ബെംഗളൂരു, 2026 ഒക്ടോബർ 6 –
2027 അവസാനത്തോടെ ബെംഗളൂരുവിനെ ഭിക്ഷാടന മുക്തമാക്കാനുള്ള പദ്ധതിയുമായി കർണാടക സർക്കാർ നവംബർ മുതൽ മൂന്ന് ഘട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഒരുങ്ങുകയാണ്. ബോധവൽക്കരണം, രക്ഷിക്കൽ, പുനരധിവാസം എന്ന രീതിയിലാണ് പദ്ധതി മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സ്മൈൽ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് നടപടി. എന്നാൽ നഗരത്തിലെ തെരുവുകളിൽ ഭിക്ഷാടനം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിനൊപ്പം മറ്റൊരു ചോദ്യം കൂടി ഉയരുന്നു. സംഘടിതമായി കുട്ടികളെയും നിരാലംബരെയും ഭിക്ഷാടനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സംഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിന് പകരം, ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ തന്നെ നിയമത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്ന പഴയ രീതിയാണോ ഇപ്പോഴും തുടരുന്നത് എന്നതാണ് ആശങ്ക.
തെരുവിൽ കാണുന്നത് ഒരാൾ, പിന്നിൽ മറ്റൊരു സംഘം
ബെംഗളൂരുവിലെ ചില പ്രധാന ജംഗ്ഷനുകളിൽ ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്നവരെ മാത്രം കണ്ടാൽ കഥ അവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. നൽകിയ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം കുട്ടികളെ ഭിക്ഷാടനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സംഘടിത സംഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയ കേസുകളുണ്ട്. പൊലീസ് നടത്തിയ റെയ്ഡിൽ 210 കുട്ടികളെ രക്ഷപ്പെടുത്തിയതും ഏഴ് പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതും ഈ മേഖലയിലെ സംഘടിത ചൂഷണത്തിന്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
കുട്ടികളെ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഭിക്ഷാടനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാൻ നൽകുന്ന സംഭവങ്ങളും ബെംഗളൂരുവിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കുട്ടികളെ വാടകയ്ക്ക് എടുത്ത് ഭിക്ഷാടനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സംഘങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതികളും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തെരുവിൽ കൈ നീട്ടുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയെയും ഒരേ കണ്ണിലൂടെ കാണുമ്പോൾ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തുക കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാകുന്നു.
കുട്ടികളെ ഉപയോഗിച്ചാൽ നിയമം കൂടുതൽ കർശനം
കുട്ടികളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി ഭിക്ഷാടനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെതിരെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാ നിയമത്തിൽ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. കുട്ടികളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയോ അംഗഭംഗം വരുത്തുകയോ ചെയ്ത് ഭിക്ഷാടനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന കേസുകളിലാണ് ഈ വ്യവസ്ഥ പ്രധാനമായും ബാധകമാകുന്നത്. അതായത് ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിടുന്നതിന് പകരം കുട്ടികളെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന സംഘങ്ങളിലേക്കും അന്വേഷണം എത്തിക്കാനുള്ള നിയമപരമായ വഴി നിലവിലുണ്ട്.
ഇവിടെയാണ് ഭിക്ഷാടനത്തിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം നിർണായകമാകുന്നത്. ഉപജീവനമാർഗമില്ലാതെ തെരുവിലിറങ്ങുന്ന നിരാലംബനും മറ്റൊരാളെ ഭിക്ഷാടനത്തിന് നിർബന്ധിക്കുന്ന സംഘവും ഒരേ വിഭാഗമല്ല.
1959ലെ നിയമത്തിന്റെ നിഴൽ
ബെംഗളൂരുവിൽ ഭിക്ഷാടന നിയന്ത്രണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന പഴയ നിയമമാണ് 1959ലെ ബോംബെ ഭിക്ഷാടന നിരോധന നിയമം. ഭിക്ഷാടനം കുറ്റകരമാക്കുകയും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ പൊലീസിന് അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യവസ്ഥകളാണ് ഇതിലുള്ളത്.
പക്ഷേ ഈ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുതയെക്കുറിച്ച് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി 2018ൽ നിർണായക നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യം തന്നെ കുറ്റമാക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അന്തസ്സുള്ള ജീവിതത്തിനുള്ള അവകാശവുമായി പൊരുത്തപ്പെടില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിലപാട്. നിർബന്ധിത ഭിക്ഷാടനവും മനുഷ്യക്കടത്തും പോലുള്ള ചൂഷണങ്ങളെ നേരിടുന്നതിൽ നിന്ന് സർക്കാരിനെ തടയുന്നതല്ല ഈ നിലപാട്.
ശിക്ഷയല്ല, പുനരധിവാസം
ഇതിനിടയിലാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സ്മൈൽ പദ്ധതി ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. ഭിക്ഷാടനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരെ കണ്ടെത്തി രക്ഷിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ സമീപനം. സർവേ, രക്ഷിക്കൽ, അഭയകേന്ദ്രത്തിലെ സംരക്ഷണം, പുനരധിവാസം എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ.
അതായത് തെരുവിൽ നിന്ന് ഒരാളെ മാറ്റി നിർത്തുന്നതിൽ മാത്രം നടപടി അവസാനിക്കില്ല. ഭക്ഷണം, താമസം, ചികിത്സ, തൊഴിൽപരിശീലനം, ഉപജീവനമാർഗം എന്നിവയിലേക്ക് വ്യക്തിയെ എത്തിക്കുകയാണ് പുനരധിവാസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഭിക്ഷാടനം അവസാനിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ അതിനൊപ്പം ഒരാൾക്ക് ജീവിക്കാനുള്ള മറ്റൊരു വഴി കൂടി ഒരുക്കേണ്ടിവരും.
ബെംഗളൂരുവിന്റെ യഥാർഥ പരീക്ഷണം
ബെംഗളൂരുവിൽ തുടങ്ങാനിരിക്കുന്ന മൂന്ന് ഘട്ട പ്രവർത്തനത്തിന്റെ വിജയം എത്ര പേരെ തെരുവിൽ നിന്ന് മാറ്റി എന്ന കണക്കിൽ മാത്രം അളക്കാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഉപയോഗിക്കുന്ന സംഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയോ, മനുഷ്യക്കടത്ത് തടഞ്ഞോ, നിർബന്ധിത ഭിക്ഷാടനം അവസാനിപ്പിച്ചോ, രക്ഷപ്പെടുത്തിയവരെ സ്ഥിരമായി പുനരധിവസിപ്പിച്ചോ എന്നതും പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.
കാരണം ജംഗ്ഷനിൽ കൈ നീട്ടുന്ന ഒരാളെ മാറ്റിയാൽ ആ ജംഗ്ഷൻ ശൂന്യമാകാം. പക്ഷേ അയാളെ അവിടെ എത്തിച്ച സംഘത്തെ കണ്ടെത്തിയില്ലെങ്കിൽ അടുത്ത ദിവസം മറ്റൊരാൾ അവിടെ എത്തും. അതുകൊണ്ട് ഭിക്ഷാടനമുക്ത നഗരമെന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള വഴി തെരുവിൽ നിൽക്കുന്ന നിരാലംബനിൽ അവസാനിക്കാതെ, അയാളെ അവിടെ എത്തിക്കുന്ന സംവിധാനത്തിലേക്കാണ് എത്തേണ്ടത്.
Sources
- Bombay Prevention of Begging Act, 1959 – Legislative Text
- Delhi High Court – Judgment on Criminalisation of Begging, 2018
- Indian Penal Code – Section 363A
- Constitution of India – Articles 21 and 23
- Ministry of Social Justice and Empowerment – SMILE Scheme Guidelines
