ന്യൂഡൽഹി, ജൂൺ 13:

രാജ്യത്ത് അതിവേഗം പുരോഗമിക്കുന്ന നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ “നഗരപ്രദേശം” എന്ന നിർവചനത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ആലോചിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട്. സെൻസസ് 2027 നടപടികൾ ആരംഭിച്ച സാഹചര്യത്തിലാണ് നിലവിലെ നിർവചനം യാഥാർഥ്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചർച്ച കേന്ദ്രതലത്തിൽ സജീവമായിരിക്കുന്നത്.

ഗ്രാമമല്ല, നഗരവുമല്ല; ഇടനില മേഖലകളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ

വലിയ നഗരങ്ങളുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ, വ്യവസായ ഇടനാഴികൾ, വളർന്നുവരുന്ന സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ ഇന്ന് ഗ്രാമത്തിന്റെയും നഗരത്തിന്റെയും സവിശേഷതകൾ ഒരുപോലെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അവിടങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ സേവന, നിർമ്മാണ, ലോജിസ്റ്റിക് മേഖലകളിൽ ജോലി ചെയ്യുകയും ദിവസേന സമീപ നഗരങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. നഗരപ്രദേശങ്ങൾക്ക് സമാനമായ റോഡുകൾ, പൊതുഗതാഗതം, പാർപ്പിടം, ശുചിത്വം, ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇവിടങ്ങളിലെ ജീവിതം. എന്നാൽ ഭരണപരമായി അവ ഇപ്പോഴും ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

നിലവിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്തെല്ലാം?

ഇപ്പോൾ സെൻസസ് പ്രകാരം നഗരപ്രദേശങ്ങൾ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളാണ്. നിയമപരമായി നഗരസഭകളോ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളോ ഭരിക്കുന്ന “സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടറി ടൗണുകൾ” ഒരു വിഭാഗം. മറ്റൊന്ന് “സെൻസസ് ടൗണുകൾ” ആണ്. ജനസംഖ്യ കുറഞ്ഞത് 5,000 ആയിരിക്കണം, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ കുറഞ്ഞത് 400 പേർ ഉണ്ടായിരിക്കണം, പുരുഷ തൊഴിലാളികളിൽ 75 ശതമാനമെങ്കിലും കാർഷികേതര മേഖലയിൽ ജോലി ചെയ്യണം എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളെയാണ് സെൻസസ് ടൗണുകളായി കണക്കാക്കുന്നത്.

കാലഹരണപ്പെട്ട മാനദണ്ഡങ്ങളെന്ന് വിമർശനം

നിലവിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് നഗരാസൂത്രണ വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായം. പുരുഷ തൊഴിലാളികളുടെ തൊഴിൽസ്വഭാവം മാത്രം കണക്കിലെടുക്കുന്ന രീതി സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽപങ്കാളിത്തത്തെയും മിശ്ര ഉപജീവന രീതികളെയും അവഗണിക്കുന്നുവെന്നാണ് വിമർശനം. ഗ്രാമവും നഗരവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ മങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പഴയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിരവധി വികസിത പ്രദേശങ്ങളെ നഗര കണക്കുകളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്നുവെന്നും വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

നിർവചനം മാറിയാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?

ഒരു പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമമെന്നോ നഗരമെന്നോ വർഗീകരിക്കുന്നത് വെറും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കല്ല. അതനുസരിച്ചാണ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം, സർക്കാർ ധനസഹായം, നഗരാസൂത്രണം, സേവനവിതരണം, പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനം എന്നിവ തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്. നഗരമായി പുനർവർഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ നഗര വികസന പദ്ധതികൾ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ നിക്ഷേപങ്ങൾ, ഭരണപരമായ അധികാരങ്ങൾ എന്നിവ ലഭിക്കാനിടയുണ്ട്. അതേസമയം ചില ഗ്രാമീണ പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടാനും സാധ്യതയുണ്ട്.

ഇന്ത്യയുടെ നഗരവൽക്കരണ ചിത്രം മാറുമോ?

നഗര നിർവചനം വിപുലമാക്കിയാൽ ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക നഗരജനസംഖ്യ ഗണ്യമായി ഉയരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നിലവിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കാരണം നഗരസ്വഭാവമുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിൽ ഗ്രാമങ്ങളായി തുടരുന്നുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. അതിനാൽ പുതിയ നിർവചനം രാജ്യത്തെ നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ യഥാർഥ വ്യാപ്തി കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവരുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായം.

സെൻസസ് 2027ന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ സമ്പൂർണ ഡിജിറ്റൽ സെൻസസായിരിക്കും സെൻസസ് 2027. മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഓൺലൈൻ സ്വയംവിവരശേഖരണം, ഡിജിറ്റൽ ഡാറ്റാ പ്രോസസിങ് തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമാകും. അതിനാൽ നഗര നിർവചനത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി വികസന നയങ്ങളിലും ധനവിനിയോഗത്തിലും നഗരാസൂത്രണത്തിലും ദീർഘകാലം അനുഭവപ്പെടുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.