ന്യൂഡൽഹി, ഓഗസ്റ്റ് 19-

യു.എ.പി.എ കേസുകളിൽ കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കാനുള്ള കാലാവധി നിയമാനുസൃതമായി നീട്ടിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ 90 ദിവസത്തെ കസ്റ്റഡി പൂർത്തിയായെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം പ്രതിക്ക് ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യം ലഭിക്കില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. 2025ലെ റെഡ് ഫോർട്ട് കാർ ബോംബ് സ്ഫോടനക്കേസിലെ പ്രതി ജാസിർ ബിലാൽ വാനി എന്ന ഡാനിഷിന്റെ അപ്പീൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ പ്രതിഭ എം. സിങ്, വികാസ് മഹാജൻ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് തള്ളി. വാനി 2025 നവംബർ 17നാണ് അറസ്റ്റിലായത്. 90 ദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യത്തിന് അവകാശമുണ്ടായെന്ന വാദം കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. യു.എ.പി.എ പ്രകാരം അന്വേഷണത്തിനും കസ്റ്റഡിക്കും അനുവദിക്കാവുന്ന കാലാവധി നിബന്ധനകൾക്ക് വിധേയമായി 180 ദിവസം വരെ നീട്ടാമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

റെഡ് ഫോർട്ടിന് സമീപം കാർ പൊട്ടിത്തെറിച്ചത് 2025 നവംബർ 10ന്; വാനിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത് നവംബർ 17ന്

2025 നവംബർ 10ന് ഡൽഹിയിലെ ലാൽ ഖില മെട്രോ സ്റ്റേഷന്റെ നാലാം നമ്പർ ഗേറ്റിന് സമീപമാണ് സ്ഫോടനം നടന്നത്. കേസിൽ ദേശീയ അന്വേഷണ ഏജൻസി യു.എ.പി.എ, ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിത, സ്ഫോടകവസ്തു നിയമം എന്നിവയിലെ വകുപ്പുകൾ ചുമത്തിയാണ് അന്വേഷണം നടത്തിയത്. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചനയിൽ സജീവ പങ്കാളിയാണെന്നും ഡ്രോണുകൾ പരിഷ്കരിക്കുന്നതിലും റോക്കറ്റുകൾ നിർമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിലും സാങ്കേതിക സഹായം നൽകിയെന്നുമാണ് ജാസിർ ബിലാൽ വാനിക്കെതിരായ എൻ.ഐ.എയുടെ ആരോപണം. ഇവ കേസിലെ ആരോപണങ്ങളാണ്; വിചാരണയിൽ തെളിയിക്കപ്പെടേണ്ടവയാണ്.

90 ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ ജാമ്യമെന്ന വാദം തള്ളി; യു.എ.പി.എയിലെ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം

ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ പൊതുവ്യവസ്ഥ പ്രകാരം ഗുരുതര കുറ്റങ്ങളിൽ സാധാരണയായി 90 ദിവസമാണ് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരിധിയെന്നായിരുന്നു പ്രതിഭാഗത്തിന്റെ വാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. എന്നാൽ യു.എ.പി.എയിലെ 43 ഡി(2) വകുപ്പ് അന്വേഷണത്തിനുള്ള സമയം പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ 180 ദിവസം വരെ നീട്ടാൻ അനുവദിക്കുന്നതായി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രത്യേക നിയമമായ യു.എ.പി.എയിലെ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പൊതുനിയമമായ ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിതയ്ക്കുമേൽ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മുൻതൂക്കമുണ്ടെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ പരാമർശം പുതിയ സംഹിത വന്നതോടെ ഇല്ലാതാകില്ല

യു.എ.പി.എയിലെ 43 ഡി(2) വകുപ്പിൽ പഴയ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമ നിയമത്തിലെ 167-ാം വകുപ്പാണ് പരാമർശിക്കുന്നതെന്നും ആ നിയമം റദ്ദാക്കി ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിത നിലവിൽ വന്നതിനാൽ 180 ദിവസത്തെ വ്യവസ്ഥ പ്രയോഗിക്കാനാകില്ലെന്നുമുള്ള നിയമപ്രശ്നവും കോടതി പരിശോധിച്ചു. ജനറൽ ക്ലോസസ് നിയമത്തിലെ എട്ടാം വകുപ്പ് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ പഴയ നിയമത്തിലെ 167-ാം വകുപ്പിലേക്കുള്ള പരാമർശം പുതിയ സംഹിതയിലെ തത്തുല്യമായ 187-ാം വകുപ്പിലേക്കുള്ള പരാമർശമായി വായിക്കണമെന്ന് കോടതി വിധിച്ചു. അതിനാൽ യു.എ.പി.എ പ്രകാരമുള്ള 180 ദിവസത്തെ പ്രത്യേക സംവിധാനം തുടരുമെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

ആദ്യം 135 ദിവസമായും പിന്നീട് 180 ദിവസമായും അന്വേഷണം നീട്ടി

വാനിയെ 2025 നവംബർ 17ന് അറസ്റ്റ് ചെയ്തശേഷം 2026 ഫെബ്രുവരി 13ന് പ്രത്യേക കോടതി അന്വേഷണത്തിനും കസ്റ്റഡിക്കും അനുവദിച്ച കാലാവധി 45 ദിവസം കൂടി നീട്ടി ആകെ 135 ദിവസമാക്കിയിരുന്നു. ഫെബ്രുവരി 15ന് വാനി ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യാപേക്ഷ നൽകി. പിന്നീട് മാർച്ച് 27ന് കാലാവധി 180 ദിവസം വരെയാക്കി നീട്ടി. മാർച്ച് 30ന് പ്രത്യേക കോടതി ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളി. ഇതിനെതിരെയാണ് വാനി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ആദ്യ കാലാവധി നീട്ടിയപ്പോൾ എതിർത്തില്ല; പിന്നീട് ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യത്തിനായി ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ലെന്ന് കോടതി

ഫെബ്രുവരി 13ന് അന്വേഷണം 135 ദിവസമായി നീട്ടിയ ഉത്തരവ് വാനി അപ്പോൾ ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. രണ്ടാം തവണ കാലാവധി നീട്ടുകയും ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളുകയും ചെയ്തശേഷമാണ് ആദ്യ ഉത്തരവിനെയും ചോദ്യം ചെയ്തത്. ആദ്യ കാലാവധി നീട്ടലിനെ അംഗീകരിച്ച രീതിയിൽ നടപടികൾ മുന്നോട്ടുപോയശേഷം അതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യാവകാശം ഉന്നയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ പകർപ്പ് പ്രതിക്ക് നൽകേണ്ടത് നിർബന്ധമല്ല

അന്വേഷണകാലാവധി നീട്ടുന്നതിനായി പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ സമർപ്പിക്കുന്ന റിപ്പോർട്ടിന്റെ പകർപ്പ് പ്രതിക്ക് ലഭിക്കണമെന്ന വാദവും ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല. കാലാവധി നീട്ടാനുള്ള അപേക്ഷയെക്കുറിച്ച് പ്രതിക്ക് അറിയിപ്പും തന്റെ എതിർപ്പുകൾ കോടതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ അവസരവും ലഭിക്കണം. എന്നാൽ ആ ഘട്ടത്തിൽ പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ റിപ്പോർട്ടിന്റെ പകർപ്പ് തന്നെ പ്രതിക്ക് നൽകണമെന്നത് നിർബന്ധമല്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

മേയ് 14ന് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു; ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യാവകാശം ഇനി ഉന്നയിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

അപ്പീൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കെ എൻ.ഐ.എ 2026 മേയ് 14ന് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു. 90 ദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ തനിക്ക് ലഭിച്ചുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇപ്പോൾ മോചനം ആവശ്യപ്പെടാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അന്വേഷണകാലാവധി നിയമപരമായി നീട്ടിയ സാഹചര്യത്തിൽ വാനിക്ക് 90 ദിവസം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യത്തിനുള്ള അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് അന്തിമ കണ്ടെത്തൽ. മാർച്ച് 30ലെ പ്രത്യേക കോടതി ഉത്തരവിനെതിരായ അപ്പീൽ ഇതോടെ തള്ളി; വാനി കസ്റ്റഡിയിൽ തുടരും.

യു.എ.പി.എ കേസുകളിൽ 180 ദിവസത്തെ അന്വേഷണകാലാവധി പുതിയ ക്രിമിനൽ നിയമത്തിനുശേഷവും തുടരുമെന്ന് വ്യക്തത

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിധിയുടെ പ്രധാന നിയമഫലം, ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിത നിലവിൽ വന്നശേഷവും യു.എ.പി.എയിലെ പ്രത്യേക 180 ദിവസത്തെ അന്വേഷണകാലാവധി ഇല്ലാതായിട്ടില്ലെന്ന വ്യക്തതയാണ്. നിയമത്തിലെ നിബന്ധനകൾ പാലിച്ച് പ്രത്യേക കോടതി സമയം നീട്ടിയാൽ 90 ദിവസം പൂർത്തിയായെന്നത് മാത്രം ഡിഫോൾട്ട് ജാമ്യത്തിന് മതിയാകില്ല. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ അധികാരപരിധിയിലെ സമാന യു.എ.പി.എ കേസുകളിൽ ഈ നിയമവ്യാഖ്യാനം നിർണായകമാകും; മറ്റ് ഹൈക്കോടതികൾക്ക് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന മൂല്യമുണ്ടെങ്കിലും സുപ്രീംകോടതി വിധിപോലെ രാജ്യത്താകെ നിർബന്ധിത പ്രിസിഡന്റല്ല.