ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 1:

കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള അന്വേഷണം തുടരുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം ഒരാളുടെ വിദേശയാത്രയ്ക്കുള്ള അവകാശം അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് തടയാനാവില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. ദീപ് കുമാർ റസ്തോഗി, ഗഗൻ ദീപ് റസ്തോഗി എന്നിവർ നൽകിയ രണ്ട് ഹർജികൾ അനുവദിച്ച് ഇവർക്കെതിരെ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം പുറപ്പെടുവിച്ച ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറുകൾ ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജൻ 2026 സെപ്റ്റംബർ 28ന് റദ്ദാക്കി. ഹർജിക്കാർക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ സിദ്ധാർഥ് അഗർവാൾ, മാധവ് ഖുറാന എന്നിവരും സംഘവും ഹാജരായി. എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിനായി സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസൽ രാഹുൽ ത്യാഗിയും സംഘവും കേന്ദ്രസർക്കാരിനായി നിഷാന്ത് ഗൗതമും സംഘവും ഹാജരായി.

ആറുവർഷത്തോളം നീണ്ട അന്വേഷണം; വിളിപ്പിച്ചപ്പോഴെല്ലാം ഹാജരായെന്ന് കോടതി

സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഓഫീസ് നൽകിയ പരാതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് പിന്നീട് കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചത്. 2020 ജനുവരിയിൽ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റ് ഹർജിക്കാരെ വിളിപ്പിച്ചു. ഇരുവരും ഹാജരായി മൊഴി നൽകുകയും ആവശ്യപ്പെട്ട രേഖകളും വിവരങ്ങളും കൈമാറുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് വർഷങ്ങളോളം ഇവരുമായി അന്വേഷണ ഏജൻസി കാര്യമായ ആശയവിനിമയം നടത്തിയില്ലെന്ന സാഹചര്യവും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

2025 ഡിസംബറിൽ വീണ്ടും സമൻസ് നൽകിയപ്പോഴും ഇരുവരും ഹാജരായി അന്വേഷണവുമായി സഹകരിച്ചു. മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തുകയും ആവശ്യപ്പെട്ട രേഖകൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം കൂടുതൽ സമൻസുകളോ രേഖകൾ ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള അറിയിപ്പുകളോ നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന വസ്തുതയും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

വിദേശയാത്ര നടത്തിയിട്ടും തിരിച്ചെത്തി; അന്വേഷണത്തിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറിയതിന് തെളിവില്ല

ദീപ് കുമാർ റസ്തോഗി അന്വേഷണകാലത്ത് വിദേശയാത്രകൾ നടത്തിയെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയിരുന്നു. ചികിത്സയ്ക്കായി സിംഗപ്പൂരിലേക്ക് പോകാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോഴാണ് ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലർ കാരണം യാത്ര തടയപ്പെട്ടത്. ഗഗൻ ദീപ് റസ്തോഗി കുടുംബത്തോടൊപ്പം സിംഗപ്പൂരിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ത്യയ്ക്കും സിംഗപ്പൂരിനുമിടയിൽ യാത്ര ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും അന്വേഷണ ഏജൻസി ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ലഭ്യനായിരുന്നുവെന്നതും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

ഹർജിക്കാർ അന്വേഷണത്തിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറിയെന്നോ സമൻസ് അവഗണിച്ചെന്നോ അന്വേഷണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്നോ തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ കോടതിക്ക് മുന്നിലില്ലായിരുന്നു. ഇതാണ് ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറുകളുടെ തുടർച്ച പരിശോധിക്കുമ്പോൾ നിർണായകമായത്.

അന്വേഷണം തുടരുന്നു എന്നത് മാത്രം ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറിന് മതിയായ കാരണമല്ല

ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലർ ഒരാളുടെ യാത്രാസ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ ഗുരുതരമായ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്ന നടപടിയാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ അന്വേഷണം നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന ഒറ്റക്കാരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത്തരം നിയന്ത്രണം അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് തുടരാനാവില്ല. വ്യക്തി അന്വേഷണത്തിൽനിന്നോ നിയമനടപടികളിൽനിന്നോ ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഹർജിക്കാർ സമൻസുകൾ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അന്വേഷണവുമായി സഹകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി. ഇവർ രാജ്യം വിട്ട് നിയമനടപടികളിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന വസ്തുതകളില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലർ തുടരുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിലപാട്.

ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറുകൾ റദ്ദാക്കി; യാത്രയ്ക്ക് കർശന വ്യവസ്ഥകൾ തുടരും

ഹർജിക്കാർക്കെതിരായ ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറുകൾ കോടതി റദ്ദാക്കിയെങ്കിലും വിദേശയാത്ര പൂർണമായും ഉപാധികളില്ലാതെ അനുവദിച്ചിട്ടില്ല. ദീപ് കുമാർ റസ്തോഗി വിദേശത്തേക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് വിമാനവിവരങ്ങൾ, യാത്രയുടെ കാലാവധി, സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ, വിദേശത്തെ താമസവിലാസം, ബന്ധപ്പെടാനുള്ള ഫോൺ നമ്പർ എന്നിവ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിനെ അറിയിക്കണം. ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ വിവരം 72 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അറിയിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ഗഗൻ ദീപ് റസ്തോഗിയും യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും താമസവിലാസവും ബന്ധപ്പെടാനുള്ള വിവരങ്ങളും നൽകണം. ഇന്ത്യ വിടാനുള്ള തീരുമാനം 72 മണിക്കൂർ മുമ്പ് അറിയിക്കണം. ഇരുവരും സാധുവായ ഇമെയിൽ വിലാസം നൽകുകയും അന്വേഷണവുമായി പൂർണമായി സഹകരിക്കുകയും ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് മുന്നിൽ ഹാജരാകുകയും വേണം.

രണ്ട് ഹർജികളും അനുവദിച്ചു; അന്വേഷണം തുടരാൻ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് തടസ്സമില്ല

ദീപ് കുമാർ റസ്തോഗിയുടെയും ഗഗൻ ദീപ് റസ്തോഗിയുടെയും ഹർജികൾ അനുവദിച്ച കോടതി ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലറുകൾ റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ ഇതിലൂടെ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. അന്വേഷണം തുടരാനും ആവശ്യമായ നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനും എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് അധികാരമുണ്ട്. ഹർജിക്കാരും അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ തുടരും. അതായത് യാത്രാവിലക്ക് നീക്കിയെങ്കിലും അന്വേഷണം അതേപടി തുടരാം.

സമാന കേസുകളിൽ അന്വേഷണം മാത്രം പോരാ; യാത്ര തടയേണ്ട സാഹചര്യം പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും

വിധിയുടെ പ്രായോഗിക പ്രസക്തി ലുക്ക് ഔട്ട് സർക്കുലർ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയിലാണ്. കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ അന്വേഷണം നിലവിലുണ്ട് എന്നത് മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി യാത്രാവിലക്ക് അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് തുടരാനാവില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. അതേസമയം അന്വേഷണം നേരിടുന്ന എല്ലാവർക്കും സ്വാഭാവികമായി യാത്രാവിലക്ക് നീങ്ങുമെന്നല്ല വിധി. അന്വേഷണവുമായി സഹകരിച്ചിട്ടുണ്ടോ, സമൻസ് പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോ, നിയമനടപടികളിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനുള്ള സാഹചര്യമുണ്ടോ തുടങ്ങിയ വസ്തുതകൾ ഓരോ കേസിലും പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.