ബിലാസ്പുർ,  ഓഗസ്റ്റ് 3

2026 ജൂലൈ 6-ന് ഛത്തീസ്ഗഢ് ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച സുപ്രധാന വിധിയിൽ, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് രമേഷ് സിൻഹയും ജസ്റ്റിസ് രവീന്ദ്ര കുമാർ അഗ്രവാളും ഉൾപ്പെട്ട ബെഞ്ച്, എം/എസ് ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് എൻജിനീയേഴ്സ് സമർപ്പിച്ച ഹർജി ഭാഗികമായി അനുവദിച്ചു. ഹർജിക്കാരന് വേണ്ടി സീനിയർ അഭിഭാഷകൻ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികളായി ഛത്തീസ്ഗഢ് സംസ്ഥാനവും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കരാറിൽ മധ്യസ്ഥ വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടായാലും, കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തൽ പോലുള്ള നടപടികൾ സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ ലംഘനമാണെങ്കിൽ റിട്ട് ഹർജി നിലനിൽക്കുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തൽ പ്രത്യേക ശിക്ഷാനടപടി; പ്രത്യേക നോട്ടീസ് വേണം

ടെൻഡർ റദ്ദാക്കുന്നതും കരാറുകാരനെ കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തുന്നതും ഒരേ നടപടിയായി കാണാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തൽ ഭാവിയിലെ സർക്കാർ ടെൻഡറുകളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവസരം നിഷേധിക്കുകയും വ്യാപാരപ്രശസ്തിക്ക് കളങ്കമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗുരുതര നടപടിയായതിനാൽ, അതിന് മുമ്പ് ആ ശിക്ഷ നിർദേശിക്കുന്ന പ്രത്യേക കാരണംകാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകുകയും മറുപടി പറയാൻ യഥാർഥ അവസരം നൽകുകയും വേണമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

മധ്യസ്ഥ വ്യവസ്ഥ റിട്ട് ഹർജിക്ക് തടസ്സമല്ല

കരാറിൽ മധ്യസ്ഥ വ്യവസ്ഥയുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം ഹൈക്കോടതിയുടെ റിട്ട് അധികാരം ഒഴിവാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. സർക്കാർ നടപടി ഏകപക്ഷീയമോ അന്യായമോ സ്വാഭാവിക നീതിക്ക് വിരുദ്ധമോ ആണെന്ന് ആരോപണമുണ്ടെങ്കിൽ ഭരണഘടനാപരമായ റിട്ട് അധികാരം വിനിയോഗിക്കാമെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

ടെൻഡർ റദ്ദാക്കൽ നിലനിന്നു; കരിമ്പട്ടിക നടപടി റദ്ദാക്കി

നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ടെൻഡർ റദ്ദാക്കിയ നടപടി കോടതി റദ്ദാക്കിയില്ല. എന്നാൽ രണ്ടുവർഷത്തെ കരിമ്പട്ടിക നടപടി പ്രത്യേക നോട്ടീസ് നൽകാതെയാണ് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് കണ്ടെത്തി അത് അസാധുവാക്കി. സുരക്ഷാ നിക്ഷേപം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന വിഷയത്തിൽ ഹർജിക്കാരന്റെ വിശദീകരണങ്ങളും രേഖകളും പരിഗണിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരി പുതുതായി കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി തീരുമാനമെടുക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു.

സ്വാഭാവിക നീതി പാലിക്കാത്ത ഭരണനടപടികൾക്ക് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ തുടരും

കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കങ്ങളിലും ഹൈക്കോടതി ഇടപെടണമെന്നില്ലെങ്കിലും, ഗുരുതര സിവിൽ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുള്ള ശിക്ഷാനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ സ്വാഭാവിക നീതി, കാരണം രേഖപ്പെടുത്തൽ, യഥാർഥ കേൾവിയവകാശം എന്നിവ നിർബന്ധമാണെന്ന് ഈ വിധി വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തെ സർക്കാർ ടെൻഡർ നടപടികളിൽ കരിമ്പട്ടിക ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രധാന മാർഗനിർദേശമാകും.

ഹൈക്കോടതി ഭാഗിക ആശ്വാസം നൽകി; തുടർതീരുമാനം അധികാരിക്ക്

ഹർജി ഭാഗികമായി അനുവദിച്ച കോടതി, കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തിയ ഭാഗം റദ്ദാക്കി. സുരക്ഷാ നിക്ഷേപം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന വിഷയത്തിൽ ഹർജിക്കാരന് കേൾവിയവസരം നൽകി പുതിയ കാരണാധിഷ്ഠിത ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരിക്ക് നിർദേശം നൽകി. ടെൻഡർ റദ്ദാക്കിയ തീരുമാനം മാത്രമോർത്താൽ കോടതി ഇടപെട്ടില്ല.

സർക്കാർ കരാറുകളിലെ കരിമ്പട്ടിക നടപടികൾക്ക് സംസ്ഥാനതലത്തിൽ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡം

ഈ വിധി ഛത്തീസ്ഗഢിൽ സർക്കാർ കരാറുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കരിമ്പട്ടിക നടപടികളിൽ സ്വാഭാവിക നീതി പാലിക്കേണ്ട ബാധ്യത കൂടുതൽ വ്യക്തതയോടെ ഉറപ്പാക്കുന്നു. കരാർ വ്യവസ്ഥകളിൽ മധ്യസ്ഥ സംവിധാനം ഉണ്ടായാലും ഭരണനടപടിയുടെ നിയമസാധുത ഹൈക്കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യാമെന്ന നിലപാടും ഇതിലൂടെ വീണ്ടും ശക്തിപ്പെടുന്നു.