ന്യൂഡൽഹി, 2026 നവംബർ 09 –
സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ 2025–26 പുരസ്കാരങ്ങൾ രാഷ്ട്രപതി ദ്രൗപദി മുർമു നവംബർ 11ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ സമ്മാനിക്കും. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ നഗരപദ്ധതിക്ക് മികച്ച സംഭാവന നൽകിയ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വൃത്തിയുള്ള നഗരങ്ങളെയാണ് ആദരിക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര ഭവന, നഗരകാര്യ, വൈദ്യുതി മന്ത്രി മനോഹർ ലാലും ഭവന, നഗരകാര്യ സഹമന്ത്രി തോഖൻ സാഹുവും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കും.
ഭവന, നഗരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ നഗരവികസന വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലാണ് പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകുന്നത്. കൈകോർത്തു ശുചീകരിക്കാമെന്ന സന്ദേശമുള്ള ശുചിത്വത്തിന്റെ പുതിയ ചുവടുവയ്പ് എന്ന പ്രമേയത്തിലാണ് പത്താമത് സർവേക്ഷൺ പൂർത്തിയായത്. കഴിഞ്ഞ പത്തുവർഷത്തെ നഗരങ്ങളുടെയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കൂട്ടായ നേട്ടങ്ങൾ ആഘോഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം കൈവരിച്ച പുരോഗതി നിലനിർത്താനുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും പുരസ്കാരങ്ങൾ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
73 തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിൽനിന്ന് 4,751ലേറെ നഗരങ്ങളിലേക്ക്
സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ നഗരപദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ശുചിത്വ വിലയിരുത്തലായ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ, 2016ൽ 73 നഗര തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പിൽ 4,751ലേറെ നഗരങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു.
ഇത്തവണ പൗരന്മാരുടെ പ്രതികരണങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകി. നഗരങ്ങളിലെ നദീതീരങ്ങൾ, കടൽത്തീരങ്ങൾ, ജലാശയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പരിശോധനയും വിപുലപ്പെടുത്തി. തുറസ്സായ മലമൂത്രവിസർജനം തടയൽ, വിനോദസഞ്ചാര–പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ശുചിത്വം, സ്കൂളുകളിലെ പെരുമാറ്റമാറ്റ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും പ്രത്യേക സൂചകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.
43 സൂചകങ്ങളിൽ പരിശോധന; മൂവായിരത്തിലേറെ വിലയിരുത്തൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ
പത്ത് പ്രധാന വിലയിരുത്തൽ മേഖലകളിലെ 43 സൂചകങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നഗര തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളെ പരിശോധിച്ചത്. മാലിന്യം വേർതിരിക്കൽ, ശേഖരണം, ഗതാഗതം; ഖരമാലിന്യ സംസ്കരണം; ദൃശ്യമായ ശുചിത്വം; ശുചിത്വസൗകര്യങ്ങളുടെ ലഭ്യത; സെപ്റ്റിക് മാലിന്യം നീക്കുന്ന സേവനങ്ങളുടെ യന്ത്രവൽക്കരണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.
ശുചിത്വസംവിധാനങ്ങളും സ്ഥാപനപരമായ ഘടകങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, ഉപയോഗിച്ച ജലത്തിന്റെ പരിപാലനം, ശുചിത്വ പ്രചാരണം, ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളുടെ സമഗ്രക്ഷേമം, പൗരപ്രതികരണവും പരാതിപരിഹാരവും എന്നിവയും പരിശോധിച്ചു. പരിശീലനം നേടിയ മൂവായിരത്തിലേറെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ രാജ്യവ്യാപകമായി നേരിട്ടുള്ള പരിശോധന നടത്തി. തത്സമയ ജി പി എസ് നിരീക്ഷണവും ഉപയോഗിച്ചു. തെളിവുകൾ സമർപ്പിക്കുന്നതുമുതൽ പരിശോധനവരെ നടപടികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലായിരുന്നു. എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും സുതാര്യതയും കർശന ഗുണനിലവാര പരിശോധനയും ഉറപ്പാക്കിയതായി മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു.
നഗരങ്ങൾ പരസ്പരം പഠിക്കുന്ന സ്വച്ഛ് ഷെഹർ ജോഡിക്കും അംഗീകാരം
മികച്ച ശുചിത്വനഗരങ്ങൾക്കൊപ്പം സ്വച്ഛ് ഷെഹർ ജോഡി പദ്ധതിയിൽ മികവ് തെളിയിച്ചവരെയും ആദരിക്കും. നഗര മാലിന്യപരിപാലനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ 33 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലുമായി 70 മാർഗദർശക നഗരങ്ങളും അവയിൽനിന്ന് പരിശീലനം നേടുന്ന 191 നഗരങ്ങളും പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാണ്.
നഗര മാലിന്യപരിപാലനത്തിലെ ആദ്യ മാർഗനിർദേശ–പരസ്പര പഠന പരിപാടിയായി 2025 സെപ്റ്റംബർ 27ന് കേന്ദ്രമന്ത്രി മനോഹർ ലാലാണ് പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിൽ മാർഗദർശക നഗരങ്ങളും പരിശീലനം സ്വീകരിക്കുന്ന നഗരങ്ങളും തമ്മിൽ ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചിരുന്നു.
മാർഗനിർദേശം ലഭിച്ച നഗരങ്ങളിൽ പ്രകടനം മെച്ചപ്പെട്ടു
മാർഗനിർദേശം സ്വീകരിച്ച നഗരങ്ങളുടെ പ്രധാന ശുചിത്വ സൂചകങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പുരോഗതിയുണ്ടായതായി മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു. 2024ലെ സർവേക്ഷണവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഏറ്റവും പുതിയ പതിപ്പിലെ നേട്ടങ്ങൾ ഇങ്ങനെയാണ്.
| വിലയിരുത്തൽ ഘടകം | 2024ലെ നില | ഏറ്റവും പുതിയ നില |
|---|
| ദൃശ്യമായ ശുചിത്വം | 48 ശതമാനം | 70 ശതമാനം |
| വീടുതോറുമുള്ള മാലിന്യശേഖരണം | 52 ശതമാനം | 74 ശതമാനം |
| ഉറവിടത്തിൽ മാലിന്യം വേർതിരിക്കൽ | 16 ശതമാനം | 30 ശതമാനം |
| ശുചിത്വസൗകര്യങ്ങളുടെ ലഭ്യത | 11 ശതമാനം | 38 ശതമാനം |
| ഉപയോഗിച്ച ജലത്തിന്റെ പരിപാലനം | 32 ശതമാനം | 53 ശതമാനം |
| ശുചിത്വ പ്രചാരണം | 48 ശതമാനം | 66 ശതമാനം |
മികച്ച പ്രകടനമുള്ള നഗരങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ മാർഗനിർദേശം ശുചിത്വസംവിധാനങ്ങളും സേവനവിതരണവും മെച്ചപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഒരുവർഷത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ആരോഗ്യകരമായ മത്സരത്തിനും ശുചിത്വത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്കും പിന്നാലെ നവംബർ 11ലെ പുരസ്കാര പ്രഖ്യാപനത്തിനായി നഗരങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുകയാണ്.
