ഒരു മല കയറാനാണ് സാധാരണ മനുഷ്യൻ യാത്ര പോകുന്നത്. പക്ഷേ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോകുന്നവർ മല കയറാനല്ല പോകുന്നത്. ദൂരെ നിന്ന് ഒന്നു കാണാൻ. ചുറ്റി നടക്കാൻ. മൗനമായി നിൽക്കാൻ. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൈലാസ മാൻസരോവർ യാത്ര ലോകത്തിലെ മറ്റെല്ലാ തീർഥാടനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാകുന്നത്.

ഹിമാലയത്തിന്റെ അത്യുന്നത പീഠഭൂമിയിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6,600 മീറ്ററിലധികം ഉയരത്തിൽ വെള്ളിമണിപോലെ തിളങ്ങുന്ന കൈലാസപർവതം. അതിന്റെ താഴെ നീലക്കണ്ണാടി പോലെ പരന്നു കിടക്കുന്ന മാൻസരോവർ തടാകം. അവിടെയെത്തുന്ന നിമിഷം പലരും ആദ്യം ചെയ്യുന്നത് ഫോട്ടോ എടുക്കലല്ല. കണ്ണ് നിറച്ച് ആ മല നോക്കി നിശ്ശബ്ദമായി നിൽക്കലാണ്.

കാരണം ആ മല വെറുമൊരു പർവതമല്ല. കോടിക്കണക്കിന് ഹിന്ദുക്കൾക്ക് അത് ശിവന്റെയും പാർവതിയുടെയും വാസസ്ഥലം. ബുദ്ധമത വിശ്വാസികൾക്ക് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്മീയ അച്ചുതണ്ട്. ജൈനമത വിശ്വാസികൾക്ക് ആദ്യ തീർഥങ്കരനായ ഋഷഭദേവൻ മോക്ഷം നേടിയ സ്ഥലം. ബോൺ മതാനുയായികൾക്കും അതിപവിത്രമായ കേന്ദ്രം. ഒരു മല, നാല് വിശ്വാസങ്ങളുടെ സംഗമം. ലോകത്ത് അപൂർവമായി മാത്രം കാണുന്ന ആത്മീയ ഭൂപടം.

യാത്ര തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ തീർഥാടകർ മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരു സത്യമുണ്ട്. ഇവിടെ ആഡംബരമില്ല. സൗകര്യങ്ങളില്ല. ശ്വാസം പോലും വിലപിടിപ്പുള്ളതാണ്.

4,500 മീറ്ററിലധികം ഉയരത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ വായുവിലെ ഓക്സിജന്റെ അളവ് ഗണ്യമായി കുറയും. പത്ത് ചുവട് നടക്കുമ്പോൾ നെഞ്ചിടിപ്പ് കൂടും. ചെറിയ കയറ്റം പോലും വലിയ മലകയറ്റമായി തോന്നും. തലവേദന, ക്ഷീണം, ശ്വാസതടസം, തലകറക്കം എന്നിവ പലരെയും അലട്ടും. അതുകൊണ്ടാണ് യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് കർശനമായ ആരോഗ്യപരിശോധനയും ശാരീരികക്ഷമതയും നിർബന്ധമാക്കുന്നത്.

എന്നിട്ടും ആയിരങ്ങൾ ഈ യാത്രയ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു കാഴ്ചയ്ക്കു വേണ്ടിയാണ്.

കൈലാസത്തിന്റെ കൊടുമുടി ആരും കീഴടക്കാറില്ല. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ മല എന്ന ബഹുമാനത്തെ മാനിച്ച് അതിന്റെ മുകളിലേക്ക് കയറുന്നത് നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തീർഥാടകർ ചെയ്യുന്നത് മലയുടെ ചുറ്റും ഏകദേശം 52 കിലോമീറ്ററോളം നീളുന്ന ‘പരിക്രമം’ മാത്രമാണ്. കല്ലും മഞ്ഞും ചെളിയും കാറ്റും നിറഞ്ഞ വഴികളിലൂടെ ദിവസങ്ങളോളം നടന്ന് മല ചുറ്റി മടങ്ങുമ്പോഴാണ് യാത്ര പൂർത്തിയാകുന്നത്. അതാണ് ഈ തീർഥാടനത്തിന്റെ ആത്മാവ്.

പരിക്രമത്തിനിടെ ചില നിമിഷങ്ങൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓർമയിൽ നിൽക്കും.

• കാറ്റിന്റെ ശബ്ദം മാത്രം കേൾക്കുന്ന താഴ്വരകൾ.
• പ്രാർഥനാകൊടികൾ കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന മലഞ്ചെരിവുകൾ.
• ദൂരത്ത് മഞ്ഞുപുതച്ച കൈലാസം.

ഓരോ ചുവടും കഷ്ടതയാകുമ്പോഴും മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്ന വിശ്വാസികളുടെ മുഖങ്ങൾ.

പലരും പറയുന്നു, “അവിടെ സംസാരിക്കാൻ പോലും മനസ്സില്ല. മല തന്നെയാണ് നമ്മളോട് സംസാരിക്കുന്നത്.”

മാൻസരോവർ തടാകക്കരയിലെ അനുഭവം അതിലും വ്യത്യസ്തമാണ്.

പ്രഭാതസൂര്യന്റെ ആദ്യ കിരണങ്ങൾ തടാകജലത്തിൽ വീഴുമ്പോൾ നീലയും സ്വർണവും കലർന്ന നിറങ്ങൾ പരക്കും. കാറ്റ് അത്രയും ശുദ്ധം. ആകാശം അത്രയും അടുത്ത്. തടാകക്കരയിൽ ഇരുന്ന് കണ്ണടച്ചാൽ സമയം തന്നെ നിലച്ചുപോയതുപോലെ തോന്നും. വിശ്വാസികൾ വിശുദ്ധജലം ശേഖരിക്കും. ചിലർ മൗനമായി ധ്യാനിക്കും. ചിലർ കണ്ണുനിറച്ച് പ്രാർഥിക്കും. പലർക്കും അത് ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമല്ല, ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആത്മീയ നിമിഷമാണ്.

2026-ലെ യാത്രയ്ക്ക് മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. ടിബറ്റൻ കലണ്ടറിലെ അറുപത് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മാത്രം വരുന്ന ‘ഫയർ ഹോഴ്സ് ഇയർ’ എന്ന അപൂർവ വർഷത്തിലാണ് ഇത്തവണത്തെ യാത്ര നടക്കുന്നത്. ഈ വർഷം കൈലാസ പരിക്രമം പൂർത്തിയാക്കുന്നത് അസാധാരണമായ ആത്മീയ ഫലം നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തീർഥാടകരുടെ താൽപര്യവും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഈ യാത്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ലിപുലേഖ് പാസ് വഴിയും സിക്കിമിലെ നാഥുല പാസ് വഴിയും യാത്രാസംഘങ്ങൾ ടിബറ്റിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ആരോഗ്യപരിശോധന, രേഖാപരിശോധന, കമ്പ്യൂട്ടർ നറുക്കെടുപ്പ് എന്നിവ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷമാണ് തീർഥാടകരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.

പക്ഷേ ഈ യാത്രയുടെ അവസാനം തീർഥാടകർ കൊണ്ടുവരുന്നത് വിശുദ്ധജലം മാത്രമല്ല.

• ചിലർ ഒരു കുപ്പി മാൻസരോവർ ജലം.
• ചിലർ കൈലാസത്തെ നോക്കി എടുത്ത ഒരു ചിത്രം.

എന്നാൽ മിക്കവരും കൊണ്ടുവരുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കിനിടയിൽ എവിടെയോ നഷ്ടമായിരുന്ന ഉള്ളിലെ നിശ്ശബ്ദത.

അതുകൊണ്ടാവാം കൈലാസ മാൻസരോവർ യാത്രയെ പലരും ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

“അത് ഒരു യാത്രയല്ല… സ്വന്തം മനസ്സിലേക്കുള്ള മടങ്ങിവരവാണ്.”