ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 16 –

ജലാശയത്തിൽ നിന്ന് മത്സ്യം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആനുകൂല്യമായതിനാൽ സ്ഥാവരസ്വത്താണെന്നും, ഒരു വർഷത്തിലേറെ കാലത്തേക്ക് ഈ അവകാശം നൽകുന്ന രേഖ പാട്ടായി കണക്കാക്കി നിർബന്ധമായും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി നൽകുകയും വേണമെന്നും സുപ്രീംകോടതി. ജസ്റ്റിസ് പ്രശാന്ത് കുമാർ മിശ്ര, ജസ്റ്റിസ് ശ്രീ ചന്ദ്രശേഖർ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് 2026 ജൂലൈ 15നാണ് സാക്കി ഉള്ളാ ഖാൻ നൽകിയ അപ്പീൽ തള്ളിക്കൊണ്ട് വിധി പറഞ്ഞത്. സാക്കി ഉള്ളാ ഖാനായിരുന്നു അപ്പീലുകാരൻ; ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനവും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. അപ്പീലുകാരനുവേണ്ടി അഭിഷേക് സ്വരൂപ്, ചേതൻ ശർമ, മനോജ് സ്വരൂപ് ആൻഡ് കമ്പനി എന്നിവരും സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി ശൗര്യ സഹായ്, അമൻ ജയ്‌സ്വാൾ, ശാർവി ശർമ എന്നിവരും ഹാജരായി.

മൂന്നുവർഷത്തെ മത്സ്യബന്ധനാവകാശത്തിന് 15.72 ലക്ഷം രൂപയുടെ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി

ഉത്തർപ്രദേശിലെ പിലിഭിത്തിലുള്ള ശാരദാ സാഗർ ജലാശയത്തിൽ 1998 സെപ്റ്റംബർ 5 മുതൽ 2001 ജൂൺ 30 വരെ മത്സ്യം വളർത്താനും പിടിക്കാനുമുള്ള അവകാശമാണ് സാക്കി ഉള്ളാ ഖാന് നൽകിയിരുന്നത്. ഈ രേഖ പേരിൽ ലൈസൻസായിരുന്നെങ്കിലും യഥാർഥ സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥാവരസ്വത്തിന്റെ പാട്ടാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയ പിലിഭിത്ത് കളക്ടർ 2006 മാർച്ച് 23ന് 15,72,525 രൂപയുടെ കുറവ് സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി അടയ്ക്കാൻ നിർദേശിച്ചു. തുക അടച്ചില്ലെങ്കിൽ ഭൂനികുതി കുടിശ്ശിക പോലെ ഈടാക്കുമെന്നും ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു.

കളക്ടറുടെ തീരുമാനം 2006 ഒക്ടോബർ 6ന് ഉത്തർപ്രദേശ് ചീഫ് കൺട്രോളിങ് അതോറിറ്റിയും പിന്നീട് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയും ശരിവച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് സാക്കി ഉള്ളാ ഖാൻ സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

വർഷത്തിൽ പത്തുമാസം മാത്രം മത്സ്യബന്ധനം അനുവദിച്ചതുകൊണ്ട് പാട്ടുകാലാവധി കുറയില്ല

വർഷം മുഴുവൻ മത്സ്യബന്ധനം നടത്താൻ തനിക്ക് അനുമതിയുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും ഉത്തർപ്രദേശ് മത്സ്യവികസന നിഗം വർഷത്തിൽ പത്തുമാസം മാത്രമാണ് മത്സ്യബന്ധനം അനുവദിച്ചതെന്നും അപ്പീലുകാരൻ വാദിച്ചു. അതിനാൽ രേഖ ഒരു വർഷത്തിലേറെ കാലത്തേക്കുള്ള പാട്ടായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു വാദം.

എന്നാൽ മത്സ്യബന്ധനാവകാശം നൽകിയ കാലാവധിയും ആ അവകാശം ഉപയോഗിച്ച് മത്സ്യബന്ധനം നടത്താൻ അനുവദിച്ച കാലയളവും രണ്ടാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഉത്തർപ്രദേശ് മത്സ്യബന്ധന നിയമവും ചട്ടങ്ങളും അനുസരിച്ച് പ്രജനനകാലത്ത് മത്സ്യബന്ധനം വിലക്കുന്നത് നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വർഷത്തിലെ ചില മാസങ്ങളിൽ മത്സ്യബന്ധനം നിരോധിച്ചതുകൊണ്ട് മൂന്നുവർഷത്തേക്കു നൽകിയ അവകാശത്തിന്റെ കാലാവധി ഒരു വർഷത്തിൽ താഴെയാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

മത്സ്യം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ആനുകൂല്യമെന്ന് കോടതി

ജലാശയത്തിൽ നിന്ന് മത്സ്യം പിടിച്ച് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള അവകാശം ‘പ്രോഫിറ്റ് എ പ്രോന്ദ്ര്’ എന്ന നിയമതത്വത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്ന, ഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആനുകൂല്യമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് സ്ഥാവരസ്വത്തായി കണക്കാക്കണം. രേഖയ്ക്ക് ‘ലൈസൻസ്’ എന്ന പേര് നൽകിയതുകൊണ്ട് മാത്രം അതിന്റെ യഥാർഥ നിയമസ്വഭാവം മാറില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

1955ലെ ആനന്ദ് ബെഹ്റ കേസിലെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് വിധിയും പിന്നീട് വന്ന സുപ്രീംകോടതി വിധികളും കോടതി ആശ്രയിച്ചു. മത്സ്യം പിടിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആനുകൂല്യമായതിനാൽ സ്ഥാവരസ്വത്താണെന്ന നിയമനിലപാട് നേരത്തേ തന്നെ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

രേഖയുടെ പേര് നോക്കിയല്ല, വ്യവസ്ഥകൾ പരിശോധിച്ചാണ് പാട്ടാണോയെന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്

സമാന വിഷയത്തിൽ ഫാറൂഖ് അഹമ്മദ് കേസിൽ സുപ്രീംകോടതി നൽകിയ മുൻ ഉത്തരവ് തനിക്ക് ബാധകമാക്കണമെന്ന അപ്പീലുകാരന്റെ ആവശ്യവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. ആ കേസിൽ രേഖയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പരിശോധിക്കാതെയാണ് ഹൈക്കോടതി തീരുമാനമെടുത്തതെന്ന കാരണത്താലായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഇടപെടൽ. എന്നാൽ സാക്കി ഉള്ളാ ഖാന്റെ കേസിൽ രേഖയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ കളക്ടറും ചീഫ് കൺട്രോളിങ് അതോറിറ്റിയും വിശദമായി പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് അത് പാട്ടിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള രേഖയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

15.72 ലക്ഷം രൂപയുടെ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി ബാധ്യത തുടരും; അപ്പീൽ തള്ളി

മൂന്നുവർഷത്തേക്ക് മത്സ്യബന്ധനാവകാശം നൽകിയ രേഖ സ്ഥാവരസ്വത്തിന്റെ പാട്ടിന് സമാനമായ രേഖയാണെന്നും നിർബന്ധിത രജിസ്ട്രേഷനും അനുയോജ്യമായ സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടിയും ബാധകമാണെന്നും സുപ്രീംകോടതി അന്തിമമായി വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ 15,72,525 രൂപയുടെ കുറവ് സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി അടയ്ക്കണമെന്ന കളക്ടറുടെ ഉത്തരവും അത് ശരിവച്ച തുടർ തീരുമാനങ്ങളും നിലനിൽക്കും. സാക്കി ഉള്ളാ ഖാന്റെ അപ്പീൽ സുപ്രീംകോടതി തള്ളി.

ദീർഘകാല മത്സ്യബന്ധനാവകാശ രേഖകളിൽ സുപ്രീംകോടതി നിലപാട് രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രസക്തം

വിധി പുതിയ നിയമതത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, മത്സ്യം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഭൂമിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആനുകൂല്യവും അതിനാൽ സ്ഥാവരസ്വത്തുമാണെന്ന നേരത്തെയുള്ള സുപ്രീംകോടതി നിയമനിലപാട് വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഒരു വർഷത്തിലേറെ കാലത്തേക്ക് ഇത്തരം അവകാശം നൽകുന്ന രേഖകളുടെ നിയമസ്വഭാവം തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ രേഖയ്ക്ക് നൽകിയ പേര് മാത്രമല്ല, അതിലെ യഥാർഥ വ്യവസ്ഥകളും അവകാശത്തിന്റെ കാലാവധിയും പരിശോധിക്കണമെന്ന നിലപാടും വിധിയിൽ വ്യക്തമാണ്. സുപ്രീംകോടതി വിധിയായതിനാൽ രാജ്യത്തെ സമാന സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി, രജി