29 ജൂലായ് 2026

ലഖ്നൗ: അയോധ്യയ്ക്ക് ശേഷം രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയവും നിയമപരവുമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ച മതസ്ഥല തർക്കങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ സംഭലിലുള്ള ഷാഹി ജാമാ മസ്ജിദ് കേസ്. ഒരു സിവിൽ കോടതിയുടെ സർവേ ഉത്തരവിൽ തുടങ്ങിയ വിവാദം മണിക്കൂറുകൾക്കകം ദേശീയ വിഷയമായി മാറി. സർവേയ്ക്കിടെ ഉണ്ടായ അക്രമത്തിൽ അഞ്ച് പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് സുപ്രീംകോടതി ഇടപെട്ടു. ഇപ്പോൾ വീണ്ടും അതേ കേസ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്.

സംഭൽ ജാമാ മസ്ജിദ് എന്തുകൊണ്ട് വിവാദത്തിലായി?

ഉത്തർപ്രദേശിലെ സംഭൽ നഗരത്തിലുള്ള ഷാഹി ജാമാ മസ്ജിദ് മുഗൾ ഭരണാധികാരി ബാബറിന്റെ കാലത്ത് പണിതതാണെന്നാണ് പൊതുവേ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രവിവരം. എന്നാൽ ഹിന്ദു ഹർജിക്കാർ മുന്നോട്ടുവച്ച വാദം മറ്റൊന്നായിരുന്നു.

അവരുടെ അവകാശവാദം ഇങ്ങനെ:

• ഇവിടെ മുമ്പ് ശ്രീ ഹരിഹർ ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നു.
• ആ ക്ഷേത്രം തകർത്താണ് മസ്ജിദ് നിർമ്മിച്ചതെന്ന്.
• അതിനാൽ ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കണമെന്നും.
• ഹിന്ദുക്കൾക്ക് ആരാധനാവകാശം അനുവദിക്കണമെന്നും.

ഈ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചാണ് സംഭൽ സിവിൽ കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. കോടതി ഹർജി സ്വീകരിക്കുകയും അഭിഭാഷക കമ്മീഷണറെ നിയമിച്ച് സ്ഥലപരിശോധനയ്ക്ക് ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു.

വിവാദം പൊട്ടിത്തെറിച്ചത് എപ്പോൾ?

2024 നവംബറിലാണ് കേസ് ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്.

കോടതി ഉത്തരവിനെ തുടർന്ന് ആദ്യഘട്ട സർവേ വലിയ പ്രശ്നങ്ങളില്ലാതെ നടന്നു. എന്നാൽ രണ്ടാംഘട്ട സർവേയ്ക്കിടെ വലിയ സംഘർഷമുണ്ടായി.

സർവേ സംഘത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് പലവിധ അഭ്യൂഹങ്ങൾ പ്രചരിച്ചു. മസ്ജിദിനുള്ളിൽ കുഴിയെടുക്കുകയാണെന്ന വാർത്തകൾ പരന്നതോടെ വൻ ജനക്കൂട്ടം എത്തി. തുടർന്ന് കല്ലേറും തീകൊളുത്തലും പൊലീസ് നടപടിയും നടന്നു.

ആ അക്രമത്തിൽ അഞ്ച് പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രദേശത്ത് നിരോധനാജ്ഞയും ഇന്റർനെറ്റ് നിയന്ത്രണവും ഏർപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾക്കെതിരെ കേസുകളും രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു.

സുപ്രീംകോടതി എന്തിനാണ് ഇടപെട്ടത്?

അക്രമത്തിന് പിന്നാലെ മസ്ജിദ് മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റി സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചു.

സുപ്രീംകോടതി ഉടൻ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഇടക്കാല നിർദേശങ്ങൾ നൽകി.

• വിചാരണക്കോടതിയിലെ നടപടികൾ തൽക്കാലം നിർത്തിവയ്ക്കുക.
• സർവേ റിപ്പോർട്ട് തുറക്കരുത്.
• സമാധാനം നിലനിർത്താൻ സംസ്ഥാന സർക്കാർ നടപടി സ്വീകരിക്കണം.

ഇതോടെ കേസ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് മാറി.

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞത് എന്താണ്?

2025 മേയിൽ അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി സിവിൽ കോടതിയുടെ സർവേ ഉത്തരവ് ശരിവച്ചു.

ഹൈക്കോടതിയുടെ പ്രധാന നിരീക്ഷണങ്ങൾ:

• ഹിന്ദു ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ഉടമസ്ഥാവകാശമല്ല, ആരാധനാവകാശമാണെന്നാണ്.
• അതിനാൽ ഇത് നേരിട്ട് 1991 ലെ Places of Worship Act വിലക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള കേസ് അല്ലെന്ന് പ്രാഥമികമായി കോടതി വിലയിരുത്തി.
• സർവേ നടത്താൻ കമ്മീഷണറെ നിയമിച്ചതിൽ തെറ്റില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞു.

ഇപ്പോൾ സുപ്രീംകോടതിയിലെ പ്രധാന തർക്കം എന്താണ്?

ഇതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നിർണായക നിയമപ്രശ്നം.

മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റി സുപ്രീംകോടതിയിൽ പറയുന്നത്:

ഹൈക്കോടതി സുപ്രീംകോടതിയുടെ തന്നെ മുൻ ഉത്തരവ് അവഗണിച്ചുവെന്നാണ്.

അവരുടെ വാദം മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

1. 1991ലെ നിയമം

Places of Worship (Special Provisions) Act, 1991 പ്രകാരം 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഉണ്ടായിരുന്ന മതസ്ഥലത്തിന്റെ സ്വഭാവം പിന്നീട് മാറ്റാൻ പാടില്ലെന്നാണ് നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വം.

2. 2024 ഡിസംബർ 12 സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവ്

2024 ഡിസംബറിൽ സുപ്രീംകോടതി രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള സമാന കേസുകളിൽ കീഴ്കോടതികൾ “ഫലപ്രദമായ ഇടക്കാല ഉത്തരവുകൾ” പുറപ്പെടുവിക്കരുതെന്ന് നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയുടെ വാദം:

അത്തരമൊരു ഉത്തരവ് നിലവിലിരിക്കെ ഹൈക്കോടതി സർവേ ഉത്തരവ് ശരിവെച്ചത് തെറ്റാണ്.

3. “ആരാധനാവകാശം” എന്ന പേരിൽ നിയമം മറികടക്കാനാകുമോ?

മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയുടെ അഭിഭാഷകൻ ഹുസൈഫ അഹ്മദി സുപ്രീംകോടതിയിൽ പറഞ്ഞത്:

ഹർജി ആരാധനാവകാശം ആവശ്യപ്പെടുന്നതായി തോന്നിച്ചാലും, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം മസ്ജിദിന്റെ മതസ്വഭാവം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതാണ്. അതിനാൽ 1991ലെ നിയമത്തെ വാക്കുകളുടെ കൗശലത്തിലൂടെ മറികടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് അവരുടെ നിലപാട്.

ഹിന്ദു ഹർജിക്കാരുടെ നിലപാട്?

ഹിന്ദു ഹർജിക്കാർ പറയുന്നത്:

• ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന അവകാശവാദം പരിശോധിക്കണം.
• സത്യാവസ്ഥ കണ്ടെത്താൻ സർവേ അനിവാര്യമാണ്.
• ആരാധനാവകാശം ഉറപ്പാക്കണമെന്നാണ്.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അവർ കോടതിയിൽ കേസ് തുടരുന്നത്.

ഇപ്പോൾ കേസ് എവിടെയെത്തി?

2026 ജൂലൈയിൽ സുപ്രീംകോടതി വീണ്ടും വാദം കേട്ടു.

മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയുടെ ഭാഗം വിശദമായ വാദങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച്:

• 1991ലെ നിയമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം,
• 2024 ഡിസംബർ സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവിന്റെ ബാധകത,
• ഹൈക്കോടതിയുടെ സമീപനം,

എന്നിവയാണ് പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ.

സുപ്രീംകോടതി അന്തിമവിധി പറഞ്ഞിട്ടില്ല. വാദം അടുത്ത തീയതിയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ സർവേയുടെ നിയമസാധുതയും കേസിന്റെ ഭാവിയും ഇപ്പോഴും സുപ്രീംകോടതിയുടെ അന്തിമ തീരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് ഈ കേസ് ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്?

സംഭൽ കേസ് ഒരു മസ്ജിദിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം മാത്രമല്ല.

ഇത് മൂന്ന് വലിയ നിയമചോദ്യങ്ങളുടെ പരീക്ഷണവേദിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

• 1991ലെ Places of Worship Act എത്ര ശക്തമായി നടപ്പാക്കപ്പെടും?
• “ആരാധനാവകാശം” എന്ന പേരിൽ പഴയ മതസ്ഥലങ്ങളുടെ ചരിത്രം വീണ്ടും കോടതിയിൽ തുറക്കാനാകുമോ?
• അയോധ്യ വിധിക്ക് ശേഷം രാജ്യത്തെ സമാന തർക്കങ്ങളിൽ സുപ്രീംകോടതി സ്വീകരിക്കുന്ന അന്തിമ നിലപാട് എന്തായിരിക്കും?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ സംഭൽ കേസിന്റെ വിധിയിലൂടെ വ്യക്തമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്.