ഒരു ക്രിമിനൽ പൊലീസിന്റെ വെടിയേറ്റ് മരിച്ചാൽ പലപ്പോഴും സമൂഹത്തിൽ രണ്ട് പ്രതികരണങ്ങളാണ് ഉയരുന്നത്. ഒരുകൂട്ടർ അതിനെ “തൽക്ഷണ നീതി” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കും. മറ്റൊരു വിഭാഗം ചോദിക്കും, “നിയമത്തിന് പുറത്തുള്ള ശിക്ഷ ശരിയാണോ?”

പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ബറുയിപൂരിൽ 11 വയസുകാരിയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊലപ്പെടുത്തിയ കേസിലെ പ്രധാന പ്രതിയെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ട ഒരാൾ പൊലീസ് വെടിവയ്പിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെയാണ് ഈ ചർച്ച വീണ്ടും ശക്തമായത്. പൊലീസ് പറയുന്നത്, പ്രതി ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ റിവോൾവർ തട്ടിയെടുത്ത് രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുകയും പൊലീസിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കുകയും ചെയ്തതിനാലാണ് തിരിച്ചുവെടിവെച്ചതെന്നാണ്. എന്നാൽ സംഭവം അതോടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കാരണം, ഇത്തരമൊരു സംഭവത്തിന് ശേഷം എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് തന്നെ വ്യക്തമായ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

പൊലീസിന്റെ വാക്ക് മാത്രം മതിയാകില്ല

2014-ൽ സുപ്രീം കോടതി നൽകിയ നിർണായക വിധി ഒരു അടിസ്ഥാന തത്വം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

പൊലീസ് പറയുന്നത് ശരിയാണെന്ന് മുൻകൂട്ടി കരുതാൻ പാടില്ല.

അതുപോലെ, അത് വ്യാജ ഏറ്റുമുട്ടലാണെന്ന് മുൻകൂട്ടി വിധിക്കാനും പാടില്ല.

അതിനാലാണ് ഓരോ പൊലീസ് വെടിവയ്പ്പും സ്വതന്ത്രവും നിഷ്പക്ഷവുമായ അന്വേഷണത്തിന് വിധേയമാക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചത്. അന്വേഷണം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ അത് നിയമപരമായ സ്വയംരക്ഷയാണോ, അതോ നിയമവിരുദ്ധ കൊലപാതകമാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാനാകില്ല.

എന്തൊക്കെയാണ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദേശങ്ങൾ?

സുപ്രീം കോടതിയുടെ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ വളരെ വ്യക്തമാണ്.

എൻകൗണ്ടർ നടന്നാൽ ഉടൻ എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം.

സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണ ഏജൻസി അന്വേഷണം നടത്തണം.

മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള അന്വേഷണം നിർബന്ധമാണ്.

ഫോറൻസിക് തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കണം.

മരണപ്പെട്ടയാളുടെ കുടുംബത്തെ വിവരം അറിയിക്കണം.

ആവശ്യമെങ്കിൽ ദേശീയ അല്ലെങ്കിൽ സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷനെ അറിയിക്കണം.

അന്വേഷണത്തിൽ പൊലീസിന്റെ നടപടി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് തെളിഞ്ഞാൽ ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ ക്രിമിനൽ നടപടികളും സ്വീകരിക്കണം.

അതിനാൽ, എൻകൗണ്ടർ നടന്നുവെന്നത് മാത്രം പൊലീസിന് നിയമപരമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നില്ല.

നിയമം വികാരത്തെക്കാൾ വലിയതാകുന്നത് ഇവിടെ

ബറുയിപൂരിലെ സംഭവം വലിയ ജനരോഷത്തിനിടയിലാണ് നടന്നത്.

ബാലികയുടെ കൊലപാതകം സമൂഹത്തെ ഞെട്ടിച്ചിരുന്നു. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ പ്രതിക്കെതിരെ കടുത്ത വികാരമുയരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

പക്ഷേ, നിയമം വികാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ കുറ്റം ചെയ്തതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഒരാൾക്കുപോലും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ ബാധകമാണെന്നതാണ് ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത്തരം ഓരോ വെടിവയ്പ്പിനെയും കോടതി പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം ഇത്ര പ്രധാനമാകുന്നത്?

ഒരു പൊലീസ് സംഘത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് വെടിവെച്ചതെങ്കിൽ, അതേ സംഘം തന്നെ അന്വേഷണം നടത്തിയാൽ താൽപര്യസംഘർഷത്തിന് സാധ്യതയുണ്ട്.

ഇത് ഒഴിവാക്കാനാണ് മറ്റൊരു ഏജൻസിയോ സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണസംഘമോ അന്വേഷണം നടത്തണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി നിർദേശിച്ചത്.

ബറുയിപൂർ സംഭവത്തിലും സിഐഡി അന്വേഷണവും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണവും ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത് ഈ നിയമതത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ്.

നിയമവാഴ്ചയുടെ യഥാർഥ പരീക്ഷണം

ഒരു ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി അളക്കുന്നത് കുറ്റവാളികൾക്ക് എത്ര കഠിനമായ ശിക്ഷ ലഭിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമല്ല. ആ ശിക്ഷയും നിയമനടപടികളും ഭരണഘടനയുടെ പരിധിക്കുള്ളിലാണോ എന്നതുകൊണ്ടും കൂടിയാണ്.

അതുകൊണ്ടാണ് ഓരോ എൻകൗണ്ടറിനും ശേഷം അന്വേഷണം നിർബന്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അത് പൊലീസിനെ സംശയിക്കുന്നതിനല്ല, നിയമത്തെ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാക്കാനാണ്. കാരണം, ഒരു വെടിയൊച്ചയ്ക്ക് ശേഷം സത്യം കണ്ടെത്തേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം വികാരത്തിനല്ല, നിയമത്തിനാണ്.