എബോള വൈറസ് പടരുമ്പോൾ ലോകം എണ്ണുന്നത് രോഗബാധിതരുടെയും മരണങ്ങളുടെയും കണക്കാണ്. എന്നാൽ ആ കണക്കുകൾക്കപ്പുറം ഒരു യാഥാർഥ്യമുണ്ട്. ആഫ്രിക്കയിലെ പല ഗ്രാമങ്ങളിലും രോഗം ആദ്യം പിടികൂടുന്നത് ഒരാളെ ആയിരിക്കാം. പക്ഷേ അതിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുഭവിക്കുന്നത് വീട്ടിലെ സ്ത്രീകളാണ്. രോഗിയെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്നതും, ശരീരം തുടച്ചുകൊടുക്കുന്നതും, വസ്ത്രങ്ങൾ കഴുകുന്നതും, അവസാന നിമിഷം വരെ കൈപിടിച്ച് നിൽക്കുന്നതും പലപ്പോഴും അമ്മമാരും ഭാര്യമാരും മക്കളുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വൈറസിനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് നിൽക്കുന്നതും അവരാണ്.

ഗർഭിണികൾക്ക് ആശുപത്രി പോലും ഭയത്തിന്റെ ഇടമായി

ഗർഭകാല പരിശോധനകൾക്കായി ആശുപത്രിയിൽ പോകേണ്ട സ്ത്രീകൾ പോലും ഇന്ന് ആശുപത്രിയുടെ കവാടം കാണാൻ ഭയക്കുന്നു. “ആശുപത്രിയിൽ പോയാൽ രോഗം പിടിപെടുമോ” എന്ന ആശങ്ക പലരെയും വീട്ടിലിരുത്തുകയാണ്. ഫലം, എബോള ബാധിക്കാതിരുന്നാലും പ്രസവസങ്കീർണതകൾ മൂലം അമ്മമാരും കുഞ്ഞുങ്ങളും മരിക്കുന്ന സാഹചര്യം വർധിക്കുന്നു. ചില എബോള ബാധിത ഗർഭിണികളിൽ മരണനിരക്ക് 90 ശതമാനത്തോളം എത്തിയ സംഭവങ്ങളും, ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളുടെയോ നവജാത ശിശുക്കളുടെയോ മരണനിരക്ക് നൂറ് ശതമാനത്തോട് അടുത്തതായും അന്താരാഷ്ട്ര ആരോഗ്യ ഏജൻസികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പരിചരണം സ്നേഹത്തിന്റെ കടമ; പക്ഷേ അതാണ് മരണത്തിലേക്കുള്ള വഴി

എബോള രോഗിയെ ഒറ്റപ്പെടുത്തണമെന്ന് ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ പറയുമ്പോഴും, സ്വന്തം അമ്മയെയോ ഭർത്താവിനെയോ കുഞ്ഞിനെയോ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പല സ്ത്രീകൾക്കും കഴിയുന്നില്ല. സംരക്ഷണ വസ്ത്രങ്ങളോ കൈയുറകളോ ഇല്ലാതെ രോഗികളെ പരിചരിക്കുന്നതിനിടെ അവർ തന്നെ വൈറസിന്റെ അടുത്ത ഇരകളാകുന്നു. സമൂഹത്തിന്റെ കരുതൽ സംവിധാനങ്ങൾ ദുർബലമായിടത്ത് ഈ പരിചരണത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്തവും സ്ത്രീകളുടെ മേലാണ് വീഴുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഓരോ മഹാമാരിയിലും സ്ത്രീകളുടെ രോഗബാധയും മരണവും താരതമ്യേന കൂടുതലാകുന്ന പതിവ് വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുകയാണ്.

മരണത്തിന് ശേഷവും സ്ത്രീകൾ അപകടത്തിന്റെ നടുവിൽ

എബോളയിൽ മരിച്ചവരുടെ മൃതദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതും പല ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹങ്ങളിലും സ്ത്രീകളാണ്. മൃതദേഹം കഴുകി ശവസംസ്കാരത്തിന് ഒരുക്കുന്ന ആചാരങ്ങൾ വൈറസ് പകരാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വഴികളിലൊന്നായി ആരോഗ്യവിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജീവനിലും സ്ത്രീകൾ തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ അപകടസാധ്യത ഏറ്റെടുക്കുന്നത്.

മഹാമാരി പടരുമ്പോൾ അക്രമവും കൂടെ വളരുന്നു

രോഗം പടരുമ്പോൾ ആശുപത്രികൾ തകരുന്നു. നിയമസംവിധാനങ്ങൾ ദുർബലമാകുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും നേരെയുള്ള ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങളും കുടുംബാതിക്രമങ്ങളും വർധിക്കുന്നതായി ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഏജൻസികൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. സഹായം തേടാനുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ പോലും പലപ്പോഴും പ്രവർത്തനരഹിതമാകുന്നു. അതോടെ രോഗത്തിനെതിരെ മാത്രമല്ല, അക്രമത്തിനെതിരെയും സ്ത്രീകൾ ഒറ്റയ്ക്ക് പോരാടേണ്ടി വരുന്നു.

ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരും സ്ത്രീകൾ തന്നെ; അതിനാൽ മുൻനിരയിലെ ഇരകളും അവർ

ആശുപത്രികളിൽ നഴ്‌സുമാരും പ്രസവപരിചരണ ജീവനക്കാരും ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളാണ്. രോഗികളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനിടെ ഇവർക്കും രോഗബാധയുണ്ടാകുന്നു. ചില പുതിയ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടലുകളിൽ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരാണ് ആദ്യം വൈറസ് ബാധിച്ച് മരിച്ചവരിൽ ഉൾപ്പെട്ടത്. ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ ലഭിക്കാത്തത് ഈ അപകടം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കുന്നു.

മഹാമാരിയെ തടയാൻ മരുന്ന് മാത്രം പോര

എബോളയെ നേരിടാൻ വാക്സിനും ചികിത്സയും പ്രധാനമാണ്. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് മാത്രം പ്രശ്നം അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഗർഭിണികൾക്ക് സുരക്ഷിത പ്രസവസേവനം ഉറപ്പാക്കുക, സ്ത്രീകൾക്ക് ആശുപത്രികളിലുള്ള വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കുക, പരിചരണച്ചുമതല കുടുംബത്തിലെ എല്ലാവരും പങ്കിടുക, ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നൽകുക, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർക്ക് മതിയായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ എത്തിക്കുക തുടങ്ങിയ നടപടികളും അത്രതന്നെ നിർണായകമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ വനിതാ, ജനസംഖ്യാ ഏജൻസികൾ എബോളയെ ഒരു ആരോഗ്യപ്രശ്നം മാത്രമല്ല, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശവും സുരക്ഷയും ജീവനോപാധിയും ബാധിക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ പ്രതിസന്ധിയായും കാണുന്നത്.

കണക്കുകളിൽ കാണാത്ത നഷ്ടം

എബോളയുടെ ഓരോ മരണസംഖ്യയ്ക്കു പിന്നിലും ഒരു കുടുംബമുണ്ട്. ആ കുടുംബത്തിന്റെ നടുവിൽ ഭയം വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ട് രോഗിയെ പരിചരിച്ച ഒരു സ്ത്രീയുമുണ്ട്. മഹാമാരി അവസാനിക്കുമ്പോൾ രോഗബാധിതരുടെ എണ്ണം കുറയാം. എന്നാൽ ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട അമ്മമാർ, അമ്മയെ നഷ്ടപ്പെട്ട കുഞ്ഞുങ്ങൾ, പ്രസവഭയം കാരണം ചികിത്സ ഉപേക്ഷിച്ച ഗർഭിണികൾ, അക്രമത്തിന്റെ മുറിവുകൾ വഹിക്കുന്ന പെൺകുട്ടികൾ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ സ്വന്തം ജീവൻ പണയം വെച്ച നഴ്‌സുമാർ… ഇവരുടെ കഥകൾ കണക്കുകളിൽ ഇടംപിടിക്കാറില്ല. ആഫ്രിക്കയിലെ എബോള നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം അതാണ്.