24 സെപ്റ്റംബർ 2026
ഉണങ്ങിയ കൊമ്പുകൾക്കിടയിലും പച്ചപ്പ്
ബഡ്ഗാമിലെ ചാത്തർഗാം പള്ളിവളപ്പിൽ നിൽക്കുന്ന 650 വർഷം പഴക്കമുള്ള ചിനാർ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ചിനാറാണെന്ന് 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ ജമ്മു കശ്മീർ സർക്കാർ നിയമസഭയെ അറിയിച്ചു. ബഡ്ഗാം എംഎൽഎ ആഗാ സയ്യിദ് മുൻതസിർ മെഹ്ദിയുടെ ചോദ്യത്തിന് വനം–പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് നൽകിയ മറുപടിയിലാണ് ഈ വിവരം. പഴയ ചില കൊമ്പുകൾ സ്വാഭാവികമായി ഉണങ്ങി വീണെങ്കിലും മരത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം ഇപ്പോഴും പച്ചയാണ്. വേരുകൾ ഞെരുങ്ങാതിരിക്കാനും വാഹനങ്ങൾ അടുത്തെത്താതിരിക്കാനും ചുറ്റും ഇരുമ്പുവേലിയും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ([kashmirlife.net][1])
അതിനാൽ മരം തളിരിടുന്നത് പൂർണമായി നിർത്തിയെന്ന പ്രചാരണം ശരിയല്ല. അതിന്റെ ആരോഗ്യനിലയെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ കാശ്മീരികൾ വികാരത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് മറ്റൊരു കാരണമുണ്ട്. ചിനാർ അവർക്ക് വെറുമൊരു മരമല്ല; തലമുറകളെയും ഭരണങ്ങളെയും ദുരന്തങ്ങളെയും അതിജീവിച്ച സ്വന്തം നാടിന്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഓർമയാണ്.
ഒരു സൂഫിയുടെ കൈയിൽനിന്ന് മണ്ണിലേക്ക്
പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യവും ഗവേഷകൻ എം.എസ്. വാഡൂവിന്റെ പഠനവും അനുസരിച്ച്, 1374-ൽ സയ്യിദ് അബ്ദുൽ ഖാസിം ഷാ ഹമദാനിയാണ് ഈ ചിനാർ നട്ടത്. മിർ സയ്യിദ് അലി ഹമദാനിക്കൊപ്പം ഇറാനിലെ ഹമദാനിൽനിന്ന് കാശ്മീരിലെത്തിയ സൂഫിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നാണ് വിശ്വാസം. എന്നാൽ ഇത് ശാസ്ത്രീയമായി തീർച്ചപ്പെടുത്തിയ ഉത്ഭവചരിത്രമല്ല; പ്രാദേശിക ഓർമകളും ഗവേഷക നിഗമനങ്ങളും ചേർന്ന വിവരണമാണ്.
മുഗളന്മാരാണ് ചിനാർ കാശ്മീരിലെത്തിച്ചതെന്ന പ്രചാരമുണ്ടെങ്കിലും, ഈ മരം മുഗൾഭരണത്തിന് രണ്ടുനൂറ്റാണ്ടോളം മുമ്പ് നട്ടതാണെന്ന ചാത്തർഗാം പാരമ്പര്യം അതിനോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. കാശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകൾ ചിനാറിനെ ‘ബൂൻ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ബൂനി’ എന്നു വിളിക്കുകയും ഭവാനി ദേവിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മുസ്ലിം പാരമ്പര്യത്തിൽ അത് സൂഫിമാരുടെയും വിശുദ്ധകേന്ദ്രങ്ങളുടെയും ഓർമയാണ്.
കൊമ്പുകളിലൂടെ കടന്നുപോയ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ
ഈ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയ പ്രത്യേക യുദ്ധങ്ങളോ രാജകീയ സമ്മേളനങ്ങളോ ലഭ്യമല്ല. എന്നാൽ 1374 എന്ന കാലനിർണയം അംഗീകരിച്ചാൽ, അതിന്റെ ആയുസ്സിനിടയിലാണ് കാശ്മീർ ഷാഹ്മീരി, ചക്, മുഗൾ, അഫ്ഗാൻ, സിഖ്, ഡോഗ്ര ഭരണങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോയത്.
1586-ലെ മുഗൾ അധിനിവേശം, 1846-ലെ അമൃത്സർ ഉടമ്പടി, 1947-ലെ വിഭജനം, ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധങ്ങൾ, രാജഭരണത്തിന്റെ അന്ത്യം, 1990-കളിലെ സായുധകലാപം, കാശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ പലായനം, നീണ്ട കർഫ്യൂകാലങ്ങൾ, 2019-ലെ ഭരണഘടനാമാറ്റം—ഇതെല്ലാം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ആ മരം അതേ ഗ്രാമത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. അതുകൊണ്ടാണ് ചിനാറിനെ കാശ്മീരിന്റെ ‘നിശ്ശബ്ദ ചരിത്രകാരൻ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
‘എന്തൊരു തീ!’—ഇലകളിൽ ജനിച്ച കഥ
ശരത്കാലത്ത് ചിനാർ ഇലകൾ മഞ്ഞയിൽനിന്ന് ചെമ്പിലേക്കും കടുംചുവപ്പിലേക്കും മാറുമ്പോൾ മരം തീപിടിച്ചതുപോലെ തോന്നും. ‘ചിനാർ’ എന്ന പേര് പേർഷ്യൻ പ്രയോഗമായ ‘ചെ നാർ’—‘എന്തൊരു തീ’—എന്നതിൽനിന്ന് ഉണ്ടായതാണെന്നൊരു ജനപ്രിയ കഥയുണ്ട്. ഇതിന് ഉറച്ച ഭാഷാശാസ്ത്ര തെളിവില്ലെങ്കിലും നാട്ടുവിശ്വാസങ്ങളിൽ കഥ ഇപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു.
പള്ളികൾ, ദർഗകൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഗ്രാമച്ചന്തകൾ എന്നിവയ്ക്കരികിൽ ചിനാർ നട്ടിരുന്ന പതിവുമുണ്ട്. വിശുദ്ധർ നട്ട മരങ്ങളിൽ അവരുടെ അനുഗ്രഹം നിലനിൽക്കുമെന്നും അതിന്റെ തണലിൽ പ്രാർഥിക്കുന്നത് ആശ്വാസം നൽകുമെന്നും ആളുകൾ വിശ്വസിച്ചു. ചാത്തർഗാമിലെ ചിനാറിനെ നാട്ടുകാർ ആദരവോടെ കാണുന്നതും ഈ ആത്മീയബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
താഴ്വരയ്ക്ക് പ്രകൃതി തീർത്ത മേൽക്കൂര
Platanus orientalis എന്ന ചിനാർ 30 മീറ്ററോളം വളരും; പൂർണവലിപ്പത്തിലെത്താൻ ഏകദേശം 150 വർഷമെടുക്കും. വിശാലമായ ശിഖരങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങൾക്കും യാത്രക്കാർക്കും മുഗൾത്തോട്ടങ്ങൾക്കും സ്വാഭാവിക തണൽ നൽകുന്നു. വലിയ മരങ്ങൾ പക്ഷികൾക്കും ചെറുജീവികൾക്കും ആവാസകേന്ദ്രവുമാണ്.
നസീം ബാഗ്, നിഷാത്, ശാലിമാർ, അച്ചാബൽ, ദാൽ തടാകത്തിലെ ചാർ ചിനാർ—ഇവയുടെ സൗന്ദര്യം ചിനാറില്ലാതെ ചിന്തിക്കാനാവില്ല. വസന്തത്തിലെ ഇളംപച്ച, വേനലിലെ ഇരുണ്ട തണൽ, ശരത്കാലത്തെ തീനിറം, മഞ്ഞുകാലത്തെ നഗ്നശിഖരങ്ങൾ—കാശ്മീരിന്റെ നാലു കാലങ്ങളെയും ചിനാർ ദൃശ്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
കവിതയിലെ വിരഹം, സിനിമയിലെ പ്രണയം
കാശ്മീരി സാഹിത്യത്തിൽ ചിനാർ വീട്, യൗവനം, പ്രണയം, പ്രവാസം, നഷ്ടം എന്നിവയുടെ രൂപകമാണ്. മഹ്ജൂറിന്റെ പ്രകൃതികവിതകളിൽ കാശ്മീരിന്റെ പൂന്തോട്ടലോകം നിറയുമ്പോൾ, ആഗാ ഷാഹിദ് അലിയുടെ രചനകളിൽ വീഴുന്ന ചുവന്ന ചിനാർ ഇലകൾ ഓർമയുടെയും സംഘർഷത്തിന്റെയും രക്തത്തിന്റെയും പ്രതീകമാകുന്നു. നാടൻപാട്ടുകളിൽ അതിന്റെ തണൽ പ്രണയികളുടെ കൂടിക്കാഴ്ചയാണ്; കൊഴിയുന്ന ഇല വേർപാടിന്റെയും മടങ്ങിവരാത്ത കാലത്തിന്റെയും സൂചനയും.
ജംഗ്ലി, കശ്മീർ കി കലി, ജബ് ജബ് ഫൂൽ ഖിലേ, കഭി കഭീ, സിൽസില തുടങ്ങിയ സിനിമകൾ ചിനാറുകളിലൂടെ കാശ്മീരിനെ പ്രണയഭൂമിയാക്കി. ചാർ ചിനാറിൽ ചിത്രീകരിച്ച ആൻ മിലോ സജ്നാ*യിലെ “അച്ഛാ തോ ഹം ചൽതേ ഹൈൻ” ആ ദ്വീപിനെ സിനിമാഭൂപടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. *ഹൈദർ, ഹരുദ്, മിഷൻ കശ്മീർ എന്നിവയിലെ ചിനാർ അതേസമയം സൗന്ദര്യത്തിനൊപ്പം സംഘർഷത്തിന്റെയും നഷ്ടത്തിന്റെയും ദൃശ്യഭാഷയായി.
ഓരോ മരത്തിനും ഇനി ‘ആധാർ’
നഗരവത്കരണം, റോഡ് വികസനം, വേരുകൾക്കരികിലെ കോൺക്രീറ്റ്, രോഗങ്ങൾ, കീടാക്രമണം എന്നിവയാണ് ചിനാറുകളുടെ പ്രധാന ഭീഷണികൾ. ജമ്മു കശ്മീർ ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഏകദേശം 30,000 മരങ്ങൾ സർവേ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 28,560 ചിനാറുകൾക്ക് പ്രത്യേക നമ്പറും 25 സവിശേഷതകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ക്യുആർ കോഡും നൽകിയ ‘ഡിജിറ്റൽ ട്രീ ആധാർ’ പദ്ധതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ പുതിയ മുഖമാണ്. അനുമതിയില്ലാതെ ഒരു കൊമ്പുപോലും മുറിക്കാനാവില്ല.
Sources
1. [Kashmir Life – Government’s Assembly reply](https://kashmirlife.net/budgams-650-year-old-chinar-identified-as-asias-oldest-jammu-kashmir-govt-453088/)
2. [Greater Kashmir – Asia’s oldest Chinar still green](https://www.greaterkashmir.com/kashmir/asias-oldest-chinar-still-green-at-650-12569617)
3. [Free Press Kashmir – Protection measures](https://freepresskashmir.news/2026/09/23/asias-oldest-chinar-estimated-to-be-650-years-old-being-protected-in-budgam-govt/)
4. [Hindustan Times – Chinar census](https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/census-puts-kashmir-chinar-count-at-over-30-000-amid-conservation-concerns-101790191817650.html)
5. [Greater Kashmir – Bouin: Planting a Myth](https://www.greaterkashmir.com/opinion/chinar-in-kashmir-part-ii-bouin-planting-a-myth/)
6. [Greater Kashmir – Chinar: The Fallen Royal](https://www.greaterkashmir.com/opinion/chinar-the-fallen-royal-12002992)
7. [The Hindu BusinessLine – Digital identity for Chinars](https://www.thehindubusinessline.com/news/national/the-pride-of-kashmir-the-chinar-get-a-digital-identity/article69132843.ece)
8. [NDTV – Digital Tree Aadhaar](https://www.ndtv.com/video/j-k-govt-launches-digital-tree-aadhaar-to-conserve-chinar-trees-892636)
