നാഗ്പൂർ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 7:

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയിക്കാതെയും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെയും 26 വയസ്സുകാരനെ പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിൽ വച്ചത് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി. വൈഭവ് നൽകിയ ഹർജിയിൽ ജസ്റ്റിസുമാരായ ഊർമിള ജോഷി-ഫാൽക്കെ, രാജ് ഡി. വക്കോഡെ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിനോട് ഉത്തരവിട്ടത്. എട്ടാഴ്ചയ്ക്കകം തുക നൽകണം. പൊലീസിന്റെ നടപടി ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്നാണ് കോടതി കണ്ടെത്തിയത്.

ഹോട്ടലിലെ പാചകവാതക സിലിണ്ടർ പരിശോധനയ്ക്കിടെ കസ്റ്റഡിയിൽ

ഹർജിക്കാരന്റെ ഹോട്ടലിൽ ഗാർഹിക പാചകവാതക സിലിണ്ടർ വാണിജ്യ ആവശ്യത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന രഹസ്യവിവരം ലഭിച്ചെന്നാണ് പൊലീസിന്റെ വാദം. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹോട്ടലിൽ പരിശോധന നടത്തിയ പൊലീസ് വൈഭവിനെ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

എന്നാൽ പരിശോധനയ്ക്ക് കാരണമായ രഹസ്യവിവരം ലഭിച്ചതായി ജനറൽ ഡയറിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. യുവാവിനെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ കാരണം അറിയിച്ചതിനും വ്യക്തമായ രേഖകളുണ്ടായിരുന്നില്ല.

അറസ്റ്റിന് കാരണം രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന് കോടതി

ഏഴുവർഷത്തിൽ കൂടാത്ത തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളിൽ ഒരാളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ അതിന്റെ ആവശ്യകത പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അറസ്റ്റ് വേണ്ടെന്ന് തീരുമാനിച്ചാലും അതിനുള്ള കാരണം രേഖപ്പെടുത്തണം.

ഈ കേസിൽ ആവശ്യമായ നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നില്ല. അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചുവെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളും പൊലീസിന് ഹാജരാക്കാനായില്ല. സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ നിശ്ചയിച്ച അറസ്റ്റ് സംബന്ധിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങളും പാലിക്കപ്പെട്ടില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

മൊബൈൽ ഫോൺ രേഖയില്ലാതെ പൊലീസ് കൈവശം വച്ചു

യുവാവിന്റെ മൊബൈൽ ഫോൺ പിടിച്ചെടുത്തിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ആദ്യ നിലപാട്. എന്നാൽ പിന്നീട് നടത്തിയ വകുപ്പുതല അന്വേഷണത്തിൽ പിടിച്ചെടുക്കൽ രേഖ തയ്യാറാക്കാതെ ഫോൺ പൊലീസ് കൈവശം വച്ചതായി കണ്ടെത്തി.

ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ ആരോപണങ്ങളും അന്വേഷണത്തിൽ തെളിഞ്ഞു. ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഒരു വർഷത്തെ ശമ്പളവർധന തടഞ്ഞു. മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പ്രതിമാസ പെൻഷനിൽനിന്ന് 1,500 രൂപ വീതം രണ്ടുവർഷത്തേക്ക് കുറയ്ക്കാനും തീരുമാനിച്ചു.

മൗലികാവകാശം ലംഘിച്ചാൽ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാം

നിയമം നടപ്പാക്കേണ്ട പൊലീസ് തന്നെ നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭരണകൂടത്തിന്റെ നടപടിയിലൂടെ ഒരാളുടെ ജീവനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള മൗലികാവകാശം ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം അനുവദിക്കാമെന്നും ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയിക്കേണ്ടതും നിയമം നിർദേശിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതും പൊലീസിന്റെ നിർബന്ധിത ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ എട്ടാഴ്ചയ്ക്കകം നൽകണം

പൊലീസിന്റെ നിയമവിരുദ്ധ നടപടിയിലൂടെ വൈഭവിന്റെ മൗലികാവകാശം ലംഘിക്കപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയതോടെയാണ് രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിനോട് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടത്. എട്ടാഴ്ചയ്ക്കകം തുക നൽകണം. ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ ഇതിനകം സ്വീകരിച്ച അച്ചടക്ക നടപടികളും കോടതി പരിഗണിച്ചു.

പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിൽ നിയമനടപടികൾ കർശനമായി പാലിക്കണം

ഈ വിധി എല്ലാ അറസ്റ്റുകൾക്കും രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന പൊതുനിയമമല്ല. എന്നാൽ അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം അറിയിക്കാതെയും നിർബന്ധമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെയും ഒരാളെ കസ്റ്റഡിയിൽ വച്ച് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ലംഘിച്ചാൽ സംസ്ഥാനത്തിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടിവരുമെന്ന നിയമനിലപാടാണ് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ഈ കേസിൽ പ്രയോഗിച്ചത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൊലീസ് നടപടികളിൽ അറസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമസംരക്ഷണങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും വിധി ശക്തമാക്കുന്നു.