നൈനിറ്റാൾ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 9:

ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞ സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ നിർത്തിവച്ച് യോഗ്യതയില്ലാത്ത ജീവനക്കാരെ കൂടി പരിഗണിക്കാനായി ചട്ടങ്ങൾ മാറ്റുന്നത് നിയമപരമായി അനുവദിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് മനോജ് കുമാർ തിവാരി, ജസ്റ്റിസ് പങ്കജ് പുരോഹിത് എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ഹർജികൾ തള്ളിയത്. പ്രിയങ്ക സിങ്ങും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. സർക്കാരിനുവേണ്ടി സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസൽ ജെ. എസ്. ബിഷ്തും, എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി നീരജ് ഗാർഗ്, യശ്പാൽ സിങ്, എസ്. സി. വിർമാനി എന്നിവരും ഹാജരായി.

2020ൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ രണ്ടുതവണ നിർത്തിവച്ചു

കൃഷിവകുപ്പിലെ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടർ, ചീഫ് അഗ്രികൾച്ചർ ഓഫീസർ തസ്തികകളിലേക്കുള്ള സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ 2020 ഡിസംബർ 29നാണ് ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ വികസന വിഭാഗത്തിലെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥർ 2020 ഡിസംബർ 31ന് കൃഷിമന്ത്രിയെ സമീപിച്ച് രണ്ടാം ക്ലാസ് തസ്തികകളിൽ സിംഗിൾ വിൻഡോ സംവിധാനം കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ചട്ടങ്ങളിൽ ആവശ്യമായ ഭേദഗതി വരുത്തുന്നതുവരെ സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കാൻ മന്ത്രി സെക്രട്ടറിക്ക് നിർദേശം നൽകി.

ഇതിനെത്തുടർന്ന് 2021 ജനുവരി 14ന് ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി വകുപ്പുതല സ്ഥാനക്കയറ്റ സമിതി യോഗം നിർത്തിവച്ചു. പിന്നീട് 2021 ഫെബ്രുവരി 2ലേക്ക് യോഗം പുനഃക്രമീകരിച്ചെങ്കിലും അതും നിർത്തിവച്ചു. ഇതിനെതിരെ കൃഷിവകുപ്പിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന രണ്ട് ഗ്രൂപ്പ് ബി ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. കേസ് പിന്നീട് ഉത്തരാഖണ്ഡ് പബ്ലിക് സർവീസസ് ട്രിബ്യൂണലിലേക്ക് മാറ്റി.

പഴയ ചട്ടപ്രകാരം നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് ട്രിബ്യൂണൽ

ഹർജി ഭാഗികമായി അനുവദിച്ച ട്രിബ്യൂണൽ, 2020 ഡിസംബർ 31ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ അന്നത്തെ ചട്ടങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് നിർദേശിച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. 2021ൽ സേവനചട്ടങ്ങൾ ഭേദഗതി ചെയ്തതിനാൽ പുതിയ ചട്ടപ്രകാരമാണ് സ്ഥാനക്കയറ്റം നടത്തേണ്ടതെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന വാദം.

മന്ത്രിക്ക് വ്യക്തിഗത സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടിയിൽ ഇടപെടാനാവില്ല

1975ലെ ഉത്തർപ്രദേശ് റൂൾസ് ഓഫ് ബിസിനസിലെ മൂന്നാം ചട്ടപ്രകാരം വ്യക്തിഗത നിയമനത്തിലോ സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിലോ മന്ത്രിക്ക് ഇടപെടാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം പൊതുവായ നയവും മാനദണ്ഡങ്ങളും നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ പ്രത്യേക നിയമനങ്ങളും സ്ഥാനക്കയറ്റങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥ സംവിധാനമാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. പൊതുനിയമനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ പക്ഷപാതത്തിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമാക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

യോഗ്യതയില്ലാത്തവരെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നടപടി വൈകിപ്പിക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധം

നിലവിലുള്ള ചട്ടപ്രകാരം യോഗ്യതയില്ലാത്ത മറ്റ് ജീവനക്കാരെ പരിഗണനാ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനായി മാത്രം ആരംഭിച്ച സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടി നിർത്തിവയ്ക്കാനോ വൈകിപ്പിക്കാനോ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ അപ്പോൾ പ്രാബല്യത്തിലുള്ള നിയമാനുസൃത സേവനചട്ടങ്ങൾ പാലിച്ചായിരിക്കണം. ഭരണഘടനയുടെ 14, 16 അനുച്ഛേദങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യതയും തുല്യപരിഗണനയും പാലിക്കണമെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

യോഗ്യരായ മുതിർന്ന ജീവനക്കാർക്ക് ന്യായമായ പരിഗണന അവകാശം

നിലവിലുള്ള സേവനചട്ടപ്രകാരം യോഗ്യതയുള്ള മുതിർന്ന ജീവനക്കാർക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിനായി ന്യായമായ പരിഗണന ലഭിക്കാനുള്ള മൗലികാവകാശമുണ്ടെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികളുടെ സമയക്രമത്തിൽ ക്രമവിരുദ്ധമായി ഇടപെട്ട് അവരെ മറികടക്കുന്നത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ ആരംഭിച്ചശേഷം മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാറ്റുന്നത് തുല്യതാവകാശം ലംഘിക്കുന്ന രീതിയിലാകരുതെന്ന മുൻവിധികളും കോടതി ആശ്രയിച്ചു.

സർക്കാരിന്റെ ഹർജികൾ തള്ളി; ട്രിബ്യൂണൽ തീരുമാനം നിലനിൽക്കും

ഈ കണ്ടെത്തലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ നൽകിയ ഹർജികൾ ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ഇതോടെ 2020 ഡിസംബർ 31ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ചട്ടങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അന്നത്തെ സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന ട്രിബ്യൂണലിന്റെ നിർദേശം നിലനിൽക്കും. യോഗ്യതയില്ലാത്തവരെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നടപടികൾ നിർത്തിവച്ച് പിന്നീട് ചട്ടം മാറ്റിയെന്ന സർക്കാരിന്റെ നിലപാടിന് ഹൈക്കോടതിയുടെ അംഗീകാരം ലഭിച്ചില്ല.

സ്ഥാനക്കയറ്റ നടപടികളിൽ ചട്ടങ്ങളും തുല്യപരിഗണനയും നിർണായകം

വിധിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഫലമായി ഈ കേസിലെ സ്ഥാനക്കയറ്റം നടപടി ആരംഭിച്ച സമയത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ചട്ടങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മുന്നോട്ടുപോകേണ്ടിവരും. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ സർക്കാർ സേവന സ്ഥാനക്കയറ്റ തർക്കങ്ങളിൽ, നടപടികൾ ആരംഭിച്ചശേഷം യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാറ്റുന്നതും രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിലൂടെ നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കുന്നതും പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ വിധിയിലെ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകും. അതേസമയം, സർക്കാർ ന്യായവും യുക്തിസഹവുമായ നയതീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള അധികാരം പൊതുവായി ഇല്ലാതാക്കുന്നതല്ല ഈ വിധി.