ന്യൂഡൽഹി /2026 / ജൂലൈ26
ഒഡിഷയിലെ കോടതി സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ഡിജിറ്റലാക്കാനും സാധാരണക്കാർക്ക് നിയമസഹായം എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാനും കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിവിധ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നു. ഇ-കോടതി, ടെലി-ലോ, ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റി, ഗ്രാമ ന്യായാലയ പദ്ധതികൾ വഴിയാണ് സേവനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കേന്ദ്ര നിയമ-നീതി മന്ത്രി അർജുൻ റാം മേഘ്വാൾ ജൂലൈ 24ന് ലോക്സഭയിൽ നൽകിയ എഴുത്തുപരമായ മറുപടിയിൽ വ്യക്തമാക്കി.
16 ജില്ലകളിൽ തർക്കപരിഹാര കേന്ദ്രങ്ങൾ
ഒഡിഷയിലെ ഗഞ്ചാം, കന്ധമാൽ ഉൾപ്പെടെ 16 ജില്ലകളിൽ തർക്കപരിഹാര കേന്ദ്രങ്ങൾ നിർമിച്ച് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബൗധ്, നയാഗഢ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശേഷിക്കുന്ന 14 ജില്ലകളിൽ ജില്ലാ നിയമസേവന അതോറിറ്റികളുടെ ഓഫീസുകളിലാണ് മധ്യസ്ഥ കേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. രാജ്യത്ത് ഗതാഗത പിഴക്കേസുകൾ ഓൺലൈനായി പരിഗണിക്കുന്ന 31 വെർച്വൽ കോടതികളുണ്ട്. ഇതിൽ ഒരെണ്ണം ഒഡിഷയിലാണ്.
ഇ-കോടതി പദ്ധതിയിലൂടെ ഇ-ഫയലിങ്, ഇ-പേയ്മെന്റ്, വെർച്വൽ കോടതി, വീഡിയോ കോൺഫറൻസിങ്, ദേശീയ ജുഡീഷ്യൽ ഡാറ്റ ഗ്രിഡ് തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിയമസേവന അതോറിറ്റികൾ വഴി സൗജന്യ നിയമസഹായവും നൽകുന്നു. ലോക് അദാലത്തുകളും മധ്യസ്ഥ സംവിധാനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തർക്കങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പരിഹരിക്കാനുള്ള നടപടികളും തുടരുകയാണ്.
817 കോടതിമുറികളിൽ വെർച്വൽ സൗകര്യം
ഒഡിഷയിലെ 30 ജില്ലകളിലായി ആകെ 845 കോടതിമുറികളാണുള്ളത്. ഇതിൽ 817 കോടതിമുറികൾ ഇ-കോടതി പദ്ധതിയുടെ വെർച്വൽ സൗകര്യങ്ങളുടെ പരിധിയിലായി. പിന്നീട് 28 പുതിയ കോടതിമുറികളും സൃഷ്ടിച്ചു. അംഗുൽ, ബർഗഢ്, ദേവ്ഗഢ്, ധെങ്കനാൽ, ഗജപതി, ജഗത്സിങ്പുർ, കലഹണ്ടി, ഖുർദ, കോരാപുട്ട്, മൽകാൻഗിരി, റായഗഢ്, സംബൽപുർ ജില്ലകളിലെ എല്ലാ കോടതിമുറികളും പദ്ധതിയുടെ പരിധിയിലുണ്ട്.
ബാലസോറിൽ 47 കോടതിമുറികളിൽ 42 എണ്ണത്തിനും ഗഞ്ചാമിൽ 62ൽ 61 എണ്ണത്തിനും കട്ടക്കിൽ 64ൽ 63 എണ്ണത്തിനും വെർച്വൽ സൗകര്യമുണ്ട്. പുരിയിൽ 34 കോടതിമുറികളിൽ 31 എണ്ണവും സുന്ദർഗഢിൽ 35ൽ 32 എണ്ണവും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി. ആദിവാസി, വികസനം ആവശ്യമായ ജില്ലകളിലും പുതിയ കോടതി അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്കും ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതാ പരിപാടികൾക്കും നിയമസഹായ സംവിധാനങ്ങൾക്കും ആവശ്യമായ ബജറ്റ് വകയിരുത്തുന്നുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്രം അറിയിച്ചു.
ടെലി-ലോ വഴി 4.10 ലക്ഷം നിയമോപദേശങ്ങൾ
ഒഡിഷയിൽ 6,797 പൊതുസേവന കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെയാണ് ടെലി-ലോ പദ്ധതി ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. 2026 ജൂൺ 30 വരെ സംസ്ഥാനത്ത് 4,15,564 കോളുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഇതിൽ 4,10,303 പേർക്കു കേസിന് മുമ്പുള്ള നിയമോപദേശം നൽകി. രാജ്യത്താകെ ടെലി-ലോ പദ്ധതിയിലൂടെ 1.13 കോടിയിലധികം നിയമോപദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ബൗധ് ജില്ലയിൽ 69 കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ 5,023 പേർക്കും ഗഞ്ചാമിൽ 503 കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ 3,727 പേർക്കും നിയമോപദേശം ലഭിച്ചു. കന്ധമാലിൽ 171 കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ 12,360 പേർക്കും നയാഗഢിൽ 194 കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ 6,680 പേർക്കും നിയമോപദേശം നൽകി. കേസുകൾ കോടതിയിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ നിയമപരമായ മാർഗനിർദേശം നൽകുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.
സംസ്ഥാനത്ത് 332 നിയമസഹായ ക്ലിനിക്കുകൾ
ജയിലുകൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ബോർഡുകൾ, നിയമകോളേജുകൾ, സർവകലാശാലകൾ, വൺ സ്റ്റോപ്പ് സെന്ററുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലായി ഒഡിഷയിൽ 332 നിയമസഹായ ക്ലിനിക്കുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കലഹണ്ടിയിൽ 19 ക്ലിനിക്കുകളുണ്ട്. ബർഗഢിലും കട്ടക്കിലും 18 വീതവും ഗഞ്ചാമിൽ 16 ക്ലിനിക്കുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
അംഗുൽ, ഖുർദ, കോരാപുട്ട്, മയൂർഭഞ്ച് ജില്ലകളിൽ 13 വീതം ക്ലിനിക്കുകളുണ്ട്. ബാലാംഗിറിലും ധെങ്കനാലിലും ഗജപതിയിലും 12 വീതവും നയാഗഢ്, റായഗഢ്, സുന്ദർഗഢ് ജില്ലകളിൽ 14 വീതവും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ബൗധിലും സോനെപുരിലും അഞ്ച് വീതം നിയമസഹായ ക്ലിനിക്കുകളാണുള്ളത്.
ഒഡിഷയിൽ 24 ഗ്രാമ ന്യായാലയങ്ങൾ
2026 ഫെബ്രുവരി 17 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ഒഡിഷയിൽ 24 ഗ്രാമ ന്യായാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാണ്. നയാഗഢിലെ ഒഡഗാവ്, ബാലസോറിലെ ഭോഗ്രായി, സുബർണപുരിലെ ദുൻഗുരിപാലി, ഗജപതിയിലെ കാശിനഗർ, ജഗത്സിങ്പുരിലെ രഘുനാഥ്പുർ, ജാജ്പുരിലെ സുകിന്ദ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഗ്രാമ ന്യായാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഭദ്രക്കിലെ ധാംനഗർ, ഗഞ്ചാമിലെ സനഖേമുണ്ടി, കലഹണ്ടിയിലെ ജൂനഗഢ്, കെന്ദുഝറിലെ ഘാസിപുര, കോരാപുട്ടിലെ സിമിലിഗുഡ, റായഗഢിലെ കോൽനാര, ഝാർസുഗുഡയിലെ ലഖൻപുർ, ബർഗഢിലെ അതാബിറ, ഖുർദയിലെ ടാംഗി എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗ്രാമ ന്യായാലയങ്ങളുണ്ട്.
നുവാപഡയിലെ കോംന, നബരംഗ്പുരിലെ റായ്ഘർ, പുരിയിലെ ബ്രഹ്മഗിരി, മൽകാൻഗിരിയിലെ കോരുകുണ്ട, പുരി സദർ, കേന്ദ്രപാറയിലെ രാജ്നഗർ, ബാലാംഗിർ സദർ, സുന്ദർഗഢിലെ ബിസ്ര, ബൗധിലെ ചരിച്ഛക് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗ്രാമ ന്യായാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. 2009-10 മുതൽ 2026 ജൂലൈ 15 വരെ ഗ്രാമ ന്യായാലയ പദ്ധതിക്കായി ഒഡിഷയ്ക്ക് 5.24 കോടി രൂപയാണ് കേന്ദ്രം അനുവദിച്ചത്.
ഇ-കോടതി മൂന്നാംഘട്ട പദ്ധതിയിൽ ഒറീസ ഹൈക്കോടതിക്ക് 91.45 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു. ഇതിൽ 74.56 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു. രാജ്യത്തെ ഹൈക്കോടതികൾക്കായി ആകെ 3,210.94 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചതിൽ 2,277.27 കോടി രൂപയാണ് 2026 ജൂലൈ 20 വരെ ചെലവഴിച്ചത്.
