ന്യൂഡൽഹി / 2026  / ഓഗസ്റ്റ് 08

രാജ്യത്ത് ബിസിനസ് നടത്തുന്നത് എളുപ്പമാക്കാനും ചെറിയ നിയമലംഘനങ്ങൾക്ക് അനുപാതമില്ലാത്ത ക്രിമിനൽ ശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനും കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിയമപരിഷ്കാരങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി 2026 ഏപ്രിൽ 8ന് ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജൻ വിശ്വാസ് ഭേദഗതി നിയമം 79 കേന്ദ്രനിയമങ്ങളിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പരിഷ്കരിച്ചു. 23 മന്ത്രാലയങ്ങളുടെയും വകുപ്പുകളുടെയും കീഴിലുള്ള നിയമങ്ങളിലാണ് മാറ്റം വരുത്തിയത്.

നിയമങ്ങളെ കൂടുതൽ പ്രായോഗികവും സന്തുലിതവുമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് നിയമ-നീതി മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി. ചെറിയ ലംഘനങ്ങൾക്ക് ക്രിമിനൽ നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് പകരം സിവിൽ പിഴയും ഭരണപരമായ നടപടികളും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കാനാണ് ശ്രമം. വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഭരണം, നിയമപാലന ബാധ്യത കുറയ്ക്കൽ, ബിസിനസ് സൗകര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയും പരിഷ്കാരത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്. ലോക്സഭയിലെ ചോദ്യത്തിന് നൽകിയ എഴുത്തുപരമായ മറുപടിയിൽ കേന്ദ്ര നിയമ-നീതി സഹമന്ത്രി സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള അർജുൻ റാം മേഘ്‌വാളാണ് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.

മധ്യസ്ഥതയ്ക്കും ആർബിട്രേഷനും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം

കോടതിക്ക് പുറത്തുള്ള തർക്കപരിഹാര സംവിധാനങ്ങളും സർക്കാർ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ്. ആർബിട്രേഷനും മധ്യസ്ഥതയും പരമ്പരാഗത കോടതി നടപടികളേക്കാൾ ഏറ്റുമുട്ടൽ കുറവുള്ളതും വേഗത്തിൽ പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നതുമാണെന്നാണ് സർക്കാർ നിലപാട്. ആർബിട്രേഷൻ ആൻഡ് കൺസിലിയേഷൻ നിയമത്തിൽ 2015, 2019, 2020 വർഷങ്ങളിൽ ഭേദഗതികൾ വരുത്തിയിരുന്നു. നടപടികൾ സമയബന്ധിതമാക്കുക, ആർബിട്രേറ്റർമാരുടെ നിഷ്പക്ഷത ഉറപ്പാക്കുക, കോടതി ഇടപെടൽ കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യം.

കോടതിയിലെത്തും മുമ്പ് ഒത്തുതീർപ്പിന് അവസരം

കൊമേഴ്സ്യൽ കോർട്സ് നിയമത്തിൽ 2018ൽ വരുത്തിയ മാറ്റം പ്രകാരം അടിയന്തര ഇടക്കാല ആശ്വാസം ആവശ്യമില്ലാത്ത നിർദിഷ്ട മൂല്യമുള്ള വാണിജ്യ തർക്കങ്ങളിൽ കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സ്ഥാപനത്തിന് മുമ്പുള്ള മധ്യസ്ഥതയും ഒത്തുതീർപ്പും പരീക്ഷിക്കണം. ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ആർബിട്രേഷൻ സെന്റർ നിയമം 2019 പ്രകാരം സ്വതന്ത്രവും സ്വയംഭരണപരവുമായ ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള ആർബിട്രേഷൻ കേന്ദ്രവും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2023ലെ മധ്യസ്ഥതാ നിയമം കോടതിക്ക് പുറത്തുള്ള സൗഹൃദപരമായ ഒത്തുതീർപ്പിന് പ്രത്യേക നിയമചട്ടക്കൂടും ഒരുക്കി.

മധ്യസ്ഥതയിൽ തീർന്ന കേസുകൾ ഇരട്ടിയിലധികം

നിയമസേവന അതോറിറ്റികൾ മുഖേന മധ്യസ്ഥതയിൽ തീർപ്പാക്കിയ കേസുകളുടെ എണ്ണത്തിലും വലിയ വർധനയുണ്ട്. 2024-25ൽ 98,406 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കിയപ്പോൾ 2025-26ൽ ഇത് 2,25,647 ആയി ഉയർന്നു. കോടതി അനുബന്ധ മധ്യസ്ഥതയും കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള മധ്യസ്ഥതയും കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ നിയമസേവന അതോറിറ്റികൾ ശ്രമിക്കുന്നതായി സർക്കാർ അറിയിച്ചു.

കോടതി സൗകര്യം കൂടുമ്പോൾ കേസുതീർപ്പ് വേഗത്തിൽ

ജില്ലാ, കീഴ്കോടതികളിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസന പദ്ധതിയുടെ മൂന്നാംകക്ഷി വിലയിരുത്തലിലും പുരോഗതി രേഖപ്പെടുത്തി. കോടതി മുറികളുടെ സാന്ദ്രത കൂടുതലുള്ള ജില്ലകളിൽ ശരാശരി കേസ് കുടിശ്ശിക 3 മുതൽ 8 ശതമാനം വരെ കുറഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ജില്ലാ കോടതികളിലെ ശരാശരി കേസ് തീർപ്പുസമയം 3.1 വർഷത്തിൽ നിന്ന് 2.6 വർഷമായി കുറഞ്ഞു. ഇത് 16 ശതമാനത്തിന്റെ കുറവാണ്. അതേസമയം, ലോകബാങ്കിന്റെ അവസാന ബിസിനസ് സൗകര്യ റിപ്പോർട്ടിൽ ഇന്ത്യ 190 രാജ്യങ്ങളിൽ 63-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു; 2014ലെ 142-ാം സ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള മുന്നേറ്റമാണിത്. പിന്നീട് ലോകബാങ്ക് ഈ റാങ്കിങ് സംവിധാനം അവസാനിപ്പിച്ചു.

.