്ചാണ് കുടുംബകോടതി ഉത്തരവിൽ ഇടപെടാൻ കാരണമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി ജീവനാംശം ശരിവച്ചത്. ഭാര്യയ്ക്ക് സ്വതന്ത്ര വരുമാനമില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ജീവനാംശം നിഷേധിച്ച് അവരെ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കേസിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനവും ഭാര്യയുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ലഭ്യമായ കോടതി റിപ്പോർട്ടിൽ കക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

2017 ജൂലൈയിലെ വിവാഹം; സ്ത്രീധനമായി കാറും സ്ഥലവും ആവശ്യപ്പെട്ട് പീഡിപ്പിച്ചെന്ന് ഭാര്യ

ദേവാൻഷും ഭാര്യയും 2017 ജൂലൈയിലാണ് ഹിന്ദു ആചാരപ്രകാരം വിവാഹിതരായത്. കൂടുതൽ സ്ത്രീധനമായി സ്വിഫ്റ്റ് കാറും 100 ചതുരശ്രയാർഡ് സ്ഥലവും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഭർത്താവും കുടുംബവും തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചെന്നാണ് ഭാര്യയുടെ ആരോപണം. 2018 മാർച്ച് 30ന് മർദിക്കുകയും തടഞ്ഞുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തതിനെ തുടർന്ന് പൊലീസിനെ വിവരം അറിയിച്ചെന്നും 2018 ഏപ്രിൽ രണ്ട് മുതൽ സാമ്പത്തികമായി ദുർബലനായ പ്രായമായ പിതാവിനൊപ്പമാണ് താമസിക്കുന്നതെന്നും ഭാര്യ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

സ്വന്തമായി വരുമാനമില്ലെന്ന് ഭാര്യ; ഭർത്താവിന് മതിയായ സാമ്പത്തികശേഷിയുണ്ടെന്ന് കുടുംബകോടതി

ഭർത്താവ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എൻജിനീയറാണെന്നും പ്രതിമാസം ഏകദേശം 70,000 രൂപ വരുമാനമുണ്ടെന്നും കുടുംബത്തിന്റെ സ്വത്തുക്കളും വ്യാപാരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ പ്രതിമാസ വരുമാനം രണ്ടുലക്ഷം രൂപയോളം വരുമെന്നും ഭാര്യ വാദിച്ചു. സ്വന്തമായി വരുമാനമില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പ്രതിമാസം 30,000 രൂപയാണ് അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ഭാര്യയ്ക്ക് വേർപിരിഞ്ഞു താമസിക്കാൻ മതിയായ കാരണമുണ്ടെന്നും സ്വയം ജീവിക്കാൻ വരുമാനമില്ലെന്നും ഭർത്താവിന് അവരെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള സാമ്പത്തികശേഷിയുണ്ടെന്നും കണ്ടെത്തിയ കുടുംബകോടതി പ്രതിമാസം 20,000 രൂപ ജീവനാംശം അനുവദിച്ചു. ഈ കണ്ടെത്തലുകളിൽ പിഴവില്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തിയത്.

ജീവനാംശം ഔദാര്യമല്ല; വിവാഹബന്ധത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന നിയമപരമായ അവകാശമെന്ന് ഹൈക്കോടതി

ഭാര്യയെയും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിയെയും സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭർത്താവിന്റെ നിയമപരമായ ബാധ്യത മാത്രമല്ല, ധാർമികവും സാമൂഹികവുമായ ഉത്തരവാദിത്വം കൂടിയാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രത്യേകിച്ച് ഭാര്യയ്ക്ക് സ്വതന്ത്ര വരുമാനമില്ലെങ്കിൽ കുടുംബത്തെ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും സാമൂഹികമായ ഒറ്റപ്പെടലിലേക്കും തള്ളാതിരിക്കാനുള്ള സംരക്ഷണമാണ് ജീവനാംശം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവനാംശത്തെ ഔദാര്യമായോ സമ്മാനമായോ കാണാനാകില്ല; വിവാഹബന്ധത്തിൽ നിന്നും മാതാപിതാക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകുന്ന നിയമപരമായ അവകാശമാണെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

ഭാര്യയെ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളുന്നത് അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന അന്തസ്സിന് വിരുദ്ധം

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21ലെ ജീവനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശത്തിൽ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. ജീവനാംശം നിഷേധിച്ചതിന്റെ ഫലമായി ഭാര്യ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം ഈ ഭരണഘടനാ ഉറപ്പിനെ ലംഘിക്കും. അനുച്ഛേദങ്ങൾ 15(3), 21, 39 എന്നിവയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ ആശയം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ഭാര്യയെയും പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിയെയും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഭർത്താവിന്റെ ബാധ്യത വെറും നിയമബാധ്യതയല്ല, സാമൂഹികനീതിയുടെ ഭാഗമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ ജീവനാംശ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുതിയ നിയമത്തിലും തുടർച്ച

പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ വകുപ്പ് 125ഉം ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ വകുപ്പ് 144ഉം ഭരണഘടന മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ഉപജീവനവും സാമൂഹികസംരക്ഷണവും പ്രായോഗികമാക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകളാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തി. ഭാര്യയെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ജീവനാംശ വ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനലക്ഷ്യമെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഭുവന്മോഹൻ സിങ്–മീന കേസിലെയും ചതുർഭുജ്–സീതാബായി കേസിലെയും വിധികളും ബെഞ്ച് ആശ്രയിച്ചു. ജീവനാംശത്തിനുള്ള അവകാശം ഭർത്താവിന്റെ അവഗണന പ്രത്യേകം തെളിയിക്കുന്നതിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചുള്ളതല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രതിമാസം 20,000 രൂപ നൽകണമെന്ന ഉത്തരവ് തുടരും; ഭർത്താവിന്റെ ഹർജി തള്ളി

ഭാര്യയ്ക്ക് സ്വതന്ത്ര വരുമാനമില്ലെന്നും അവരെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഭർത്താവിന് മതിയായ സാമ്പത്തികശേഷിയുണ്ടെന്നും കുടുംബകോടതി കണ്ടെത്തിയത് ന്യായമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കുടുംബകോടതിയുടെ ഉത്തരവ് വിശദമായ കാരണങ്ങളോടെയുള്ളതും ന്യായീകരിക്കപ്പെട്ടതുമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ജസ്റ്റിസ് അചൽ സച്ദേവ് ഇടപെടാൻ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ ദേവാൻഷ് എന്ന ഛോട്ടുവിന്റെ ക്രിമിനൽ റിവിഷൻ ഹർജി തള്ളുകയും ഭാര്യയ്ക്ക് പ്രതിമാസം 20,000 രൂപ ജീവനാംശം നൽകണമെന്ന കുടുംബകോടതി ഉത്തരവ് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജീവനാംശ കേസുകളിൽ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം

ഈ വിധിയോടെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ കുടുംബകോടതികൾ ജീവനാംശ ഹർജികൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ഭാര്യയുടെ വരുമാനമില്ലായ്മയും ഭർത്താവിന്റെ സാമ്പത്തികശേഷിയും മാത്രമല്ല, ജീവനാംശ നിഷേധം സ്ത്രീയുടെ അന്തസ്സോടെയുള്ള ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന ഭരണഘടനാപരമായ വശവും പരിഗണിക്കാൻ വ്യക്തമായ ഹൈക്കോടതി വ്യാഖ്യാനം ലഭിക്കുന്നു. സാമൂഹികതലത്തിൽ ജീവനാംശം സഹായധനമല്ല, ദാരിദ്ര്യവും ആശ്രിതാവസ്ഥയും തടയാനുള്ള അവകാശമാണെന്ന സമീപനമാണ് വിധി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത്. അതേസമയം ഇത് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിയായതിനാൽ രാജ്യത്താകെയുള്ള കോടതികളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രീംകോടതി മുൻവിധിയല്ല; ഉത്തർപ്രദേശിലെ കീഴ്കോടതികൾക്ക് പ്രസക്തമായ ഹൈക്കോടതി നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ്.