പ്രധാന വിവരങ്ങൾ
- ലഖ്നൗവിൽ ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്ക് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ നൽകി.
- ഐഐടി ബിരുദധാരികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അതേ ആദരം ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്കും വേണമെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു.
- പ്രധാനമന്ത്രി സേതു പദ്ധതിയിലൂടെ പരിശീലന നവീകരണത്തിന് 60,000 കോടി രൂപ നിക്ഷേപിക്കും.
- ഐടിഐകളിൽ മുപ്പതിലധികം പുതിയ തൊഴിൽവിഷയങ്ങളിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നതായി മോദി പറഞ്ഞു.
- 2027ലെ ലോക നൈപുണ്യ ഏഷ്യ മത്സരത്തിന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡ വേദിയാകും
ലഖ്നൗ / 2026 / നവംബർ 22
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ലഖ്നൗവിൽ നടന്ന കൗശൽ ദീക്ഷാന്ത് സമാരോഹിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്ക് സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ നൽകി. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ വിദ്യാർഥികളോട് സംസാരിച്ച മോദി, ഐഐടി ബിരുദധാരികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അതേ ആദരം ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്കും ലഭിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞു. പരിശീലനം തൊഴിൽമേഖലയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി സേതു പദ്ധതിയിലൂടെ 60,000 കോടി രൂപ നിക്ഷേപിക്കുമെന്നും 2027ലെ ലോക നൈപുണ്യ ഏഷ്യ മത്സരത്തിന് ഗ്രേറ്റർ നോയിഡ വേദിയാകുമെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.
ഖരഗ്പൂരിൽ നിന്ന് ലഖ്നൗവിലേക്ക് ഒരേ ആവേശത്തോടെ
ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ഊർജസ്വലനായ മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥ്, കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിലെ മുതിർന്ന സഹപ്രവർത്തകനും ലഖ്നൗ മണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയുമായ രാജ്നാഥ് സിങ്, ജയന്ത് ചൗധരി, പാർലമെന്റിലെ സഹപ്രവർത്തകൻ പങ്കജ് ചൗധരി, ഉപമുഖ്യമന്ത്രിമാരായ കേശവ് പ്രസാദ് മൗര്യ, ബ്രജേഷ് പാഠക്, മറ്റു ജനപ്രതിനിധികൾ, യുവാക്കൾ എന്നിവരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്താണ് മോദി പ്രസംഗം തുടങ്ങിയത്. ഇത്ര വലിയൊരു നൈപുണ്യ വികസന പരിപാടിക്ക് ജയന്ത് ചൗധരി ലഖ്നൗ തിരഞ്ഞെടുത്തതിൽ സന്തോഷമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. താൻ സന്തോഷിക്കുന്നത് എന്തിനെന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പേ വിദ്യാർഥികൾ കൈയടിച്ചെന്നും മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഉത്തർപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള പാർലമെന്റ് അംഗമെന്ന നിലയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ യുവാക്കളെ വരവേൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് അഭിമാനവും ഭാഗ്യവുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. വിദ്യാർഥികൾ ജീവിതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ടൊരു ഘട്ടം പിന്നിട്ടു. ഇനി രാജ്യനിർമാണത്തിൽ അവർക്ക് നേരിട്ട് പങ്കാളികളാകാം. തനിക്കും ഇത് പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസമാണെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. രാവിലെ ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ബംഗാളിലേക്ക് പോയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്നത്തെ ആദ്യ പരിപാടി ഖരഗ്പൂർ ഐഐടിയിലായിരുന്നു. രാജ്യത്തെ ആദ്യ ഐഐടിയായ ആ സ്ഥാപനം 75-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുകയായിരുന്നു. അവിടത്തെ വിദ്യാർഥികളെ കാണാൻ പോയ അതേ ഊർജവും സ്വപ്നങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും ആവേശവുമായാണ് ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്കിടയിലേക്കും എത്തിയതെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. ഐഐടിയും ഐടിഐയും ഒരുപോലെ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്തും കരുത്തും ഭാവിയുമാണ്. ഐടിഐയിൽ നിന്ന് നേടിയ കഴിവും വൈദഗ്ധ്യവും വികസിത ഭാരതത്തിന് വലിയ കരുത്താകും. വിദ്യാർഥികളുടെ കൈകളും കഴിവുകളുമാണ് ആ ഇന്ത്യയെ കെട്ടിപ്പടുക്കുകയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
യുവാക്കളുടെ കഴിവിലൂടെയാണ് ഓരോ രാജ്യവും മുന്നേറുന്നതെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യത്തെയും കരകൗശലത്തെയും ഇന്ത്യ എക്കാലവും ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലഖ്നൗവിൽ വ്യാപകമായി ചെയ്യുന്ന ചിക്കൻ എംബ്രോയ്ഡറി അതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇത്തരം വൈദഗ്ധ്യങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യ ഏറെക്കാലം ലോകമെങ്ങും അറിയപ്പെട്ടത്. നേർത്ത മസ്ലിൻ തുണി, ബനാറസിലെയും കാഞ്ചീപുരത്തെയും പട്ട്, കശ്മീരിലെ പശ്മിന, പരുത്തിത്തുണികൾ, കലങ്കാരി, ലോകത്തിലെ മികച്ച വാളുകളിൽ ചിലത് നിർമിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ച ഉരുക്ക്, വെങ്കലത്തിലും പഞ്ചലോഹത്തിലുമുള്ള ശിൽപങ്ങൾ തുടങ്ങി എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത കരകൗശലവിദ്യകൾ ഇന്ത്യയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. അവയെല്ലാം ഒരാൾക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് പറഞ്ഞുതീർക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. ഒരുകാലത്ത് സമൂഹത്തിന്റെ താങ്ങായിരുന്നു ഈ തൊഴിലുകളെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. പണ്ട് സമൂഹത്തിന്റെ ഘടന തന്നെ ഇത്തരം കഴിവുകളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു. താൻ ജനിച്ച ഗുജറാത്തിലെ ‘വസ്വയ’ എന്ന പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഒരു ഗ്രാമം രൂപപ്പെടുമ്പോൾ അവിടത്തെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവരും അവിടെ താമസമാക്കും. അപ്പോഴാണ് ഒരു ഗ്രാമം പൂർണമാകുക. അവരില്ലാത്ത ഗ്രാമജീവിതം സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. പുരാതനകാലം മുതൽ രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും സമാനമായ രീതികളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും കാലക്രമേണ അവയുടെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞു. ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരിക്കെ, ആളുകളുടെ ജീവിതത്തിന് ഒഴിച്ചുകൂടാനാകാത്ത തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യങ്ങൾ എത്രയുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതായി മോദി പറഞ്ഞു. ആദ്യം അവർ 30 മുതൽ 35 വരെ തൊഴിൽവിഭാഗങ്ങളുടെ പട്ടികയാണ് നൽകിയത്. രാവിലെ ഉണരുന്നതു മുതൽ രാത്രി ഉറങ്ങുന്നതു വരെയും ജനനം മുതൽ മരണം വരെയും ഒരാൾക്കും കുടുംബത്തിനും സമൂഹത്തിനും വേണ്ട സേവനങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് സ്വന്തം അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് ആലോചിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാകാത്ത സേവനങ്ങളും കണ്ടെത്താൻ പറഞ്ഞു. ഒരാഴ്ചയ്ക്കുശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ തിരിച്ചെത്തിയത് ആയിരത്തോളം തൊഴിലുകളുടെ പട്ടികയുമായാണ്. പൂച്ചെണ്ട് ഒരുക്കുന്നവർ, കളിപ്പാട്ടം നിർമിക്കുന്നവർ, മൈലാഞ്ചി ഇടുന്നവർ തുടങ്ങി എണ്ണമറ്റ സേവനദാതാക്കളുടെ ആവശ്യം അപ്പോഴാണ് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. സമൂഹത്തെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയിരുന്ന ഈ തൊഴിലുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടെന്നും അതിലൂടെ ഗുജറാത്തിൽ ആധുനിക നൈപുണ്യ വികസന സംവിധാനം രൂപപ്പെട്ടെന്നും മോദി പറഞ്ഞു.
ഐഐടിക്കും ഐടിഐക്കും ഒരേ ആദരം വേണമെന്ന് മോദി
ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യത്തിന് തിരിച്ചടിയേറ്റതിന് മറ്റൊരു കാരണവും മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അധിനിവേശക്കാർ എത്തുമ്പോൾ ലോകം ആദരിക്കുകയും പലരും അസൂയയോടെ നോക്കുകയും ചെയ്ത സമ്പന്നമായ നാഗരികതയായിരുന്നു ഇന്ത്യയെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അധിനിവേശക്കാരുടെ ആദ്യ ആക്രമണം തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യത്തെയും കരകൗശലത്തെയും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നുവെന്നാണ് മോദിയുടെ വാദം. മികച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമിച്ചിരുന്ന വിദഗ്ധ കരകൗശല തൊഴിലാളികളുടെ പെരുവിരലുകൾ മുറിച്ചുമാറ്റിയതായി പലരും ചരിത്രത്തിൽ വായിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ജനങ്ങളുടെ കൈവൈദഗ്ധ്യമാണ് ഇന്ത്യയുടെ സമ്പത്തിന്റെയും മഹത്വത്തിന്റെയും അടിത്തറയെന്ന് അധിനിവേശക്കാർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. ആ കഴിവുകൾ ഇല്ലാതാക്കിയാൽ ഇന്ത്യ ദുർബലമാകുമെന്ന് അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. പിന്നീട് വന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൂടുതൽ തന്ത്രപരമായ രീതിയാണ് സ്വീകരിച്ചത്. മെക്കാളെയുടെ വിദ്യാഭ്യാസരീതിയിലൂടെ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്ന പാരമ്പര്യത്തെ കടലാസ് ജോലികൾ ചെയ്യുന്ന ക്ലാർക്കുമാരെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംവിധാനമാക്കി മാറ്റിയെന്നാണ് മോദിയുടെ വിമർശനം. ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യം തകർത്ത ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇവിടത്തെ വിഭവങ്ങൾ കൊണ്ടുപോയി സ്വന്തം വ്യവസായവും ഉൽപ്പാദനവും വളർത്തി. കാലക്രമേണ ക്ലാർക്ക് ജോലി അഭിമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. ഇന്നും കുട്ടി ഐടിഐയിൽ ചേർന്ന കാര്യം പല മാതാപിതാക്കളും സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും അഭിമാനത്തോടെ പറയാതെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നുവെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. കുട്ടി കോളജിലോ സർവകലാശാലയിലോ പോകാതെ നീല തൊഴിൽവസ്ത്രം ധരിച്ച് കൈകൊണ്ട് ജോലി ചെയ്യുന്നതിൽ അവർക്ക് മടിയാണ്. കാലക്രമേണ വളർന്ന ഈ മനോഭാവം മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. വലിയൊരു കമ്പനിയിൽ ബിരുദവും സർട്ടിഫിക്കറ്റുമായി നടക്കുന്നവർ രണ്ടോ മൂന്നോ പേരായിരിക്കാം. ആ സ്ഥാപനം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഐടിഐ പരിശീലനം നേടിയ ഇരുനൂറോ മുന്നൂറോ തൊഴിലാളികളുടെ ബലത്തിലാണെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. സമൂഹത്തിന്റെ ചിന്താഗതിയിൽ വലിയ മാറ്റം വേണമെന്ന് പറഞ്ഞ അദ്ദേഹം ജയന്ത് ചൗധരിയെയും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും അഭിനന്ദിച്ചു. സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വാങ്ങാനെത്തിയ വിദ്യാർഥികളുടെ വേഷവും ശൈലിയും താൻ ശ്രദ്ധിച്ചെന്നും സർവകലാശാലാ ബിരുദദാനച്ചടങ്ങുകളിൽ പോലും ഇത്രയും അഭിമാനവും അന്തസ്സും കണ്ടിട്ടില്ലെന്നും പറഞ്ഞു. അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസവും അഭിമാനവും പ്രത്യേകതയുള്ളതാണ്. ബംഗാളിലെ പരിപാടി കഴിഞ്ഞ് പ്രധാനമന്ത്രി ലഖ്നൗവിലേക്ക് ഓടിയെത്തിയത് ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്ക് അഭിമാനത്തോടെ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് സമ്മാനിക്കാനാണെന്നും മോദി പറഞ്ഞു.
സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചശേഷവും കൊളോണിയൽ കാലത്തെ ഈ ചിന്താഗതിയിൽ നിന്ന് രാജ്യം പൂർണമായി പുറത്തുവന്നില്ലെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. ക്ലാർക്ക് ജോലികൾക്ക് മുൻഗണന തുടർന്നപ്പോൾ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യം പിന്നിലായി. ദാദാ ധർമാധികാരിയുടെ ഒരു പുസ്തകത്തിൽ വായിച്ച സംഭവവും അദ്ദേഹം പങ്കുവച്ചു. ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ ഒരു യുവാവ് ജോലി കണ്ടെത്താൻ സഹായം തേടി ദാദാ ധർമാധികാരിയെ സമീപിച്ചു. എന്ത് ജോലി ചെയ്യാനറിയാമെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ താൻ ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരിയാണെന്നായിരുന്നു മറുപടി. ചെയ്യാനറിയുന്ന കാര്യം വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ സ്വർണമെഡലും സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവുമുണ്ടെന്ന് യുവാവ് പറഞ്ഞു. വണ്ടിയോടിക്കാനോ ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യാനോ അറിയുമോ എന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇല്ലെന്നായിരുന്നു മറുപടി. പിന്നെ എന്താണ് ചെയ്യാനറിയുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ യുവാവ് അതേ ബിരുദത്തിന്റെ കാര്യം ആവർത്തിച്ചു. ഒരുകാലത്ത് കടലാസിലെ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾക്ക് മാത്രം വിലയുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ കാലം മാറുകയാണെന്ന് പറഞ്ഞ മോദി, അന്ന് മാധ്യമങ്ങളിലും സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലും നടന്ന ചർച്ചകളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിച്ചാൽ നേട്ടമുണ്ടാകുമെന്ന് 2023ൽ പാർലമെന്റിൽ പറഞ്ഞ കാര്യം ആളുകൾ ഇപ്പോൾ ഓർക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അന്ന് തന്നെ പരിഹസിച്ചവർ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും നിക്ഷേപിച്ചവർക്ക് വലിയ നേട്ടമുണ്ടായെന്നാണ് മോദിയുടെ വാദം. അത്യാവശ്യമില്ലെങ്കിൽ ഒരു വർഷത്തേക്ക് സ്വർണം വാങ്ങരുതെന്ന് ഒരു വർഷം മുമ്പ് ജനങ്ങളോട് അഭ്യർഥിച്ചതും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി ഒരു നേരത്തെ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കണമെന്ന ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിയുടെ അഭ്യർഥന ഒരുകാലത്ത് കേട്ടതുപോലെ, ഈ അഭ്യർഥനയും ജനങ്ങൾ കേട്ടതിൽ സന്തോഷമുണ്ടെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. അതാണ് ഈ രാജ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം. തന്നെപ്പോലൊരു സാധാരണക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ജനങ്ങൾ സ്വർണം വാങ്ങുന്നത് കുറച്ചെന്നും സ്വർണവില കുറഞ്ഞെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. തന്റെ വാക്ക് കേട്ടതിലൂടെ പണം ലാഭിക്കാനായെന്ന് ഇപ്പോൾ പലരും തന്നോട് പറയുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യം തേടി ലോകം
കാലം മാറുകയാണെന്ന കാര്യം കുറിച്ചുവയ്ക്കാൻ മോദി വിദ്യാർഥികളോട് പറഞ്ഞു. കടലാസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളുമായി കോട്ടും പാന്റും ടൈയും ധരിക്കുന്നവരെക്കാൾ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യവും കൈപ്പുണ്യവുമുള്ളവർക്കാണ് ഇനി കൂടുതൽ ആവശ്യമുണ്ടാവുകയെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സൗദി അറേബ്യ, ദുബായ്, അബുദാബി, ഖത്തർ, കുവൈത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിലെ സന്ദർശനങ്ങളിൽ രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരേ കാര്യം പറയാറുണ്ടെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. അവിടത്തെ ആധുനിക നഗരങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ അവരുടെ പണത്തിനൊപ്പം ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ അധ്വാനവും വൈദഗ്ധ്യവും വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ദുബായിയുടെ പ്രൗഢിയിലും അബുദാബിയിലെ ഉയർന്ന കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിരയിലും സൗദി അറേബ്യയുടെ വളർച്ചയിലും ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ അധ്വാനമുണ്ട്. അവിടത്തെ എല്ലാ രാജകുടുംബങ്ങളും ഇന്ത്യക്കാരുടെ കഴിവിനെ പ്രശംസിക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുമായി കരാറിലെത്തുന്ന സർക്കാരുകൾ വർഷംതോറും 90,000 പേരെയോ ഒന്നരലക്ഷം പേരെയോ ഒരുലക്ഷം പേരെയോ വേണമെന്ന് ആവർത്തിച്ച് ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ലോകം ഇന്ത്യൻ പ്രതിഭകളെ തേടുകയാണ്. സർവകലാശാലാ ബിരുദധാരികൾക്കൊപ്പം ഐടിഐ പരിശീലനം നേടിയവരെയും അവർ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വൈദഗ്ധ്യമുള്ളവർക്ക് ലോകമെങ്ങും ആവശ്യക്കാർ കൂടുകയാണെന്നും അടുത്ത ഇരുപത് വർഷം വികസിത ഭാരതത്തിന്റേതാണെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. സിനിമയെക്കുറിച്ചല്ല താൻ പറയുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യത്തെ ആദരിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നേറാനാകൂ. അതിനായി ‘ശ്രമേവ ജയതേ’ എന്ന ആശയം മുൻനിർത്തി സർക്കാർ പല നടപടികളും സ്വീകരിച്ചു. നൈപുണ്യ വികസനത്തിന് പ്രത്യേക മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ചാണ് തുടക്കം. നേരത്തെ വലിയ തൊപ്പിയും ഗൗണും ധരിച്ചുള്ള ബിരുദദാനച്ചടങ്ങുകൾ കോളജ്, സർവകലാശാലാ വിദ്യാർഥികൾക്ക് മാത്രമായിരുന്നു. അത്തരം പ്രൗഢമായ ചടങ്ങുകൾ ഐടിഐ വിദ്യാർഥികൾക്കും വേണമെന്ന് താൻ പറഞ്ഞതായി മോദി ഓർമിപ്പിച്ചു. അവരുടെ വിരലുകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയും കഴിവുകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ കരുത്തുമാണ് താൻ കാണുന്നത്. പുതിയ ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം രൂപപ്പെടുത്തിയപ്പോഴും നൈപുണ്യ വികസനത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
നിർമിതബുദ്ധി പല കാര്യങ്ങളും ചെയ്യുമെന്നും ചിലരുടെ ജോലിയും മറ്റു ചിലരുടെ ഉപജീവനവും ഇല്ലാതാക്കുമെന്നുമുള്ള ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. തൊഴിൽവൈദഗ്ധ്യമുള്ള ഒരാളുടെ ഉപജീവനം ആർക്കും എടുത്തുകളയാനാവില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. കോവിഡ് കാലത്ത് സ്ഥിതി എത്ര പ്രയാസത്തിലായെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. ആളുകൾ നിസ്സഹായരായി. സമൂഹം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സേവനങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നവർ മരണഭയത്തിൽ സ്വന്തം ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. എത്ര പണമുണ്ടെങ്കിലും വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തൊഴിലാളികളില്ലാതെ കാര്യങ്ങൾ നടക്കില്ലെന്ന് അന്ന് പലർക്കും മനസ്സിലായി. ആ കാലത്ത് ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയത് ഇത്തരം തൊഴിലാളികളായിരുന്നു. ഒരു തൊഴിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ യന്ത്രങ്ങളുമായി ഇടപെടുന്നതിനൊപ്പം ആളുകളുടെ ജീവിതം എളുപ്പമാക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ കരുത്ത് കൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് മോദി വിദ്യാർഥികളോട് പറഞ്ഞു. ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യ മൊബൈൽ ഫോണുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്നു. ഇന്ന് രാജ്യത്തെ യുവാക്കൾ ഇവിടെ നിർമിക്കുന്ന ഫോണുകൾ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേക്കും അയക്കുന്നു. വിദ്യാർഥികളെപ്പോലുള്ളവരുടെ കഴിവുകൊണ്ടാണ് ഇന്ത്യയുടെ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഐടിഐകൾക്ക് ഇന്ന് ഇത്ര പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. 2014 മുതൽ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ സർക്കാർ അയ്യായിരത്തോളം പുതിയ ഐടിഐകൾ സ്ഥാപിച്ചു. ഐടിഐകളിൽ ചേർന്ന വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം അഞ്ച് ലക്ഷത്തിലധികം കൂടി. പെൺകുട്ടികളുടെ എണ്ണം രണ്ടര മടങ്ങിലേറെയായെന്നും മോദി പറഞ്ഞു.
പുതിയ കോഴ്സുകൾ മുതൽ പാചകവാതക കണക്ഷൻ വരെ
ഐടിഐകളിലെ പരിശീലനത്തിന്റെ നിലവാരം, അധ്യാപകർ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് സർക്കാർ മുൻഗണന നൽകിയതായി മോദി പറഞ്ഞു. നേരത്തെ ഐടിഐകൾ പിന്നിലായിരുന്നു. നൈപുണ്യ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും തൊഴിൽ പരിശീലനത്തിന്റെയും പേരിൽ പഴയ തൊഴിൽവിഷയങ്ങൾ തന്നെയാണ് പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ന് മുപ്പതിലധികം പുതിയ തൊഴിൽവിഷയങ്ങളിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നു. പുതുതലമുറയുടെ പ്രതിനിധികൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതുപോലെ, വിമാനങ്ങളുടെ ഘടന, നിർമിതബുദ്ധി അസിസ്റ്റന്റുമാർ, സൈബർ സുരക്ഷാ അസിസ്റ്റന്റുമാർ, ഡ്രോൺ ടെക്നീഷ്യൻമാർ, ഹരിത ഹൈഡ്രജൻ ടെക്നീഷ്യൻമാർ, വ്യാവസായിക റോബോട്ടിക്സ്, വൈദ്യുത വാഹനങ്ങൾ, ആനിമേഷൻ, സ്പെഷ്യൽ ഇഫക്ട്സ്, അർധചാലക ടെക്നീഷ്യൻമാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി മേഖലകളിൽ പരിശീലനമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇന്നത്തെയും ഭാവിയിലെയും ആവശ്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്താണ് ഈ കോഴ്സുകൾ തുടങ്ങിയത്. ആശുപത്രി എത്ര വലുതായാലും ഡോക്ടർമാർ എത്ര ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നേടിയാലും യന്ത്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ ഐടിഐ പരിശീലനം നേടിയ ടെക്നീഷ്യൻമാർ ഇല്ലെങ്കിൽ ഒരു രോഗിയെപ്പോലും സുഖപ്പെടുത്താനാകില്ലെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. വിദ്യാർഥികൾക്കുള്ള ആ കരുത്ത് അവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്താനും കഴിവിനെ ആദരിക്കാനുമാണ് താൻ എത്തിയതെന്നും രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിയിൽ ഐടിഐകൾ മികച്ചൊരു അധ്യായം എഴുതുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും ആവശ്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്താണ് ഈ മാറ്റങ്ങൾ. ഇന്ത്യ ഓരോ രാജ്യവുമായി വ്യാപാരക്കരാർ ഒപ്പിടുന്നതായോ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരക്കരാറിനായി ചർച്ച നടത്തുന്നതായോ ദിവസവും കേൾക്കുന്നുണ്ട്. ഇതെല്ലാം യുവാക്കൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഐടിഐ പാഠ്യപദ്ധതി മാറ്റുക, യന്ത്രങ്ങൾ നവീകരിക്കുക, പരിശീലകരെ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പഠിപ്പിക്കുക, പരിശീലനത്തെ വ്യവസായവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ഇതിനാണ് പ്രധാനമന്ത്രി സേതു പദ്ധതിയിലൂടെ 60,000 കോടി രൂപ നിക്ഷേപിക്കുന്നത്. യുവാക്കൾക്ക് ഇതിന്റെ വലിയ പ്രയോജനം ലഭിക്കുമെന്നും മോദി പറഞ്ഞു.
ഇന്ത്യ അതിവേഗം വളരുമ്പോൾ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറക്കുകയാണെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ പന്ത്രണ്ട് മുതൽ പതിമൂന്ന് വർഷത്തിനിടെ അമ്പത് കോടി പേർ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നതായി ചടങ്ങിൽ നേരത്തേ പരാമർശിച്ചത് അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യ നേടിയ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നായാണ് താൻ ഇതിനെ കാണുന്നതെന്നും വികസിത ഭാരതത്തിലേക്കുള്ള വഴി ഈ നേട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നതെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. സർക്കാർ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കി പാവപ്പെട്ടവരെ ശാക്തീകരിക്കുകയും ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് കരകയറാമെന്ന ആത്മവിശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്തു. ആ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് അവസരങ്ങളും ലഭിച്ചു. പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് നാല് കോടി വീടുകൾ നിർമിച്ചപ്പോൾ ഇലക്ട്രീഷ്യൻമാർക്കും മരപ്പണിക്കാർക്കും ജോലി ലഭിച്ചു. പൈപ്പ് ലൈനുകൾ സ്ഥാപിച്ചപ്പോഴും ഗ്രാമങ്ങളിൽ ആദ്യമായി വൈദ്യുതി എത്തിച്ചപ്പോഴും യുവാക്കളാണ് ആ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിജയിപ്പിച്ചത്. പുതിയ മേഖലകളിൽ പലതരം വൈദഗ്ധ്യങ്ങൾക്ക് ആവശ്യം കൂടുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധവും മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഏതാനും മാസം മുമ്പ് യുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോൾ വാതകവിതരണം തടസ്സപ്പെട്ടു. പാചകവാതകം കിട്ടുമോ എന്ന ആശങ്ക ഉയർന്നു. പരിഭ്രാന്തി പരത്തുന്നവർക്ക് അത് അവസരമായെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. വാതകം കിട്ടാതാകും, അടുപ്പുകൾ കത്തില്ല, ആളുകൾ പട്ടിണിയിലാകും, പെട്രോൾ പമ്പുകളിൽ നിര നീളും എന്നൊക്കെ ചിലർ പറഞ്ഞിരുന്നു. എന്തെല്ലാം പ്രവചിച്ചുവെന്ന് പഴയ പത്രവാർത്തകൾ നോക്കിയാൽ അറിയാമെന്നും അതൊന്നും സംഭവിച്ചില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ പ്രതിസന്ധി വന്നപ്പോൾ സർക്കാരിനും ഇടപെടേണ്ടിവന്നു. ഭാവിയിൽ വിതരണം തടസ്സപ്പെട്ടാലും വീടുകളിൽ പൈപ്പിലൂടെ വാതകം എത്തിക്കാൻ നഗരങ്ങളിൽ ദിവസേന കുറഞ്ഞത് ഒരുലക്ഷം പൈപ്പ് വാതക കണക്ഷനുകൾ നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു. ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മോദി നേരിട്ട് വിലയിരുത്തി. യോഗങ്ങളിൽ ലഭിച്ച കണക്കുകൾ പതിനയ്യായിരം, ഇരുപതിനായിരം, ഇരുപത്തിരണ്ടായിരം, ഇരുപത്തിമൂവായിരം എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. ഒരുലക്ഷത്തിലേക്ക് എത്താനായില്ല. പണം ചെലവഴിക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറായിരുന്നു. ചെയ്യാവുന്നതെല്ലാം ചെയ്തിട്ടും ആവശ്യത്തിന് പ്ലംബർമാരെ കിട്ടുന്നില്ലെന്നാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞതെന്ന് മോദി ഓർമിപ്പിച്ചു. രാജ്യം പ്ലംബർമാരെ തേടിയ സാഹചര്യം വിദ്യാർഥികളുടെ കഴിവിന് എത്ര വിലയുണ്ടെന്ന് കാണിക്കുന്നു. വൈദഗ്ധ്യമുണ്ടെങ്കിൽ തൊഴിൽ അവസരമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സൗരോർജ മേഖലയിൽ ഇന്ന് വലിയ തോതിൽ വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികളെ വേണം. കായികരംഗത്ത് പുതിയൊരു സമ്പദ്മേഖല വളരുകയാണ്. കായികോപകരണങ്ങളും കായികക്ഷമതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉൽപ്പന്നങ്ങളും നിർമിക്കുന്നവരെ ആവശ്യമുണ്ട്. ആകാശംപോലെ വിശാലമാകുന്ന ഈ അവസരങ്ങൾ യുവാക്കൾ പൂർണമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തണമെന്നും മോദി ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിൽ ഏഷ്യൻ നൈപുണ്യ മത്സരം
ലോകത്തിന്റെ നൈപുണ്യ തലസ്ഥാനമാകാനുള്ള വഴിയിലാണ് ഇന്ത്യയെന്നും ആ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ യുവാക്കളാണെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയുടെ മാത്രം സാധ്യതയെക്കുറിച്ചല്ല, ലോകത്തിന്റെ ആവശ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നതെന്നും യുവാക്കളുടെ കഴിവിലാണ് തന്റെ ആത്മവിശ്വാസമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പിന്നാലെ യുവാക്കൾക്കും ഉത്തർപ്രദേശിനും ഒരു സന്തോഷവാർത്തയുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാണ് 2027ലെ ലോക നൈപുണ്യ ഏഷ്യ മത്സരത്തിന്റെ വേദി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഇന്ത്യ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന മത്സരത്തിന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയാണ് വേദി. ഏഷ്യയിലെ പല രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യുവാക്കളെ ഉത്തർപ്രദേശ് വരവേൽക്കും. സംസ്ഥാനത്തിന് മോദി മുൻകൂട്ടി ആശംസ നേർന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന് ഇന്ന് ഉത്തർപ്രദേശ് നേതൃത്വം നൽകുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഒരുകാലത്ത് സംസ്ഥാനത്തെ യുവാക്കൾക്ക് അവസരങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു. യോഗി ആദിത്യനാഥ്, കേശവ് പ്രസാദ് മൗര്യ, ബ്രജേഷ് പാഠക്, പങ്കജ് ചൗധരി തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിലും കേന്ദ്രത്തിലും സംസ്ഥാനത്തും ഒരേ സഖ്യം ഭരിക്കുന്നതിലൂടെയും സ്ഥിതി പൂർണമായി മാറിയെന്നാണ് മോദിയുടെ വിലയിരുത്തൽ. അതിവേഗ പാതകളുടെ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശെന്ന് ജനങ്ങൾ ഇന്ന് അഭിമാനത്തോടെ പറയുന്നു. നിരവധി രാജ്യാന്തര വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. വലിയ സർവകലാശാലകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരം വളരുന്നു. വലിയ മൊബൈൽ ഫോൺ നിർമാണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അർധചാലക നിർമാണശാല ഉയരുകയാണ്. ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിലൂടെ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടുകയും ശത്രുക്കളുടെ ഉറക്കം കെടുത്തുകയും ചെയ്തെന്ന് മോദി വിശേഷിപ്പിച്ച ബ്രഹ്മോസ് മിസൈലും ഉത്തർപ്രദേശിൽ നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളെല്ലാം യുവാക്കൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഉത്തർപ്രദേശ് മുമ്പ് എങ്ങനെയായിരുന്നുവെന്നും ഓർക്കണമെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. ഏതാനും ദിവസം മുമ്പ് സ്വന്തം പാർലമെന്റ് മണ്ഡലമായ കാശിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു യുവതി തന്നോട് സംസാരിച്ച കാര്യം അദ്ദേഹം പങ്കുവച്ചു. രാത്രി പതിനൊന്ന് വരെ ഫാക്ടറിയിൽ ജോലി ചെയ്തശേഷം ഒറ്റയ്ക്ക് സുരക്ഷിതമായി വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയുന്നുവെന്നാണ് യുവതി പറഞ്ഞത്. ഇത് സാധാരണ കാര്യമല്ലെന്നും പണ്ട് സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചശേഷം ഒരു പെൺകുട്ടി വീടിന് പുറത്തുണ്ടാകുക എന്നതിന്റെ അർഥം ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനങ്ങൾക്ക് അറിയാമെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബിജെപി സർക്കാരാണ് ഈ സുരക്ഷിത സാഹചര്യം ഒരുക്കിയതെന്നും സുരക്ഷിതത്വബോധവും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആത്മവിശ്വാസവുമാണ് വികസിത ഭാരതത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. യുവാക്കൾക്കു മുന്നിൽ വിശാലമായ അവസരങ്ങളുണ്ട്. വലിയ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണണമെന്നും കഴിവുകൾ വളർത്തി സ്വപ്നം നേടാൻ മുഴുവൻ ഊർജവും വിനിയോഗിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഒറ്റയ്ക്കാണെന്ന് തോന്നുമ്പോൾ താൻ കൂടെയുണ്ടെന്ന് ഓർക്കണമെന്നും മോദി പറഞ്ഞു. ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ജീവിതത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ മാതാപിതാക്കളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കണം. നേടിയ കഴിവുകൾ സമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ വിനിയോഗിക്കണം. യുവാക്കൾ മുന്നേറുമ്പോൾ രാജ്യവും മുന്നേറും. കുടുംബങ്ങൾക്ക് അത് അഭിമാനമാകും. ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർഥികളെ അഭിനന്ദിച്ച മോദി, രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ ഐടിഐകളിൽ ഒത്തുകൂടിയ യുവാക്കളെ താൻ ടെലിവിഷനിൽ കണ്ടതായും പറഞ്ഞു. അവരെയും അഭിനന്ദിച്ച് ആശംസകൾ അറിയിച്ചു. പിന്നാലെ തനിക്കൊപ്പം ഏറ്റുവിളിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് ‘ഭാരത് മാതാ കീ ജയ്’ എന്ന് നാലുതവണ വിളിച്ചു. എല്ലാവർക്കും നന്ദി പറഞ്ഞാണ് പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചത്.
പ്രധാനമന്ത്രി ഹിന്ദിയിലാണ് പ്രസംഗിച്ചത്. പ്രസംഗത്തിന്റെ ഏകദേശ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ ഡൽഹിയിലെ പ്രസ് ഇൻഫർമേഷൻ ബ്യൂറോ നവംബർ 21ന് രാത്രി 9.49ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
.
Disclaimer: The information published on Samadarsi.com is provided for general news, informational, educational, and public awareness purposes only. While every reasonable effort is made to ensure the accuracy, reliability, and timeliness of the content, Samadarsi Communication LLP does not guarantee that all published information is free from errors, omissions, or inaccuracies. The views and opinions expressed in opinion articles, guest columns, interviews, and reader comments are solely those of the respective authors and do not necessarily reflect the views of Samadarsi Communication LLP. Readers are encouraged to independently verify any information before making financial, legal, medical, political, or personal decisions based on the content published on this website. Samadarsi.com reserves the right to update, modify, correct, or remove any content at any time without prior notice. Any links to external websites are provided solely for the convenience of users, and we do not endorse or accept responsibility for the content, security, accuracy, or privacy practices of such third-party websites. All trademarks, logos, images, and other copyrighted materials appearing on this website remain the property of their respective owners.

