10 ഒക്ടോബർ 2026
ഒരു ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കസേരയിലേക്ക് വിളിവരുന്നു. അതുവരെ എംഎൽഎയല്ല, എംപിയല്ല, മന്ത്രിയുമല്ല. സർക്കാർ നയിച്ച പരിചയവുമില്ല. പക്ഷേ പാർട്ടിയെ സംഘടിപ്പിച്ച നീണ്ട അനുഭവമുണ്ട്. 2001 ഒക്ടോബർ ഏഴിന് ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റ നരേന്ദ്രമോദിയുടെ തുടക്കം അങ്ങനെയായിരുന്നു. 2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിന് ആ ഭരണയാത്രയ്ക്ക് 25 വർഷം തികയുന്നു.
പാരമ്പര്യമായി കിട്ടാത്ത രാഷ്ട്രീയം
1950 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് ഗുജറാത്തിലെ വഡ്നഗറിലാണ് മോദി ജനിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണയോ സമ്പന്നമായ പശ്ചാത്തലമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം പറയുന്നതനുസരിച്ച്, പരിമിത വരുമാനമുള്ള കുടുംബത്തിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹം കുടുംബത്തിന്റെ ചായക്കടയിൽ സഹായിച്ചിരുന്നു.
ആർഎസ്എസ് പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയും പിന്നീട് ബിജെപിയുടെ സംഘടനാചുമതലകളിലൂടെയുമാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മുന്നേറിയത്. ഗുജറാത്തിലെ പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറി, ദേശീയ സെക്രട്ടറി തുടങ്ങിയ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രിയാകുമ്പോൾ ഭരണപരിചയം ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതുമുഖമായിരുന്നില്ല. 2002 ഫെബ്രുവരിയിലെ രാജ്കോട്ട് രണ്ടിലെ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയാണ് ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമായത്.
തകർന്ന സംസ്ഥാനത്തുനിന്ന് നിക്ഷേപകേന്ദ്രത്തിലേക്ക്
2001-ലെ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങാത്ത ഗുജറാത്തിലേക്കായിരുന്നു മോദിയുടെ വരവ്. പുനർനിർമാണം അദ്ദേഹത്തിനു മുമ്പേ തുടങ്ങിയിരുന്നു; അത് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം പുതിയ സർക്കാരിനായി.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ജ്യോതിഗ്രാം. കൃഷിപ്പമ്പുകൾക്കുള്ള വൈദ്യുതിവിതരണവും വീടുകൾക്കും ഗ്രാമീണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുമുള്ള വിതരണവും വേർതിരിച്ചു. ഗ്രാമജീവിതത്തിന് വിശ്വസനീയ വൈദ്യുതി നൽകുന്നതിനൊപ്പം കൃഷിവൈദ്യുതി ക്രമപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരേ സാമ്പത്തിക നേട്ടമായിരുന്നില്ല: ലോകബാങ്കിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഒരു പഠനത്തിൽ ജലസേചനത്തിന് വാങ്ങുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ ചെലവ് വർധിക്കുകയും ശരാശരി ഏക്കർവരുമാനം കുറയുകയും ചെയ്തതായി കണ്ടെത്തി.
2003-ൽ തുടങ്ങിയ വൈബ്രന്റ് ഗുജറാത്ത് വ്യവസായികളെയും നിക്ഷേപകരെയും സംസ്ഥാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വേദിയായി. ഗുജറാത്തിന്റെ പഴയ വ്യവസായ അടിത്തറയ്ക്കുമുകളിൽ നിക്ഷേപസൗഹൃദ സംസ്ഥാനമെന്ന പ്രതിച്ഛായ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു അത്. പ്രഖ്യാപിച്ച നിക്ഷേപവും യഥാർഥത്തിൽ നടപ്പായ പദ്ധതിയും വേർതിരിച്ചാണ് അതിന്റെ ഫലം വിലയിരുത്തേണ്ടത്.
ഈ കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ 2002-ലെ വർഗീയകലാപവും ഒഴിവാക്കാനാവില്ല. സുരക്ഷയും ഭരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വവും സംബന്ധിച്ച വലിയ ചോദ്യങ്ങൾ അത് ഉയർത്തി. മോദി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർക്കെതിരായ വലിയ ഗൂഢാലോചനാരോപണത്തിൽ എസ്ഐടിയുടെ അന്വേഷണസമാപനത്തെ ചോദ്യംചെയ്ത സാക്കിയ ജാഫ്രിയുടെ ഹർജി സുപ്രീംകോടതി 2022-ൽ തള്ളി.
ബാങ്കും മൊബൈലും വീട്ടിലേക്കെത്തിയ ഭരണം
2014 മേയ് 26-ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായതോടെ ഗുജറാത്തിൽനിന്ന് രാജ്യത്തേക്കായി മോദിയുടെ പ്രവർത്തനപരിധി. സാധാരണ കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ കാണാവുന്ന മാറ്റങ്ങൾക്കായിരുന്നു പ്രധാന പദ്ധതികളിലെ ഊന്നൽ.
ജൻധൻ ബാങ്കിങ് പ്രവേശനം വിപുലമാക്കി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 19-ലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കിൽ 59.09 കോടി അക്കൗണ്ടുകളുണ്ട്; 55.7 ശതമാനം സ്ത്രീകളുടേതാണ്. അക്കൗണ്ട്, ആധാർ, മൊബൈൽ എന്നിവ ബന്ധിപ്പിച്ച സംവിധാനങ്ങൾ ക്ഷേമസഹായം നേരിട്ട് കൈമാറുന്നത് വിപുലമാക്കി.
ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യുപിഐ പണമിടപാട് നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി. എൻപിസിഐ വികസിപ്പിച്ച സംവിധാനത്തിൽ 2026 ഓഗസ്റ്റിൽ ഏകദേശം 2,451 കോടി ഇടപാടുകൾ നടന്നു. ഇത് സർക്കാരിനൊപ്പം റിസർവ് ബാങ്ക്, ബാങ്കുകൾ, സാങ്കേതികസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടായ വളർച്ചയാണ്.
ക്ഷേമവും അടിസ്ഥാനസൗകര്യവും
ശുചിത്വത്തെ ദേശീയ പ്രചാരണവിഷയമാക്കിയ സ്വച്ഛ് ഭാരത് വഴി 2026 മേയ് വരെയുള്ള സർക്കാർ കണക്കിൽ 12.11 കോടിയിലധികം ഗ്രാമീണ വീട്ടുശുചിമുറികൾ നിർമിച്ചു. ജൽജീവൻ മിഷൻ ഗ്രാമീണ കുടിവെള്ള കണക്ഷനുകളും വിപുലമാക്കി. ശുചിമുറിയോ കണക്ഷനോ ലഭിച്ചതിനൊപ്പം അവയുടെ ഉപയോഗവും സ്ഥിരമായ സേവനവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
2018-ൽ തുടങ്ങിയ ആയുഷ്മാൻ ഭാരത്–പിഎംജെഎവൈ, അർഹരായ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നിർദിഷ്ട ആശുപത്രിചികിത്സയ്ക്ക് വർഷം അഞ്ചുലക്ഷം രൂപവരെ പരിരക്ഷ നൽകുന്നു. വീടുനിർമാണസഹായം, പാചകവാതകം, ഭക്ഷ്യധാന്യസഹായം എന്നിവയും ക്ഷേമഭരണത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി.
2017 ജൂലൈ ഒന്നിന് നടപ്പാക്കിയ ജിഎസ്ടി, കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന പരോക്ഷനികുതികളിൽ പലതും പൊതുചട്ടക്കൂടിലാക്കി. ദേശീയപാത ശൃംഖല 2014-ലെ 91,287 കിലോമീറ്ററിൽനിന്ന് 2024 അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം 1.46 ലക്ഷം കിലോമീറ്ററായി. ഈ മാറ്റങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളും മുൻകാല പദ്ധതികളും പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളും പങ്കാളികളാണ്.
നേട്ടക്കണക്കിനൊപ്പം ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യങ്ങൾ
2013–14 മുതൽ 2022–23 വരെ ഏകദേശം 24.82 കോടി പേർ ബഹുമാനദണ്ഡ ദാരിദ്ര്യത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്നതായി നിതി ആയോഗിന്റെ പഠനം അനുമാനിക്കുന്നു. വരുമാനം മാത്രമല്ല, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിതസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്ന അളവാണിത്; രണ്ടു വർഷങ്ങളുടെയും നിരക്കുകൾ സർവേപ്രവണതയിൽനിന്നുള്ള അനുമാനങ്ങളാണ്.
അതേസമയം 2016-ലെ നോട്ടുനിരോധനം ഭരണകാലത്തെ വിവാദ തീരുമാനമായി. പിൻവലിച്ച നോട്ടുകളുടെ മൂല്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 99.3 ശതമാനം തിരിച്ചെത്തിയതായി ആർബിഐ കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ സംഭാവനകളുടെ വിവരങ്ങൾ മറച്ചുവച്ച ഇലക്ടറൽ ബോണ്ട് സംവിധാനം 2024-ൽ സുപ്രീംകോടതി ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമെന്ന് വിധിച്ചു.
മോദിയുടെ കാൽനൂറ്റാണ്ടിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് വലിയ പദ്ധതികളും അവ നടപ്പാക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയശേഷിയും മാത്രമല്ല; അവയുടെ ഫലം പരിശോധിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വവുമാണ്. ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടും റോഡും വീടും ലഭിച്ചതിനൊപ്പം സ്ഥിരവരുമാനം, ഗുണമേന്മയുള്ള സേവനം, സുതാര്യമായ ഭരണം എന്നിവ എത്ര മെച്ചപ്പെട്ടു എന്നതിലാണ് ഈ യാത്രയുടെ വിലയിരുത്തൽ തുടരുന്നത്.
Sources
- Prime Minister’s Office: Personal Life Story
- Prime Minister’s Office: Completion of 23 Years as Head of Government — Starting Date
- Election Commission of India: Rajkot II By-election Results, February 2002
- Gujarat State Disaster Management Authority: Earthquake Reconstruction and Rehabilitation
- World Bank: Impact of Farm Electricity Supply Management on Farm Households
- Government of Gujarat: Vibrant Gujarat — Overview
- Ministry of Finance: PM Jan Dhan Yojana — 12 Years
- National Payments Corporation of India: UPI Product Statistics
- PIB: Welfare Programmes and Ease of Living
- Ministry of Road Transport and Highways: Year End Review 2024
- Ministry of Finance: GST Roll-out, July 2017
- NITI Aayog: Multidimensional Poverty in India since 2005–06
- Reserve Bank of India: Annual Report 2017–18 — Currency Management
- Supreme Court of India: Zakia Ahsan Jafri v. State of Gujarat — June 2022 Judgment
- Supreme Court of India: Electoral Bonds — Order Recording the Constitutional Ruling